Wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem

Dotacje to wydatki budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego, które podlegają szczególnym zasadom rozliczania. Odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych podlega m.in. prawidłowość zaciągania i realizacji zobowiązań ze środków publicznych, dochodzenie należności, sprawozdawczość budżetowa, przeprowadzanie inwentaryzacji oraz dokonywanie wydatków ze środków publicznych.

Zakres odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych obejmuje wszystkie rodzaje dotacji przewidziane ustawą o finansach publicznych, w tym: dotacje celowe, dotacje podmiotowe przeznaczone na dofinansowanie działalności bieżącej ustawowo wskazanego podmiotu oraz dotacje przedmiotowe przeznaczone na dopłaty do określonych rodzajów wyrobów lub usług.

Narażenie finansów publicznych na uszczuplenie poprzez nienależne pobranie lub niezgodne z prawem wykorzystanie dotacji stanowi przestępstwo skarbowe (art. 82 ustawy – Kodeks karny skarbowy).

Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest:

● przekazanie dotacji z naruszeniem zasad lub trybu jej udzielania,

● nierozliczenie przekazanej dotacji lub nieterminowe rozliczenie tej dotacji,

● nieustalenie kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu – art. 8 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Natomiast zgodnie z art. 9 powołanej ustawy naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest:

● wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację,

● nierozliczenie przekazanej dotacji lub nieterminowe rozliczenie tej dotacji,

● niedokonanie zwrotu dotacji w należnej wysokości lub nieterminowe dokonanie zwrotu tej dotacji.

Wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację następuje głównie poprzez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja nie była udzielona, albo realizację innych celów niż wskazane w przepisach stanowiących o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji.

Ustalenie faktu, czy dotacja została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem, należy do obowiązków komisji orzekającej w sprawie dyscypliny finansów publicznych.

Zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy o finansach publicznych organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w określonym w przepisach terminie. Wykorzystanie dotacji ze środków publicznych po upływie wyznaczonego terminu stanowi przekroczenie zakresu upoważnienia do dokonywania wydatków ze środków publicznych.

Wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem wyklucza prawo otrzymania dotacji przez kolejne trzy lata, licząc od dnia stwierdzenia nieprawidłowego wykorzystania dotacji, z wyłączeniem dotacji celowych przyznawanych jednostce samorządu terytorialnego na realizację:

● zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami,

● zadań własnych, których obowiązek dotowania z budżetu państwa wynika z odrębnych ustaw – art. 145 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy o finansach publicznych.

Należy pamiętać przy tym o obowiązku zwrotu dotacji wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Nierozliczenie otrzymanej dotacji lub nieterminowe jej rozliczenie, w myśl art. 9 ust. 2 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, dotyczy zaniechania przez beneficjenta dotacji realizacji obowiązków o charakterze formalnym.

Szczegółowe zasady, tryb i terminy dokonywania rozliczeń wynikają przede wszystkim z ustawy o finansach publicznych lub umowy przyznającej dotację.

Naruszenie dyscypliny finansów publicznych będzie miało miejsce także w przypadku udzielenia dotacji niezgodnie ze stosowną uchwałą organu stanowiącego samorządu terytorialnego lub bez zawarcia (albo zawarcia, ale bez wszystkich koniecznych elementów) umowy o udzielenie takiej dotacji.

Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niedokonanie zwrotu dotacji w należnej wysokości lub nieterminowe dokonanie zwrotu dotacji. Obowiązek zwrotu dotacji otrzymanej z budżetu państwa, którego zaniechanie skutkuje odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, występuje w sytuacji, gdy beneficjent dotacji:

● wykorzystał dotację niezgodnie z przeznaczeniem,

● pobrał dotację nienależnie, tj. udzielone bez podstawy prawnej,

● pobrał dotację w nadmiernej wysokości, tj. otrzymał dotację z budżetu w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania,

● nie wykorzystał dotacji.