Pilnowanie zasad etyki adwokackiej należy do korporacji zawodowej

Decyzja dziekana okręgowej rady adwokackiej, o jakiej mowa w art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze - zgodnie z którym dziekan może udzielić adwokatowi lub aplikantowi adwokackiemu ostrzeżenia za dopuszczenie się uchybienia mniejszej wagi - nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i nie zostaje podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej, co dawałoby stronie uprawnienie do zaskarżenia jej do sądu administracyjnego.

Dziekan ORA na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zm.) udzielił adwokatowi ostrzeżenia, uznając, że skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego. Po rozpatrzeniu odwołania adwokata ORA utrzymała w mocy to rozstrzygnięcie. Adwokat wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

WSA ją odrzucił. Wskazał, że uchwała ORA rozpatrująca środek zaskarżenia od decyzji dziekana ORA pozostaje poza określonym w art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zakresem kognicji sądu administracyjnego. Nie jest ona bowiem zewnętrznym i władczym rozstrzygnięciem indywidualnym, lecz ma charakter wyłącznie wewnętrzny. Stanowi typowy przykład aktu zakładowego, podjętego w ramach władztwa zakładowego łączącego adwokata z organami samorządu zawodowego.

W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostają jedynie te z aktów zakładowych, które dotyczą przypadków wchodzenia podmiotów stojących na zewnątrz w stosunki zależności zakładowej oraz przypadki utraty tego statusu (np. wpisanie na listę adwokatów czy aplikantów adwokackich oraz skreślenie z takiej listy). Tylko zatem w tych sytuacjach organy samorządu zawodowego działają jako organy administrujące, wydając decyzje administracyjne. Pozostałe rozstrzygnięcia tych organów nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.

Postanowienie to zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

NSA oddalił skargę kasacyjną. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 par. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisch.

Przepisy k.p.a. nie są "przepisami ustawy szczególnej przewidującymi sądową kontrolę" w rozumieniu art. 3 par. 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi odwołano się m.in. do art. 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie w szczególności przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1, to jest spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Przepis ten oznacza, że kodeks reguluje ogólne postępowanie administracyjne. Wydane w takim postępowaniu decyzje administracyjne mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, przy czym kontrola działalności administracji publicznej w tym zakresie następuje na podstawie art. 3 par. 2 pkt 1 p.p.s.a., a nie na podstawie art. 3 par. 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 prawa o adwokaturze dziekan reprezentuje ORA, kieruje jej pracami, przewodniczy na jej posiedzeniu oraz wykonuje czynności przewidziane w niniejszej ustawie. Między innymi może udzielić adwokatowi lub aplikantowi ostrzeżenia za dopuszczenie się uchybienia mniejszej wagi. Decyzja dziekana podlega wówczas zaskarżeniu do ORA (art. 48 ust. 3 tej ustawy).

Przepisy prawa o adwokaturze nie przewidują jednak żadnego trybu rozpoznania powyższego środka zaskarżenia, terminu jego wniesienia, nie odsyłają także do przepisów proceduralnych zawartych w innych ustawach, które przesądzałyby o charakterze tego postępowania. Od uchwały ORA wydanej na podstawie tego przepisu nie przysługuje jakikolwiek środek odwoławczy. Art. 46 ust. 1 prawa o adwokaturze przewiduje wprawdzie odwołanie do Prezydium NRA, ale jedynie od uchwały ORA podjętej w pierwszej instancji.

Decyzja dziekana ORA, o jakiej mowa w art. 48 ust. 3 ustawy, nie jest zatem decyzją administracyjną podjętą w sprawie z zakresu administracji publicznej. Określenia "decyzja" ustawodawca użył tu jedynie na oznaczenie końcowego rezultatu procesu decyzyjnego, jakiego dokonuje dziekan ORA w stosunku do adwokata (aplikanta adwokackiego), który dopuścił się uchybienia mniejszej wagi. Tego typu rozstrzygnięcie podejmowane jest w ramach korporacji jako jeden z elementów dyscyplinowania jej członków i realizacji podstawowych zasad etyki adwokackiej w wykonaniu spoczywającego na organach samorządu zawodowego obowiązku sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata.

Dopiero w przypadku poważniejszych uchybień przeciwko adwokatowi może zostać wszczęte postępowanie dyscyplinarne, przy czym nawet wówczas sądowa kontrola orzeczeń wydanych w tego rodzaju postępowaniu (jeżeli w danym przypadku jest ona przewidziana przez ustawodawcę) jest sprawowana przez Sąd Najwyższy, a nie przez sądy administracyjne.

DGP przypomina

Art. 48 ust. 3 prawa o adwokaturze daje dziekanowi ORA szczególny środek dyscyplinowania adwokatów w przypadku uchybień mniejszej wagi. Ustawa określa charakter prawny tego ostrzeżenia i stanowi, że jest ono decyzją. Skoro tak, to ponieważ jest to pierwsza decyzja w sprawie stwierdzonego uchybienia, jest ona niewątpliwie decyzją I instancji. Ustawa przewiduje możliwość zaskarżenia decyzji dziekana do ORA. Uchwała rady jest decyzją II instancji.

Zgodnie zaś z art. 46 ustawy odwołanie do NRA służy tylko od decyzji rady okręgowej podjętej w I instancji. Skoro tak, to od decyzji rady okręgowej podjętej w II instancji odwołanie do NRA nie służy (wyrok WSA w Warszawie z 8 lutego 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1725/06).

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA

z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1525/12