Badanie bezstronności z urzędu

Postanowienie zapadło w sprawie dotyczącej znanego krakowskiego sędziego Macieja Ferka, który chce walczyć w sądzie o zwrot części niewypłaconego mu w 2021 r. wynagrodzenia. Jego zdaniem zostało ono bezprawnie obniżone, gdyż stało się to na podstawie uchwały Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która nie była sądem niezależnym i bezstronnym. Przed wszczęciem postępowania w tym przedmiocie sędzia złożył wniosek o udzielenie zabezpieczenia, a do jego rozpoznania wyznaczona została osoba, która na urząd sędziego została powołana na wniosek obecnej Krajowej Rady Sądownictwa. Z tego powodu Ferek zawnioskował o jej wyłączenie, twierdząc, że wydane przez nią orzeczenie będzie czynnością nieistniejącą.

Skrajny formalizm

Najpierw wniosek sędziego Macieja Ferka został oddalony. Sąd uznał bowiem, że był on niedopuszczalny, gdyż został złożony na podstawie art. 49 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Tymczasem 15 lipca zeszłego roku weszły w życie przepisy autorstwa prezydenta, które wprowadziły tzw. test niezawisłości i bezstronności sędziego (patrz: grafika). Jak zauważył sąd, wyłączenie orzekającego na podstawie nowego art. 42 a par. 3 prawa o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 217 ze zm.; dalej: u.s.p.) uprawnia wyłączonego do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Jego zdaniem to dowód na „całkowitą odrębność obydwu regulacji”, gdyż wyłączenie sędziego na podstawie przepisu k.p.c. nie daje takiej możliwości. „W ocenie sądu rozpoznającego wniosek instytucja tzw. testu niezawisłości sędziowskiej stanowi regulację szczególną wobec przepisu z art. 49 par. 1 k.p.c.” – czytamy w niedawno opublikowanym uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach (sygn. akt VII Pz 10/22). Dlatego też strona, która żąda wyłączenia sędziego ze względu na to, w jakiej procedurze został on powołany na urząd, może to zrobić na podstawie przepisów mówiących o prezydenckim teście. Sąd zaś nie może ich zastosować z urzędu.