Przymus bezpośredni tylko w razie konieczności

Od 13 sierpnia 2010 r. zacznie obowiązywać nowa ustawa o Służbie Więziennej. Z jej przepisów wynika m.in., że funkcjonariusze Służby Więziennej podczas pełnienia obowiązków służbowych mają prawo do stosowania względem osób pozbawionych wolności środków przymusu bezpośredniego w postaci m.in. siły fizycznej, kajdanek, chemicznych środków obezwładniających lub innych środków o podobnym działaniu, urządzeń olśniewających, a także pałek służbowych.

Wymienione środki przymusu bezpośredniego mogą być stosowane, jeżeli jest to konieczne oraz wyłącznie w celu przeciwdziałania m.in.: usiłowaniu zamachu na życie lub zdrowie własne lub innej osoby, nawoływaniu do buntu, groźnemu nieposłuszeństwu lub zakłóceniu porządku mogących mieć wpływ na bezpieczeństwo, a także niszczeniu mienia lub ucieczce osoby pozbawionej wolności.

Funkcjonariusze podczas pełnienia obowiązków służbowych mają prawo używać względem osób pozbawionych wolności psów specjalnych, wyszkolonych w zakresie wyszukiwania środków odurzających i substancji psychotropowych lub materiałów wybuchowych albo do tropienia śladów.

Jeżeli okaże się, że wspomniane środki przymusu bezpośredniego są niewystarczające lub ich użycie ze względu na okoliczności danego zdarzenia nie jest możliwe, funkcjonariusz będzie miał prawo użycia broni palnej lub psa służbowego m.in.:

● w celu odparcia bezpośredniego zamachu na życie, zdrowie lub wolność funkcjonariusza lub innej osoby oraz w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu;

● przeciwko osobie niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia broni palnej lub innego niebezpiecznego narzędzia, których użycie może zagrozić życiu lub zdrowiu funkcjonariusza lub innej osoby;

● przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie przemocą odebrać broń palną funkcjonariuszowi lub innej osobie uprawnionej do posiadania broni palnej;

● w celu odparcia niebezpiecznego bezpośredniego zamachu na obiekty zakładu karnego lub aresztu śledczego;

● w celu udaremnienia ucieczki osoby pozbawionej wolności z terenu jednostki organizacyjnej.

Stosowanie środków przymusu bezpośredniego, użycie broni palnej lub psa służbowego powinno być odpowiednie do stopnia zagrożenia, następować po uprzednim ostrzeżeniu o ich użyciu i w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą szkodę osobie, względem której je zastosowano. Ostrzeżenia nie będzie się stosować, jeżeli zwłoka w stosowaniu środka przymusu bezpośredniego czy użyciu broni grozi np. bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia funkcjonariusza lub innej osoby.

Krzysztof Tomaszewski

Ustawa z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 79, poz. 523).