Jak zaskarżyć decyzję o scalaniu gruntów

Czytelnik otrzymał w spadku gospodarstwo rolne po rodzicach. Gdy porównał dokumenty z lat trzydziestych i obecne, okazało się, że teraz jest o 1700 metrów mniej gruntu. W latach 1963 - 1970 r. dokonano bowiem komasacji i to wtedy zniknęło prawie 25 proc. gospodarstwa. Stało się tak z powodu kombinacji z przeliczeniem wartości gruntów. Czytelnik pyta, jak można podważyć dawną decyzję o scaleniu, czego może się domagać oraz do kogo może się zwrócić w tej sprawie.

Czytelnik powinien przede wszystkim zbadać, czy scalenie gruntów było zgodne z ówczesnymi przepisami. W okresie 1963 - 1970 obowiązywały dwie różne ustawy - z 1923 r. i z 1968 r. - z tym, że przepisy przejściowe do tej ostatniej ustawy przewidywały, że procedura wszczęta pod rządami starych przepisów musi też być w tym trybie dokończona. Potrzebne będzie więc zebranie wszystkich dokumentów (większość z nich znajdziemy w urzędach, które prowadziły sprawy albo przejęły archiwa).

Gdy czytelnik dojdzie do wniosku, że naruszono prawo przy scaleniu, może wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego. W praktyce skuteczne jest jedynie wykazanie, że doszło do rażącego naruszenia prawa przy komasacji (np. działka w ogóle nie powinna być objęta scaleniem). Wtedy może dojść do stwierdzenia nieważności decyzji. Problem w tym, że w wielu przypadkach zaszły tzw. nieodwracalne skutki prawne i trudno jest przywrócić poprzedni stan prawny. Można wtedy uzyskać decyzję przyznającą, że rzeczywiście doszło do naruszenia prawa przy scaleniu, ale już nie można z tego powodu stwierdzić nieważności. Taka decyzja (wydana na podstawie art. 158 par. 2 k.p.a.) umożliwia staranie się o odszkodowanie, jeśli ktoś uważa, że stracił na scaleniu gruntów. Szkodę trzeba jednak wykazać, a postępowanie w tej sprawie toczy się przed sądem cywilnym.

Pozostaje dylemat, do jakiego organu zwrócić się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Wielokrotnie na ten temat wypowiadały się sądy. Przykładowo z niedawnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2011 r. (sygn. IV SA/Wa 733/11) wynika, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej wydanej na podstawie ustawy z 1923 r. jest minister rolnictwa i rozwoju wsi. Decyzja komasacyjna została co prawda wydana w 1970 r. (przez Wojewódzką Komisję Ziemską jako organ II instancji), ale na podstawie przepisów przedwojennych, bo postępowanie toczyło się ok. 20 lat. Obecnie w sprawach scaleń organem II instancji jest wojewoda, a organem nad nim nadrzędnym minister rolnictwa i rozwoju wsi. Dlatego to właśnie minister powinien rozpatrywać sprawy o stwierdzenie nieważności starej decyzji scaleniowej.

Michał Kosiarski

prowadzi firmę konsultingową

Ustawa z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).