Czy dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie mianowania funkcjonariusza

Czytelnik jest funkcjonariuszem Izby Celnej. Wystąpił on przeciwko tej izbie do sądu pracy z powództwem, w którym zażądał nadania mu stopnia służbowego.

- Czy sąd może rozpoznać taką sprawę - pyta pan Ryszard z Warszawy.

Nie. Sąd nie ma takich uprawnień.

Według jednolitych poglądów judykatury stosunek służbowy funkcjonariusza celnego jest stosunkiem o charakterze administracyjno-prawnym (por. np. postanowienie SN z 9 stycznia 2007 r., II PZP 7/06, OSNP 2008/1-2/16). Sprawy o roszczenia z tego stosunku służbowego nie mają charakteru spraw cywilnych (pracowniczych), tylko administracyjnych. Wolą ustawodawcy niektóre z nich przekazane zostały jednak do właściwości sądu pracy. Podstawowym kryterium do stwierdzenia właściwej drogi do dochodzenia określonych roszczeń funkcjonariusza celnego jest to, czy rozstrzygnięcie w danej sprawie wymaga decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 188 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w trybie postępowania administracyjnego rozpoznawane są sprawy - załatwiane w drodze decyzji administracyjnej - których przedmiotem jest przeniesienie, powierzenie pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesienie na niższe stanowisko, zawieszenie w pełnieniu obowiązków oraz zwolnienie ze służby. Sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy rozpatruje zaś spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 188 ust. 1 (art. 189 ustawy). Wśród tych roszczeń nie ma takich, które dotyczyłyby mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy w określonym korpusie.

Charakterystyczną, szczególną cechą stosunków służbowych, stanowiących podstawę pełnienia służby w tzw. formacjach mundurowych, jest podległość służbowa, której znaczny zakres sprawia, iż w tych stosunkach nie ma równorzędności podmiotów. Przejawem podległości służbowej funkcjonariusza jest pozostawienie jego przełożonym decyzji o mianowaniu na określony stopień służbowy. Funkcjonariuszowi nie przysługuje zatem roszczenie o awans na wyższy stopień służbowy, a w konsekwencji także ochrona sądowa przed sądem pracy w tym zakresie (por. uchwała SN z 8 czerwca 2010 r., II PZP 5/10, Biul. SN 2010/6/18).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 188 - 189 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. nr 168, poz. 1323).

Art. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).