Standardy to obowiązujące prawo, a nie tylko wskazówki

Audytorzy wewnętrzni jednostek sektora finansów publicznych podlegają Międzynarodowym Standardom Praktyki Audytu Wewnętrznego IIA i mają obowiązek je stosować. Jak twierdzi Arkadiusz Pieniący, p.o. prezesa Stowarzyszenia Audytorów Wewnętrznych IIA Polska, jest tak, mimo że standardy IIA nie stanowią przepisów prawa powszechnego.

Ekspert wyjaśnia, że wynika to z faktu, że minister finansów określił standardy IIA, jako standardy audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych komunikatem z 26 czerwca 2006 r. Dodatkowo, wynika to obecnie wprost z par. 5 tzw. rozporządzenia metodologicznego ministra finansów z 10 kwietnia 2008 r. (Dz.U. nr 66, poz. 406). Zgodnie z tym przepisem audytor wewnętrzny, prowadząc audyt, kieruje się wskazówkami zawartymi w standardach audytu wewnętrznego.

- Jest to obligatoryjna norma przepisu prawa powszechnego - twierdzi nasz rozmówca.

Arkadiusz Pieniący zwraca również uwagę na projekt nowej ustawy o finansach publicznych (obecnie projekt jest po pierwszym czytaniu w komisji sejmowej). Założenia w nim zawarte wzmocnią ten obowiązek, ponieważ identycznie brzmiący przepis jest zamieszczony w art. 263 ust. 2 projektu ustawy, a więc w akcie prawa powszechnego wyższego rzędu.

Nowe Standardy IIA zostały przekazane do MF i aktualnie trwa proces legislacyjny zmierzający do ogłoszenia ich komunikatem, jako standardy audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych.

W związku z wejściem w życie nowej wersji Standardów IIA, zespół Grant Thornton Frąckowiak przeprowadził w połowie stycznia cykl wywiadów wśród audytorów wewnętrznych zatrudnionych w jednostkach sektora finansów publicznych. Miały one na celu weryfikację, czy audytorzy znają zmiany w standardach, jak się do nich przygotowali oraz jak wpłyną na ich pracę.

Jak wyjaśnia Piotr Hans, CIA, starszy konsultant w Grant Thornton Frąckowiak, większość audytorów wie o zmianie, choć część nie w pełni zna charakter modyfikacji.

Jeśli chodzi o podjęcie działań dostosowawczych, to audytorzy w większości wstrzymują się do momentu wydania oficjalnego komunikatu ministra finansów ogłaszającego nową wersję standardów jako obowiązującą. Audytorzy liczą także na podjęcie innych działań przygotowawczych przez MF, szczególnie na organizację szkoleń.

- Istnieje jednak grupa audytorów, która nie tylko nie wie o zmianach, ale także nie jest nimi zainteresowana - twierdzi nasz rozmówca. Dodaje, że jako przyczynę takiego podejścia audytorzy wskazują najczęściej brak obowiązku stosowania standardów IIA. Zgodnie bowiem z treścią ustawy o finansach publicznych i rozporządzenia do niej (zarówno w obowiązującym, jak i w planowanym brzmieniu) audytor wewnętrzny, prowadząc audyt wewnętrzny, ma jedynie kierować się wskazówkami zawartymi w standardach. Ponadto audytorzy wskazują, że na stronach internetowych Ministerstwa Finansów zapisano także, że standardy nie stanowią przepisów prawa powszechnego, a należy je traktować jak wskazówki.

Według Piotr Hansa nowelizacja ustawy o finansach publicznych stanowi doskonałą okazję do uregulowania charakteru Standardów IIA w jednostkach sektora finansów publicznych i wprowadzenie jednoznacznego ustawowego obowiązku ich stosowania. Ekspert uważa, że pozwoliłoby to rozwiać wątpliwości audytorów w zakresie stosowania standardów. Ponadto stanowiłoby silny argument audytorów w dyskusji z kierownictwem jednostek na temat praktyki audytu wewnętrznego.