Ustawa z 14 grudnia 2016 r. − Prawo oświatowe (wyciąg) – cz. 1

Po nie do końca udanej reformie szkolnictwa zawodowego ustawą z 2011 r. przyszła kolejna próba uzdrowienia kształcenia branżowego. Tym razem chodzi o ustawę z 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy − Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa zmieniająca). W zasadniczej części weszła ona w życie 1 września 2019 r. Jeszcze przed jej uchwaleniem wiceminister edukacji narodowej Marzena Machałek zapowiadała podczas prac legislacyjnych w Sejmie, że po roku jej funkcjonowania resort przeanalizuje, czy nie ma konieczności dalszych zmian w szkolnictwie branżowym. Ideą przyświecającą komentowanej nowelizacji było wzmocnienie współpracy między szkołami branżowymi a pracodawcami. Takie założenie było też główną osią zmian w 2011 r. Okazało się jednak, że do zintensyfikowania współpracy nie doszło. Co więcej, reforma kształcenia zawodowego z 2011 r. nie przyniosła wzrostu zainteresowania kształceniem w zasadniczych szkołach zawodowych oraz nie zatrzymała trendu likwidacji szkół, który miał też związek z sytuacją demograficzną. Odnotowano jedynie pewną poprawę, jeśli chodzi o zainteresowanie technikami. Resort edukacji narodowej postanowił to zmienić. Plany reformy był szeroko skonsultowany z różnymi podmiotami. Czy obecnie jest szansa na wzmocnienie współpracy szkół z pracodawcami? Eksperci są ostrożni. Wskazuje się, że w Polsce dominują mali przedsiębiorcy (ok. 98 proc. firm). Wielu z nich nie doszkala nawet własnych pracowników, np. tylko 7,5 proc. przedsiębiorstw zatrudniających 10 i więcej pracowników prowadziło wstępne szkolenie zawodowe i był to najniższy odsetek w Europie (w Niemczech 63 proc.). Dlaczego ta współpraca między szkołami i pracodawcami jest taka istotna? Z doświadczeń międzynarodowych wynika, że zaangażowanie pracodawców w kształcenie zawodowe jest skutecznym narzędziem służącym przeciwdziałaniu bezrobociu wśród młodych ludzi. Priorytetem wszystkich państw członkowskich UE jest upowszechnianie kształcenia praktycznego w rzeczywistych warunkach pracy, tj. u pracodawców. Kraje członkowskie, w których funkcjonuje tzw. kształcenie dualne (Niemcy, Dania, Austria), odnotowują niski poziom bezrobocia wśród młodzieży. Wobec tego w nowelizacji przyjęto, że jednym z narzędzi intensyfikujących współpracę między szkołami branżowymi a pracodawcami (jednocześnie warunkujących uruchomienie kształcenia w nowym zawodzie) jest obowiązek dyrektora szkoły nawiązania współpracy z pracodawcą właściwym dla zawodu lub branży. Mają w tym pomóc koordynatorzy ds. kształcenia zawodowego w kuratoriach oświaty. Dodatkowo zakłada się, że także pracodawcy w swoim dobrze pojętym interesie (pozyskiwanie odpowiednio przygotowanych pracowników) zaangażują się w ten proces. Kooperacja (realizowana w ramach umowy, porozumienia lub listu intencyjnego) może polegać w szczególności na: tworzeniu klas patronackich, przygotowaniu przez pracodawcę propozycji programu nauczania dla zawodu, realizacji kształcenia zawodowego (w tym praktycznej nauki zawodu) we współpracy z pracodawcą, wyposażeniu warsztatów lub pracowni, organizacji egzaminów zawodowych, doskonaleniu nauczycieli kształcenia zawodowego, realizacji doradztwa zawodowego i promocji kształcenia zawodowego.