Odmowa nabycia akcji musi być uzasadniona

Komisja Nadzoru Finansowego, prowadząc postępowanie administracyjne w trybie określonym w art. 106 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. nr 183, poz. 1538), nie może ograniczyć tego postępowania wyłącznie do kryterium wyników finansowych podmiotów, w których osoba ubiegająca się o nabycie akcji była zaangażowana kapitałowo lub personalnie. Ustalenie powyższych okoliczności jest istotne z punktu widzenia oceny przesłanek określonych we wspomnianym przepisie prawa, jednak nie może to przesądzać o spełnieniu przez organ ustawowego obowiązku wynikającego z art. 7 i 77 par. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Przedsiębiorca, działając na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. nr 183, poz. 1538 ze zm.), zgłosił Komisji Nadzoru Finansowego zamiar bezpośredniego nabycia akcji jednego z domów maklerskich. Komisja wyraziła sprzeciw, uzasadniając, że analiza wyników finansowych spółek, których skarżący jest udziałowcem i akcjonariuszem, prowadzi do wniosku, że w znacznej części przedsięwzięcia te generują straty i nie są opłacalne. Wobec tego zachodzi podejrzenie, że skarżący, który zamierza nabyć akcje domu maklerskiego, mógłby wywierać niekorzystny wpływ na zarządzanie tym podmiotem. W wyniku wniesionego odwołania Komisja utrzymała swoją wcześniejszą decyzję w mocy.

W skardze do WSA skarżący podnosił m. in., że Komisja skoncentrowała się wyłącznie na kryterium rentowności przedsięwzięć wnioskodawcy, ignorując całkowicie pozostałe aspekty jego działalności gospodarczo-zawodowej.

WSA, uwzględniając skargę, stwierdził, że Komisja rozstrzygając sprawę, poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych i niezbędnych czynności, dopuściła się niepełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy na podstawie zebranego w sposób niewyczerpujący materiału dowodowego. Zdaniem sądu I instancji Komisja oparła się wyłącznie na kryterium wyniku finansowego niektórych przedsięwzięć, w które zaangażowany był skarżący. Kryterium rentowności, choć niewątpliwie istotne, nie może być dla Komisji jedyną przesłanką do bezkrytycznego zastosowania art. 106 ust. 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Od wyroku Komisja wniosła skargę kasacyjną, którą NSA oddalił.

NSA uznał, że Komisja, prowadząc postępowanie administracyjne w trybie określonym w art. 106 ust. 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, nie może ograniczyć tego postępowania wyłącznie do kryterium wyników finansowych podmiotów, w których zaangażowana była osoba ubiegająca się o nabycie akcji. Sąd kasacyjny wyjaśnił, że dokonana przez organ ocena działalności spółek, w których skarżący był zaangażowany, nie może prowadzić do wniosku, że spółki te generowały głównie straty, a tym samym nie były dobrze zarządzanymi przedsiębiorstwami. Zdaniem NSA, organ nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego wskazujących na okoliczności, które jego zdaniem miały istotny wpływ na takie, a nie inne wyniki finansowe. Bez szczegółowej analizy wyników finansowych poszczególnych spółek nie jest dopuszczalne stawianie ogólnych tez odnoszących się do ich sytuacji finansowej i umiejętności w zakresie ich zarządzania. Aby móc stwierdzić, że ujemny wynik finansowy spółki jest efektem złego zarządzania, należy ustalić okoliczności, które będą mogły stanowić podstawę do przyjęcia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniami organów spółki a jej wynikiem finansowym. NSA podkreślił, że ocena ta powinna być dokonywana przy uwzględnieniu wiedzy posiadanej przez podmiot ubiegający się o nabycie akcji, a ustalenia w tym zakresie powinny obejmować zarówno przygotowanie teoretyczne, jak i praktyczne.