Dzięki nowym przepisom usługi pocztowe stały się bardziej opłacalne

Z początkiem stycznia weszła w życie ustawa z 29 grudnia 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529), która ma zliberalizować rynek. Wedle powszechnej opinii chodziło o ułatwienie działania niezależnym operatorom pocztowym. Czy patrząc z pewnej już perspektywy, można powiedzieć, że cel ten został osiągnięty i prywatne firmy mogą śmielej wchodzić na rynek, który choćby z racji masowego charakteru usługi uważany jest za jeden z bezpiecznych, gwarantujących popyt?

Tylko częściowo. Najważniejszym celem nowej ustawy było uwolnienie rynku, który dotychczas był krępowany pochodzącymi jeszcze w dużej części z poprzedniego systemu przepisami. Kluczową zmianą miało być pozbawienie Poczty Polskiej dotychczasowego monopolu na przyjmowanie i doręczanie przesyłek o wadze niższej niż 50 gramów. To dominująca część rynku, gwarantująca najwyższe dochody, bo obejmująca obrót rachunkami, wyciągami z kont bankowych itp. Tego rodzaju przesyłki mogą być oferowane obecnie w cenach niższych niż narzucona do tej pory 2,5-krotność ceny Poczty Polskiej. Ważne jest także rozdzielenie poszczególnych usług, które od stycznia mogą być wykonywane przez różne podmioty, a także wprowadzenie i uporządkowanie zasad odpowiedzialności oraz procedur reklamacyjnych. W efekcie wejścia w życie ustawy zniknęły dociążające przesyłki operatorów prywatnych blaszki czy pakiety reklamowe, które były rozpaczliwą, ale skuteczną próbą ominięcia krępujących przepisów.

Poczta Polska przez najbliższe trzy lata zachowa jednak dotychczasowe przywileje związane ze świadczeniem ważnych ze względów społecznych usług powszechnych (na przykład przekazy pocztowe czy przesyłki dla osób ociemniałych). Dopiero po tym okresie prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej wybierze nowego operatora tego rodzaju ważnych ze społecznego punktu widzenia usług. Wybór nastąpi w drodze konkursu na kolejne dziesięć lat.

Rynek przesyłek kurierskich jest już dość dobrze rozwinięty. Prywatni operatorzy, na przykład oferujący w całym kraju innowacyjną w skali Europy usługę paczkomatów, w których odbiorca sam odbiera wysłane do niego przesyłki, coraz śmielej wchodzą na rynek pocztowy. Jakie są główne, określone ustawą, różnice między tymi rodzajami działalności gospodarczej?

Artykuł 2 ust. 1 nowej ustawy stanowi, że usługą pocztową jest przyjmowanie, sortowanie, doręczanie przesyłek oraz druków bezadresowych, jak też przemieszczanie przesyłek pocztowych oraz druków bezadresowych, jeżeli jest wykonywane łącznie z przynajmniej jedną spośród wcześniej wymienionych czynności. Usługą pocztową jest także przesyłanie przesyłek przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, ale tylko wtedy, gdy na etapie przyjmowania, przemieszczania lub doręczania przyjmują one formę fizyczną. Jest nią również prowadzenie punktów wymiany umożliwiających przyjmowanie i obrót korespondencji między podmiotami, a także również realizowanie przekazów pocztowych.

Katalog usług ma charakter zamknięty, co oznacza, że tylko czynności wskazane w art. 2 ust. 1 mogą zostać uznane za pocztowe. Z kolei art. 2 ust. 2 wskazuje takie rodzaje działalności, których nie można zakwalifikować do pocztowych. Przykładowo jest to przemieszczanie i doręczanie przesyłek własnych, niebędące odrębną usługą, jeżeli jest wykonywane bez udziału osób trzecich, przewóz rzeczy innych niż korespondencja, wykonywany na podstawie odrębnych przepisów, wzajemna i nieodpłatna wymiana korespondencji dokonywana przez niezależne podmioty.

Ustawodawca rozróżnił także przesyłki kurierskie i pocztowe. Te pierwsze to listy lub paczki pocztowe, przyjmowane, sortowane, przemieszczane i doręczane w sposób zapewniający łącznie bezpośredni odbiór przesyłki od nadawcy, śledzenie od momentu nadania do doręczenia, przekazanie przesyłki w gwarantowanym, określonym w regulaminie lub umowach o świadczenie usług terminie. Muszą one także być doręczane bezpośrednio do rąk adresata lub osoby uprawnionej do odbioru, co powinno być kwitowane w formie pisemnej lub elektronicznej. Zwracam uwagę na to, że jedynie łączne spełnienie przesłanek pozwoli na zakwalifikowanie danej przesyłki jako kurierskiej. Inne powinny być uznane za pocztowe.

Innymi słowy główna różnica polega na tym, że pojęcie przesyłki pocztowej jest szersze niż kurierskiej.

Tak, dużo szersze. Przesyłką pocztową jest między innymi taka, która zawiera korespondencję lub druk, z wyłączeniem ulotek, przesyłka rejestrowana (przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru), polecona (listowa, będąca przesyłką rejestrowaną, przemieszczaną i doręczaną w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem), reklamowa, z zadeklarowaną wartością, a także kurierska.

Jak ocenia pani nowe regulacje? Czy poprawią one warunki świadczenia usług przez niezależne firmy prywatne? Czy warto obecnie zainteresować się tego typu działalnością na przykład w systemie franczyzowym lub małej agencji pocztowej?

Z pewnością ustawa ułatwiła operatorom niezależnym dostęp do rynku usług pocztowych. Znaczny, niespotykany wcześniej przyrost liczby firm świadczących tego rodzaju usługi świadczy, że przedsiębiorcy oceniają je jako korzystne. Uprawnienia pozwalające na świadczenie wyżej wymienionych usług są obecnie uzyskiwane wyłącznie na podstawie wpisu do prowadzonego przez prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej rejestru operatorów pocztowych. Zniesiony został, jak już wspomniałam, obowiązek uzyskiwania zezwolenia na realizację usług związanych z najbardziej dochodową korespondencją o wadze do 50 gramów.

Operator wyznaczony, którym obecnie - w okresie przejściowym - jest Poczta Polska, zobowiązany został przepisami do udostępnienia innym podmiotom elementów infrastruktury pocztowej takich jak skrytki pocztowe, oddawcze, bazy informacji o zmianie adresu, systemu kodów pocztowych. Zatem wprowadzona liberalizacja, chociaż wciąż niespełniająca wielu postulatów prywatnych operatorów, otwiera jednak istotne obszary działalności gospodarczej, praktycznie objęte dotychczas monopolem Poczty Polskiej. Mam nadzieję, że będzie to krok w dobrym kierunku, który ułatwi życie konsumentom, a przed firmami otworzy nowe obszary działalności biznesowej.

Poczta Polska przez najbliższe trzy lata zachowa dotychczasowe przywileje związane ze świadczeniem ważnych ze względów społecznych usług powszechnych

@RY1@i02/2013/097/i02.2013.097.21500020b.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Diana Steczkowska radca prawny Kancelarii Steczkowska

Rozmawiała Aleksandra Kozicka-Puch