Minister może przyznawać zapomogi żołnierzom

Przepisy ustawy z 17 grudnia 1974 r. określają uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy niezawodowych odbywających zasadniczą służbę wojskową, przeszkolenie wojskowe lub ćwiczenia wojskowe oraz pełniących służbę przygotowawczą, okresową służbę wojskową lub służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, a także pełniących służbę kandydacką. Uposażenie żołnierzy składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków. Inne należności pieniężne obejmują: nagrody i zapomogi, należności za podróże służbowe, należności w związku ze zwolnieniem z czynnej służby wojskowej, zasiłki pogrzebowe, odprawy pośmiertne, zwrot kosztów pogrzebu. Z tytułu pełnienia służby wojskowej żołnierz otrzymuje tylko jedno uposażenie określone w ustawie.

Na podstawie delegacji ustawowej minister obrony narodowej określił, w drodze rozporządzenia z 28 stycznia 2011 r., szczegółowe warunki przyznawania żołnierzom nagród i zapomóg oraz zapomóg w szczególnych sytuacjach, uwzględniając okoliczności uzasadniające przyznanie nagrody lub zapomogi, dokumenty stanowiące podstawę przyznania zapomogi, sposób i terminy wypłaty zapomóg, właściwość przełożonych oraz tryb postępowania w tych sprawach.

W porównaniu z obowiązującym dotychczas rozporządzeniem ministra obrony narodowej z 15 lipca 2009 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania nagród i zapomóg żołnierzom niezawodowym, merytoryczne zmiany w treści przepisów dotyczą par. 1, 6 - 8, 7 ust. 2, par. 10 i 12. Wynika to z wprowadzenia do ustawy z 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (art. 4 ust. 1b, 1ba i 1bb; dalej: ustawa) przepisów o możliwości przyznawania przez ministra obrony narodowej zapomogi:

● małżonkowi, a w przypadku braku małżonka dzieciom w razie zaginięcia żołnierza w związku z wykonywaniem zadań służbowych lub śmierci żołnierza,

● rodzicom w przypadku braku małżonka i dzieci w razie zaginięcia żołnierza w związku z wykonywaniem zadań służbowych lub śmierci żołnierza,

● małżonkowi, dzieciom lub rodzicom żołnierza, który zmarł w ciągu trzech lat po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej.

Wprowadzono także możliwość wielokrotnego przyznawania zapomogi byłemu żołnierzowi, który został zwolniony z czynnej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską trwałej lub czasowej niezdolności do służby wojskowej w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej.

Żołnierzom mogą być przyznawane nagrody, w szczególności w związku z przejawianiem inicjatywy w służbie albo wykonywaniem zadań służbowych wymagających szczególnie dużego nakładu pracy, w tym poza określonym czasem służby, w skróconych terminach lub w warunkach szczególnie utrudnionych.

Warunkiem przyznania żołnierzowi niezawodowemu nagrody jest uzyskiwanie wysokich wyników w wykonywaniu zadań służbowych. Można mu również przyznać nagrodę za wykonywanie zadań służbowych o wysokiej odpowiedzialności albo zadań wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe.

Przyznaje je dowódca jednostki wojskowej zajmujący stanowisko służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne albo wyższe w stosunku do wszystkich żołnierzy niezawodowych odbywających służbę w podległej jednostce wojskowej. Może on również przyznawać nagrody żołnierzom niezawodowym odbywającym służbę w podległej mu jednostce wojskowej niższego szczebla oraz żołnierzom niezawodowym skierowanym do wykonywania zadań służbowych w podległej mu jednostce wojskowej.

Podstawę do wypłaty nagrody stanowi decyzja lub rozkaz dzienny dowódcy, który przyznał nagrodę.

Nagrody są przyznawane z inicjatywy dowódcy albo na wniosek przełożonego żołnierza niez awodowego. Taki wniosek przesyła się drogą służbową, w rozumieniu przepisów ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 z późn. zm.).

Żołnierzom mogą być przyznawane zapomogi w przypadku zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci członka rodziny oraz innych przyczyn powodujących istotne pogorszenie warunków materialnych (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy).

Warunkiem przyznania zapomogi żołnierzowi niezawodowemu jest konieczność poniesienia wydatków pieniężnych spowodowanych ww. zdarzeniem. Przy przyznawaniu zapomogi uwzględnia się okoliczności mające wpływ na sytuację materialną żołnierza niezawodowego. Podstawą przyznania zapomogi są dokumenty potwierdzające zaistnienie takiego zdarzenia.

