Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wyciąg) – cz. 5

Jedną z najważniejszych zmian wynikających z ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070; dalej: ustawa zmieniająca) jest reforma modelu rozpoznawania zarzutów składanych przez zobowiązanego. Dotychczas ten środek prawny był wnoszony do organu egzekucyjnego, który je rozpatrywał, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela (z wyjątkiem sytuacji gdy związany był z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego). Takie rozwiązanie powodowało, że zarzuty dotyczące samej należności pieniężnej (nie zaś bezpośrednio prowadzenia postępowania egzekucyjnego) były rozpatrywane w dwóch instancjach przez wierzyciela, a następnie w dwóch instancjach przez organ egzekucyjny (który był związany stanowiskiem wierzyciela), następnie zaś w dwóch instancjach przez sąd administracyjny. Model ten się nie sprawdził, gdyż znacznie wydłużało się postępowanie egzekucyjne. Co więcej, w związku z tym, że zarzut z automatu zamrażał procedurę, mógł on być stosowany przez zobowiązanego do zablokowania egzekucji na wiele lat. Pomimo wielokrotnej korekty regulacji nie osiągnięto zasadniczej poprawy, jeżeli chodzi o uproszczenie trybu rozpatrywania tego najważniejszego środka zaskarżania w postępowaniu przymusowym w administracji. Przeciwnie, zniesienie możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia drugiej instancji w sprawie stanowiska wierzyciela uznano za błąd ustawodawcy. Oceniano to jako odebranie zobowiązanemu prawa do obrony. Podkreślano, że właśnie to postanowienie jest najistotniejsze, gdyż jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Od 30 lipca br. to się zmieni. Wprowadzone modyfikacje doprowadziły do istotnych przekształceń zarówno katalogu podstaw zarzutów, jak i trybu ich rozpatrywania. Lista podstaw zarzutów została ograniczona jedynie do przesłanek dotyczących należności, za rozstrzygnięcie których odpowiada wierzyciel. Zrezygnowano z podstaw zarzutów dotyczących niedopuszczalności egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz niespełnienia w tytule wykonawczym ustawowych wymogów.

Po wejściu w życie nowych przepisów, czyli 30 lipca br., zarzuty będą wnoszone do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Zrezygnowano z ich rozpatrywania w dwóch instancjach przez wierzyciela, a następnie przez organ egzekucyjny, poprzestając na ich rozstrzygnięciu jedynie przez ten pierwszy podmiot. Prawo do wniesienia zarzutów przyznano zobowiązanemu w toku całego postępowania egzekucyjnego. Ale uwaga, zawieszenie egzekucji nastąpi tylko w przypadku, gdy wniesie on ten środek nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. To zróżnicowanie skutków skorzystania z zarzutu w zależności od terminu ich wniesienia nie znajduje jednak akceptacji wśród ekspertów. Uważa się, że może to doprowadzić w praktyce do niepotrzebnego chaosu i niezrozumienia, gdy niektóre zarzuty będą rodziły skutek zawieszenia, a inne nie.