Kara jest nakładana na spółkę cywilną, a nie na jej wspólników

Przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich z osobna.

Wojewódzki inspektor transportu drogowego nałożył na wspólników spółki cywilnej kary pieniężne w wysokości 8 tys. zł dla każdego z nich za wykonywanie krajowego transportu rzeczy bez licencji. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał m.in. art. 5 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1 i lp. 1.1. załącznika do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 ze zm. - dalej u.t.d.). Po rozpatrzeniu odwołań wspólników główny inspektor transportu drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że ani obu wspólnikom łącznie, ani każdemu z osobna nie została udzielona licencja na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Działalność gospodarcza polegająca na wykonywaniu transportu drogowego jest działalnością licencjonowaną, więc jej prowadzenie jest uzależnione od posiadania licencji.

Wspólnicy wnieśli od powyższych decyzji skargi do WSA, który połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Sąd uchylił decyzje organu I i II instancji. Stwierdził bowiem, że ustalenia jednej kontroli stały się podstawą wszczęcia dwóch spraw administracyjnych w stosunku do każdego ze wspólników spółki cywilnej. Taka praktyka organów doprowadziła do naruszenia art. 92 ust. 2 u.t.d. Stosownie do tego przepisu suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli nie może przekroczyć kwoty 15 tys. zł w odniesieniu do kontroli drogowej. Sąd stwierdził, że ustalenia kontroli doprowadziły do nałożenia na skarżących kar pieniężnych w wysokości po 8 tys. zł dla każdego z nich za brak licencji. W sumie zatem w oparciu o jedną kontrolę wymierzono karę pieniężną w kwocie 16 tys. zł. Tym samym górna granica kary z art. 92 ust. 2 pkt 1 u.t.d. została przekroczona. Odnosząc się do kwestii braku licencji u obu wspólników spółki cywilnej, sąd I instancji uznał, że skoro obowiązek jej posiadania obejmuje każdego ze wspólników indywidualnie, a w wyniku kontroli ustalono brak takich licencji, to w drodze wyjątku dopuszczalne jest nałożenie na każdego ze wspólników kary po 8 tys. zł zgodnie z art. 92 ust. 1 i 2 u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika do u.t.d. Jednak stosownie do wspominanej wyżej zasady tego rodzaju naruszenia prawa muszą być wymienione w decyzji. W konsekwencji organ powinien w ramach jednej kontroli wydać jedną decyzję administracyjną, której adresatami będą wymienieni z imienia i nazwiska wspólnicy spółki cywilnej. Decyzję doręcza się każdemu wspólnikowi. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł główny inspektor transportu drogowego.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Na wstępie uzasadnienia wyroku podkreślił, że skarga kasacyjna nie została uwzględniona tylko dlatego, że jej zarzuty nie zostały właściwie sformułowane. Kasator skierował swoje zarzuty wyłącznie przeciwko stanowisku sądu I instancji, że sprawa o naruszenia przepisów o transporcie drogowym stwierdzonych podczas jednej kontroli samochodu, którym wykonywali przewóz drogowy wspólnicy spółki cywilnej, jest jedną sprawą administracyjną. Powinna być więc ona rozstrzygnięta jedną decyzją administracyjną. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych, NSA wskazał, że stanowisko wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych co do tego, że każdy ze wspólników spółki cywilnej, w ramach której jest wykonywany transport drogowy, musi posiadać licencję na wykonywanie tego transportu, wcale nie oznacza zanegowania wspólnego ich działania w tym zakresie. Nie oznacza także uznania, że skoro każdy z nich musi posiadać odrębną licencję, to w istocie każdy ze wspólników z osobna wykonuje transport drogowy, a w konsekwencji każdy z nich podlega odrębnemu ukaraniu.

Sąd zauważył, że spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, oznacza zobowiązanie się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 par. 1 kodeksu cywilnego), a więc do wspólnego działania, które należy traktować jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś jako sumę ich działań indywidualnych. W konsekwencji przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich z osobna. To z kolei prowadzi do wniosku, że sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów o transporcie drogowym podczas wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia dokonanych podczas jednego wspólnego przewozu.

z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1134/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

asystent sędziego NSA

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku odwołał się do treści uchwały podjętej przez skład siedmiu sędziów NSA z 15 października 2008 r. (sygn. akt II GSP 5/08). Zgodnie z nią w spółce cywilnej, w której tylko jeden ze wspólników posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, świadczenie tych usług przez inną osobę niż licencjobiorca oznacza przeniesienie uprawnień wynikających z licencji na osobę trzecią z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Z uznania, że w przypadku spółki cywilnej każdy wspólnik powinien posiadać stosowną licencję, nie można wywodzić twierdzenia, że każdy z nich z osobna odpowiada za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów prawa, a zatem każdy z nich podlega odrębnie ukaraniu za naruszenia stwierdzone w trakcie jednego przejazdu. Ustawa o transporcie drogowym została 1 stycznia 2012 r. znowelizowana ustawą z 6 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 244, poz. 1454). Zmianie uległa m.in. treść powołanego w orzeczeniu art. 92 ust. 2 ustawy. Obecnie suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10 tys. zł, zgodnie z art. 92a ust. 2 ustawy.