Do przyznawania zapomogi żołnierzowi niezawodowemu stosuje się odpowiednio przepisy par. 3 i 4 rozporządzenia. Zgodnie z nimi przyznaje ją dowódca jednostki wojskowej zajmujący stanowisko służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne albo wyższe w stosunku do wszystkich żołnierzy niezawodowych odbywających służbę w podległej jednostce wojskowej. Dowódca może również przyznawać ją żołnierzom niezawodowym odbywającym służbę w podległej mu jednostce wojskowej niższego szczebla oraz żołnierzom niezawodowym skierowanym do wykonywania zadań służbowych w podległej mu jednostce wojskowej. Decyzja lub rozkaz dzienny dowódcy, który ją przyznał stanowi podstawę do wypłaty.

Są one przyznawane z inicjatywy dowódcy albo na wniosek przełożonego żołnierza niezawodowego. Wniosek przesyła się drogą służbową, w rozumieniu przepisów ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zapomoga może być przyznana również na uzasadniony wniosek żołnierza niezawodowego.

Do wypłaty zapomogi żołnierzowi niezawodowemu stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia ministra obrony narodowej z 19 kwietnia 2004 r. w sprawie płatności uposażenia i innych należności pieniężnych oraz warunków pokrywania przez wojsko kosztów pogrzebu żołnierzy niezawodowych (Dz.U. nr 108, poz. 1145).

W razie zaginięcia żołnierza w związku z wykonywaniem zadań służbowych lub śmierci żołnierza minister obrony narodowej może przyznać zapomogę małżonkowi, a w razie braku małżonka - dzieciom. W przypadku braku małżonka i dzieci minister obrony narodowej może przyznać zapomogę rodzicom żołnierza. Zasadę ta stosuje się odpowiednio do małżonka, dzieci lub rodziców żołnierza, który zmarł w ciągu trzech lat po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej. Dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił ostatnio służbę wojskową, niezwłocznie informuje małżonka, dzieci lub rodziców żołnierza niezawodowego o możliwości wystąpienia do ministra z wnioskiem o przyznanie zapomogi. Zapomoga jest przyznawana tym osobom na ich wniosek lub na wniosek dowódcy.

Warunkiem przyznania zapomogi ww. osobom jest złożenie wniosku o jej przyznanie. Jest przyznawana jednorazowo. Przy jej przyznawaniu uwzględnia się sytuację materialną rodziny żołnierza niezawodowego. W tych przypadkach wypłaty zapomogi dokonuje jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym pozostawał żołnierz niezawodowy w ostatnim dniu pełnienia służby, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji o przyznaniu zapomogi.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach minister obrony narodowej może przyznać zapomogę byłemu żołnierzowi, który został zwolniony z czynnej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską trwałej lub czasowej niezdolności do służby wojskowej, w następstwie wypadku lub choroby pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej.

Warunkiem przyznania zapomogi byłemu żołnierzowi niezawodowemu jest zaistnienie zdarzenia mającego wpływ na pogorszenie się sytuacji materialnej byłego żołnierza niezawodowego, w szczególności powodującego konieczność poniesienia wydatków pieniężnych.

Taka zapomoga jest przyznawana na wniosek byłego żołnierza niezawodowego złożony do ministra obrony narodowej. Podstawą przyznania zapomogi są dokumenty potwierdzające sytuację materialną oraz zaistnienie wymaganego zdarzenia.

Zapomogę dla byłego żołnierza niezawodowego wypłaca terenowy organ administracji wojskowej lub organ, na którego zaopatrzeniu finansowym terenowy organ administracji wojskowej pozostaje, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji o przyznaniu zapomogi. Właściwość terenowego organu administracji wojskowej ustala się według miejsca zamieszkania byłego żołnierza niezawodowego.

Wypłaty zapomogi dokonuje się zgodnie z wyborem dokonanym w formie pisemnej przez byłego żołnierza niezawodowego (o którym mowa w art. 4 ust. 1c ustawy) lub przez jedną z osób wymienionych w art. 4 ust. 1b, 1ba, 1bb ustawy bezpośrednio w kasie (punkcie kasowym) jednostki wojskowej lub terenowego organu administracji wojskowej albo w formie bezgotówkowej na rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.

Magdalena Sobczak

magdalena.sobczak@infor.pl

Art. 4 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 693 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra obrony narodowej z 28 stycznia 2011 r. w sprawie warunków i trybu przyznawania nagród i zapomóg żołnierzom niezawodowym (Dz.U. nr 28, poz. 145).