Podejrzane transakcje będą rejestrowane przez bank niezależnie od ich wielkości

W razie podejrzenia, że pieniądze pochodzą z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł, instytucje przeprowadzające transakcje będą rejestrowały je nawet wówczas, gdy ich równowartość nie przekroczy 15 tys. euro.

Banki i inne instytucje obowiązane, które przeprowadzają transakcje o równowartości przekraczającej 15 tys. euro, powinny zarejestrować je nawet gdy zostaną dokonane za pomocą więcej niż jednej operacji. Wymóg ten dotyczy transakcji podzielonych na mniejsze operacje po to, aby uniknąć obowiązku rejestracji, albo przypadków, w których okoliczności wskazują, że operacje zostały ze sobą powiązane. Natomiast gdy okoliczności wskazują, że transakcja może mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, mają obowiązek zarejestrować taką transakcję bez względu na jej wartość i charakter. Natomiast na zarejestrowanie transakcji nie ma żadnego wpływu, czy przeprowadza ją osoba fizyczna, przedstawiciel osoby prawnej czy jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Dodatkowe obowiązki wprowadzone nowelizacją z 25 czerwca 2009 r. do ustawy z 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu dotyczą transakcji gotówkowych w złotych i wartościach dewizowych, przenoszenia własności lub posiadania wartości majątkowych, a także zmiany wierzytelności na akcje i udziały.

Instytucje obowiązane będą stosowały wobec swoich klientów środki bezpieczeństwa finansowego polegające na rejestrowaniu transakcji, dokonywaniu bieżących analiz transakcji oraz identyfikacji klienta i weryfikowaniu jego tożsamości. Jednakże niektórych transakcji przekraczających równowartość 15 tys. euro nie będą musiały rejestrować. Na przykład takiego obowiązku nie będą miały co do przelewów z rachunku na rachunek lokaty terminowej oraz na rachunek z rachunku lokaty terminowej należących do tego samego klienta w tej samej instytucji obowiązanej, przelewów przychodzących (z wyjątkiem przychodzących z zagranicy), transakcji związanych z gospodarką własną instytucji obowiązanych lub zawieranych na rynku międzynarodowym, a także tymczasowego przewłaszczenia na zabezpieczenie wartości majątkowych wykonanych na czas trwania umowy przewłaszczenia z instytucją obowiązaną. Obowiązek rejestracji nie dotyczy też banków zrzeszających banki spółdzielcze, jeżeli transakcja została zarejestrowana w zrzeszonym banku spółdzielczym. Rejestry transakcji instytucje obowiązane będą przechowywały przez pięć lat, licząc od pierwszego dnia następnego roku po tym, w którym transakcja została zarejestrowana.

Takie same obowiązki ciążą też na adwokatach, radcach prawnych oraz prawnikach zagranicznych, którzy uczestniczą w niektórych transakcjach. Chodzi tutaj o świadczenie klientowi pomocy w planowaniu lub przeprowadzaniu transakcji kupna i sprzedaży nieruchomości lub przedsiębiorstw, zarządzania pieniędzmi, papierami wartościowymi lub innymi wartościami majątkowymi, otwieranie rachunków i zarządzanie nimi, organizację wpłat i dopłat na kapitał zakładowy i akcyjny, organizacji wkładu do tworzenia lub prowadzenia działalności spółek lub zarządzania nimi, a także tworzenia działalności przedsiębiorców w innej formie organizacyjnej i zarządzania nimi.

Instytucje obowiązane muszą też prowadzić bieżącą analizę dokonywanych transakcji i dokumentować je w formie papierowej lub elektronicznej. Wyniki analiz przechowują również przez pięć lat, licząc od pierwszego dnia następnego roku po tym, w którym transakcja została przeprowadzona. Oprócz tego w stosunku do swoich klientów stosują środki bezpieczeństwa finansowego. Polega to na przykład na identyfikacji klienta, weryfikacji jego tożsamości, bieżącym monitoringowaniu stosunków gospodarczych z klientem, a także identyfikacji rzeczywistego beneficjenta.

Zakres stosowania tych środków zależy głównie od przeprowadzonej oceny ryzyka prania brudnych pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz tego, kim jest klient stosunków gospodarczych, produktów i transakcji. Takie środki stosowane są przede wszystkim przy zawieraniu umowy z klientem, transakcji przekraczającej 15 tys. euro, gdy zachodzi podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu albo wątpliwości, czy otrzymane wcześniej dane dotyczące osoby fizycznej i jej przedstawiciela, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej są prawdziwe lub pełne.

W pewnych przypadkach gdy instytucja obowiązana nie może wykonać obowiązków, na przykład zidentyfikować klienta i zweryfikować jego tożsamości, wówczas ma prawo odmówić przeprowadzenia transakcji, nie podpisać z nim umowy albo rozwiązać już zawartą i przekazać dane o kliencie Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej.

● o wartości przekraczającej 15 tys. euro

● o wartości nieprzekraczającej 15 tys. euro, gdy są przeprowadzane za pomocą kliku operacji, a okoliczności wskazują, że są powiązane lub zostały podzielone na mniejsze operacje, aby uniknąć rejestracji

● o wartości nieprzekraczającej 15 tys. euro, gdy okoliczności wskazują, że mogą mieć związek z praniem brudnych pieniędzy albo finansowaniem terroryzmu

● banki krajowe

● oddziały banków zagranicznych

● oddziały instytucji kredytowych

● instytucje finansowe

● Narodowy Bank Polski

● instytucje pieniądza elektronicznego

● firmy inwestycyjne, banki powiernicze

● zagraniczne osoby prawne prowadzące w Polsce działalność maklerską oraz towarowe domy maklerskie

● podmioty prowadzące działalność w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych

● zakłady ubezpieczeń

● fundusze inwestycyjne

● spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe

● publiczny operator

● notariusze

● fundacje

● adwokaci, radcowie, prawnicy zagraniczni

● podmioty prowadzące działalność kantorową, domy aukcyjne, antykwariaty, komisy, obrót metalami szlachetnymi, pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych

● przedsiębiorcy

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

Art. 1 ustawy z 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Podpisana przez prezydenta. Czeka na publikację w Dzienniku Ustaw.