Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wyciąg) – cz. 3

Po 12 latach rząd wrócił do rozwiązania, które proponował w 2007 r. Wtedy do Sejmu wpłynął projekt ustawy, który przyznawał małżonkowi zobowiązanego prawa w egzekucji z ich wspólnego majątku. Projekt ten nie został uchwalony, gdyż odbyły się przedterminowe wybory parlamentarne. Do pomysłu powrócono dopiero w komentowanej ustawie z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070; dalej: ustawa zmieniająca). Wprowadzono specjalny środek prawny w postaci sprzeciwu (tak też się on nazywał w projekcie z 2007 r.).

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 29 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 695; dalej: o.p.) odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe osób pozostających w związku małżeńskim obejmuje cały majątek podatnika, a więc zarówno majątek odrębny, jak i wspólny, czyli podatnika i jego współmałżonka. Warto zauważyć, że w tym przypadku podmiotem odpowiedzialnym jest nadal podatnik, a nie jego małżonek. Co więcej, małżonek w egzekucji ze wspólnego majątku obecnie nie posiada żadnych praw. Jego odpowiedzialność powstaje z mocy prawa, wraz z wystawieniem na niego tytułu wykonawczego, bez konieczności wydawania jakichkolwiek decyzji przez organ podatkowy. Nie ma on na te decyzje (czy deklaracje) wpływu. Dodatkowo odpowiedzialność jest ustalona bez względu na zmiany majątkowe pomiędzy małżonkami. Ostatecznie odpowiedzialność małżonka może istnieć przez cały okres, w którym ciąży na jego małżonku zobowiązanie podatkowe. W związku z tym, że małżonek nie ma w postępowaniu egzekucyjnym statusu zobowiązanego, nie przysługują mu żadne środki ochrony swoich praw. Sytuację tę próbowały zmienić niektóre wojewódzkie sądy administracyjne. WSA w Poznaniu w wyroku z 13 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I SA/Po 1065/13) uznał np., że małżonek uprawniony jest do wnoszenia przewidzianych w ustawie środków zaskarżenia. Orzecznictwo w tym zakresie nie jest jednak jednolite. Jedna z linii wskazuje na konieczność zapewnienia małżonkowi środków do obrony przed egzekucją skierowaną do majątku wspólnego. Druga z linii, odwołując się do definicji zobowiązanego i specyfiki odpowiedzialności małżonka (wynikającej z ustawy), uznaje, że małżonkowi temu nie przysługują środki zaskarżenia, w tym zarzuty, w postępowaniu egzekucyjnym. Źródłem tych rozbieżności jest niewątpliwie nieprecyzyjna treść obecnego art. 27c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2070; dalej: u.p.e.a.).