Komornicy przygotowują się do wejścia w życie nowych przepisów

@RY1@i02/2015/100/i02.2015.100.05000020b.802.jpg@RY2@

Podczas Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej dla Komorników Sądowych w dniach 26-27 maja 2015 r. zostaną omówione m.in. kwestie dotyczące zmienionego art. 8 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Dlaczego doszło do nowelizacji tego przepisu?

W uzasadnieniu do projektu zmian w ustawie zwrócono uwagę, że w obecnym stanie prawnym wierzyciel ma prawo wyboru komornika na terytorium Polski, z wyjątkiem spraw o egzekucję z nieruchomości oraz spraw, w których odpowiednio stosuje przepisy o tej egzekucji. Rozwiązanie to, podobnie jak zasada, że rewirem komorniczym jest obszar właściwości sądu rejonowego, zaś w rewirze może działać więcej niż jeden komornik, służy wzmocnieniu prawa wyboru przez wierzyciela komornika oraz wprowadzeniu konkurencji między komornikami. Komornik wybrany przez wierzyciela nie może odmówić wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych zadań, jeżeli byłyby prowadzone w obszarze właściwości sądu apelacyjnego obejmującego jego rewir. Wynika to z art. 8 ust. 7 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Jednocześnie ograniczenie tego prawa wskazuje art. 8 ust. 8 wspomnianej ustawy, który obecnie nakazuje odmowę wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego zadań, jeżeli w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza sześć miesięcy, oraz w sprawach o egzekucję z nieruchomości i w sprawach, w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio.

Możliwość ta, niewątpliwie zwiększająca konkurencję między komornikami, doprowadziła jednak do znacznego rozwarstwienia wielkości kancelarii komorniczych - podkreślano w uzasadnieniu do projektu zmian. Dlatego celem zmian jest doprowadzenie m.in. do stworzenia mechanizmów powodujących racjonalizację wpływu spraw do poszczególnych komorników.

Jakie zatem konkretne zmiany zostały ostatecznie uchwalone w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji?

Zgodnie z uchwaloną nowelizacją ustawy komornik wybrany przez wierzyciela będzie zobowiązany do odmowy wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych zadań, jeżeli:

● w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza sześć miesięcy (nowy art. 8 ust. 8 pkt 1);

● wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 5 tys., a skuteczność w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji w roku poprzednim nie przekroczyła 35 proc. (nowy art. 8 ust. 8 pkt 1);

● wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 10 tys. (nowy art. 8 ust. 8 pkt 1).

Zaległość, o której mowa we wspomnianym ust. 8 pkt 1, będzie się obliczać dzieląc liczbę spraw niezałatwionych w poprzednim półroczu przez średni miesięczny wpływ spraw w poprzednim półroczu, wyłączając sprawy o egzekucję świadczeń powtarzających się. Z kolei skuteczność, o której mowa w ust. 8 pkt 2, będzie się obliczać, ustalając procentowy stosunek liczby spraw załatwionych poprzez wyegzekwowanie świadczenia w roku poprzednim do liczby spraw, które wpłynęły w roku poprzednim.

W stosunku natomiast do komornika, który rozpoczął działalność, zaległości, o których mowa w ust. 8 pkt 1, a także skuteczność, o której mowa w ust. 8 pkt 2, będą obliczane po upływie roku następującego po tym, w którym złożył ślubowanie.

Omawiane przepisy zawiera ustawa z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Została ona opublikowana w Dzienniku Ustaw z 7 maja 2015 r., poz. 624. Od kiedy konkretnie zaczną obowiązywać nowe regulacje?

Ustawa wchodzi w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 8 listopada 2015 r. Wyjątkiem jest tylko przepis stanowiący, że komornik wybrany przez wierzyciela będzie zobowiązany do odmowy wszczęcia egzekucji, jeżeli wpływ wszystkich spraw w danym roku przekroczył 10 tys., czyli zawarty w nowym art. 8 ust. 8 pkt 1. Ta regulacja zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2016 r.

Można spotkać się z krytycznymi uwagami dotyczącymi tych nowych przepisów. Zarzuca się im kolizję z obecnymi regulacjami znajdującymi się kodeksie postępowania cywilnego.

W kwestii tej wypowiadali się już przedstawiciele Krajowej Rady Komorniczej. Dlatego raz jeszcze zwrócę uwagę na obecne brzmienie art. 8 ust. 8 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Otóż przepis ten stanowi, że komornik wybrany przez wierzyciela ma obowiązek odmówić wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych zadań, jeżeli w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza sześć miesięcy. Zaległość tę oblicza się, dzieląc liczbę spraw niezałatwionych w poprzednim półroczu przez średni miesięczny wpływ spraw w poprzednim półroczu, wyłączając sprawy o egzekucję świadczeń powtarzających się. Przyjęta zaś nowelizacja ustawy zmienia wspomniany przepis w ten sposób, że wprowadza dodatkowe kryteria w postaci skuteczności przy określonym wpływie spraw, a także górną granicę spraw z wyboru. Czyli już w obecnym stanie prawnym można zastanawiać się, jakie zachodzą relacje miedzy tym przepisem ustawy a regulacją zawartą w art. 775[1] kodeksu postępowania cywilnego. Ta kodeksowa regulacja stanowi bowiem, że komornik, który przyjął wniosek o wszczęcie egzekucji, do prowadzenia której nie jest właściwy według przepisów niniejszego kodeksu, nie może odmówić przyjęcia innych wniosków o wszczęcie egzekucji przeciwko temu samemu dłużnikowi, jeżeli następni wierzyciele wnoszą o przeprowadzenie egzekucji według tych samych sposobów co wcześniejsi wierzyciele.

Jak zatem traktować relacje miedzy art. 8 ust. 8 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz art. 775[1] kodeksu postępowania cywilnego?

Praktyka prawnicza interpretuje te relacje w ten sposób, że art. 775[1] kodeksu postępowania cywilnego jest przepisem szczególnym. Omawiana nowelizacja ustawy o komornikach sądowych, która zacznie obowiązywać za kilka miesięcy, nic w tym przypadku nie zmieni. Błędne bowiem są oceny, że znowelizowany art. 8 ust. 8 ustawy wprowadzi bezwzględny zakaz prowadzenia przez jednego komornika więcej niż 10 tys. spraw. Tak nie będzie. Unormowanie to nałoży bowiem obowiązek odmowy wszczęcia egzekucji jedynie w sytuacji, gdy do komornika wpłynie sprawa z wyboru, a on osiągnie już wspomniany górny limit spraw. Chcę podkreślić, że nie będzie to jednak granica bezwzględna, czyli komornik będzie nadal mógł przyjmować sprawy z obszaru swojego rewiru. Będzie też miał obowiązek przyjęcia spraw przekazanych ze zbiegu czy też w rezultacie wyznaczenia przez sąd w przypadku wyłączenia innego komornika, ponieważ nie są to sprawy z wyboru wierzyciela.

Powstaje pytanie, czy w takiej sytuacji nowelizacja ustawy o komornikach sądowych była potrzebna?

Tak. Uchwalone zmiany były celowe, gdyż m.in. doprecyzowały określone sytuacje. Ponadto na temat powodów uchwalenia nowelizacji wskazano we wspomnianym na wstępie uzasadnieniu do projektu zmian. Krajowa Rada Komornicza w najbliższych miesiącach będzie przygotowywać się do wejścia w życie nowych unormowań ustawowych.

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski