Uchwała o podziale gminy na obwody wyborcze to akt prawa miejscowego

Uchwałę rady gminy o utworzeniu obwodów głosowania ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty.

Rada Gminy Granowo na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2003, nr 159, poz. 1547 z późn. zm.) podjęła w uchwałę w sprawie podziału gminy na stałe i odrębne obwody głosowania. W uzasadnieniu projektu uchwały radni wskazali, że podział gminy został przeprowadzony w 1998 r. przez jej zarząd na mocy przejściowo obowiązujących przepisów. Celem podjęcia nowej uchwały jest usankcjonowanie istniejącego stanu, tj. podziału na stałe obwody głosowania, ale dokonanego przez organ wyposażony w te kompetencje przez ustawodawcę.

Rozstrzygnięciem nadzorczym z 20 marca 2009, nr WN.Le.0911-95/09 wojewoda wielkopolski na podstawie art.91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001, nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) orzekł o nieważności uchwały. W ocenie organu nadzoru nie pojawiły się okoliczności, z którymi ustawa łączy dopuszczalność zmian w podziale gminy na obwody głosowania. W konsekwencji podział z 1998 r. jest nadal obowiązujący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 lipca 2009 r. oddalił skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody. Sprawa ostatecznie trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd I instancji nie analizował uchwały pod względem wszystkich cech prawa miejscowego i poprzestał na ocenie adresata uchwały, co doprowadziło do wniosku, że podjęta uchwała nie jest powszechnie obowiązująca.

Uchwała w sprawie podziału gminy na obwody wyborcze jest adresowana nie tylko do komisji wyborczych, ale w równym stopniu do wyborców przez określenie miejsca wykonywania przez nich czynnego prawa wyborczego. Wprawdzie zdaniem NSA wyborcy nie są określeni imiennie, lecz ogólnie. Oznacza to, że każdy mieszkaniec gminy chcący skorzystać ze swego czynnego prawa wyborczego musi się dostosować do ustaleń zawartych w takiej uchwale. Abstrakcyjność dyrektywy postępowania potwierdzana jest wykorzystywaniem tych samych obwodów do przeprowadzenia kolejnych wyborów. Ustalenia zawarte w uchwale są sankcjonowane w szczególności przez przepisy gwarantujące prawidłowość procesu głosowania i obliczenia wyników wyborów. W konsekwencji NSA uznał zakwestionowaną uchwałę o podziale gminy na obwody jako akt prawa miejscowego w ścisłym tego słowa znaczeniu. Równocześnie tryb publikacji uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym łączy się z datą wejścia w życie uchwały. Co więcej, art. 30 ust. 3 samorządowej ordynacji wyborczej nie ustala terminu wejścia w życie uchwały w sprawie obwodów do głosowania, lecz określa dwa równoległe tryby publikowania uchwały. Zgodnie z tym przepisem uchwałę rady gminy o utworzeniu obwodów głosowania ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Po jednym egzemplarzu uchwały przekazuje się niezwłocznie wojewodzie i komisarzowi wyborczemu. Dodatkowo zdaniem NSA nie ma też podstaw, aby z faktem publikowania w wojewódzkim dzienniku urzędowania nie łączyć 14-dniowego terminu wejścia w życie uchwały. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2007, nr 68, poz. 449 z późn. zm.) akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt określi termin dłuższy.

Opracowała Hanna Wesołowska