Do obowiązków dyrektora szkoły należy ocena pracy nauczyciela

Praca nauczyciela, z wyjątkiem pracy nauczyciela stażysty, podlega ocenie (art. 6a ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela; dalej: Karta nauczyciela). Dokonuje jej dyrektor szkoły, w której jest zatrudniony nauczyciel. Szczegółowe kryteria trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego określa rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 2 listopada 2000 r. (dalej: rozporządzenie). Stosując jego przepisy, przez szkoły, należy rozmieć przedszkola, szkoły i placówki oraz inne jednostki organizacyjne wymienione w art. 1 ust. 1 pkt 1 i 4 oraz ust. 2 pkt 1a i 2 Karty nauczyciela, czyli m.in.:

● publiczne przedszkola, szkoły i placówki oraz zakłady kształcenia i placówki doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty,

● publiczne kolegia pracowników służb społecznych,

● publiczne szkoły i szkolne punkty konsultacyjne przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej.

Natomiast przez nauczycieli należy rozumieć nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych tam zatrudnionych.

Ocena pracy nauczyciela może być dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej lub oceny dorobku zawodowego (o której mowa w art. 9c ust. 6 Karty nauczyciela). Podmioty, które mogą wystąpić z wnioskiem, zostały określone w art. 6a ust. 1 Karty nauczyciela. Ocena może nastąpić z inicjatywy dyrektora szkoły lub na wniosek: nauczyciela, organu sprawującego nadzór pedagogiczny, organu prowadzącego szkołę, rady szkoły, rady rodziców. Dyrektor szkoły ma obowiązek dokonać oceny pracy nauczyciela w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ww. określonego terminu.

Ocena pracy nauczyciela ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem uogólniającym, czyli oceną: wyróżniającą, dobrą, negatywną. Oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły, który przy jej dokonywaniu może zasięgnąć opinii samorządu uczniowskiego.

Oceny pracy dyrektora szkoły oraz nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, dokonuje organ prowadzący szkołę w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny. Organ dokonuje oceny pracy dyrektora szkoły po zasięgnięciu opinii rady szkoły i zakładowych organizacji związkowych działających w tej szkole. Na temat oceny pracy dyrektora warto przeczytać artykuł zamieszczony w serwisie Kadry.gazetaprawna.pl.

Oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły, w której jest zatrudniony nauczyciel.

W przypadku gdy dyrektorem szkoły jest osoba nieposiadająca kwalifikacji pedagogicznych, oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły w porozumieniu z nauczycielem zajmującym inne stanowisko kierownicze i sprawującym w tej szkole nadzór pedagogiczny. W przypadku gdy dyrektorem szkoły jest osoba nieposiadająca kwalifikacji pedagogicznych, oceny pracy nauczyciela zajmującego inne stanowisko kierownicze i sprawującego w tej szkole nadzór pedagogiczny dokonuje dyrektor szkoły w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny nad szkołą.

W przypadku uzupełniania przez nauczyciela tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 22 ust. 1 Karty nauczyciela - oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły, w której zatrudniony jest nauczyciel, w porozumieniu z dyrektorem szkoły, w której nauczyciel uzupełnia obowiązkowy wymiar zajęć.

Oceny pracy nauczyciela doradcy metodycznego dokonuje dyrektor szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, po uzyskaniu oceny pracy dokonanej przez dyrektora właściwej placówki doskonalenia nauczycieli, w zakresie dotyczącym wykonywania funkcji doradcy metodycznego.

Kryterium oceny pracy nauczyciela stanowi stopień realizacji zadań określonych w art. 6 Karty nauczyciela i art. 4 ustawy o systemie oświaty, zadań statutowych szkoły oraz obowiązków określonych w art. 42 ust. 2 Karty nauczyciela - ustalony w wyniku sprawowanego nadzoru pedagogicznego.

Zadania określone w art. 6 Karty nauczyciela to:

● rzetelne realizowanie zadań związanych z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę,

● wspieranie każdego ucznia w jego rozwoju,

● dążenie do pełni własnego rozwoju osobowego,

● kształcenie i wychowywanie młodzieży w umiłowaniu ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka,

● dbanie o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów.

Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy o systemie oświaty nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską z poszanowaniem godności osobistej ucznia. Jak wskazuje art. 42 ust. 2 Karty nauczyciela w ramach czasu pracy oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel ma obowiązek realizować:

1) zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, w wymiarze określonym w ust. 3 lub ustalonym na podstawie ust. 4a albo ust. 7 art. 42 Karty nauczyciela,

2) inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, z tym że w ramach tych zajęć:

a) nauczyciel szkoły podstawowej i gimnazjum, w tym specjalnych, jest obowiązany prowadzić zajęcia opieki świetlicowej lub zajęcia w ramach godzin przeznaczonych w ramowych planach nauczania do dyspozycji dyrektora szkoły, z wyjątkiem godzin przeznaczonych na zwiększenie liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w wymiarze 2 godzin w tygodniu,

b) nauczyciel szkoły ponadgimnazjalnej, w tym specjalnej, jest obowiązany prowadzić zajęcia w ramach godzin przeznaczonych w ramowych planach nauczania do dyspozycji dyrektora szkoły, z wyjątkiem godzin przeznaczonych na zwiększenie liczby godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, w wymiarze 1 godziny w tygodniu;

3) zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Na ocenę pracy nauczyciela nie mogą mieć wpływu jego przekonania religijne i poglądy polityczne, a także fakt odmowy wykonania przez nauczyciela polecenia służbowego, gdy odmowa taka wynikała z uzasadnionego przekonania nauczyciela, iż wydane polecenie było sprzeczne z dobrem ucznia, dobrem służby albo dobrem publicznym.

Zgodnie z par. 2 ust. 8 rozporządzenia dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela, uwzględniając w szczególności:

1) poprawność merytoryczną i metodyczną prowadzonych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prawidłowość realizacji innych zadań zawodowych wynikających ze statutu szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, kulturę i poprawność języka, pobudzanie inicjatywy uczniów, zachowanie odpowiedniej dyscypliny uczniów na zajęciach,

2) zaangażowanie zawodowe nauczyciela (uczestnictwo w pozalekcyjnej działalności szkoły, udział w pracach zespołów nauczycielskich, podejmowanie innowacyjnych działań w zakresie nauczania, wychowania i opieki, zainteresowanie uczniem i jego środowiskiem, współpraca z rodzicami),

3) aktywność nauczyciela w doskonaleniu zawodowym,

4) działania nauczyciela w zakresie wspomagania wszechstronnego rozwoju ucznia, z uwzględnieniem jego możliwości i potrzeb,

5) przestrzeganie porządku pracy (punktualność, pełne wykorzystanie czasu lekcji, właściwe prowadzenie dokumentacji).

Rozporządzenie precyzuje termin, który określa ustawa. Oceny pracy nauczyciela dokonuje się w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia złożenia wniosku (o którym mowa w art. 6a Karty nauczyciela), z tym że ocena może być dokonana nie wcześniej niż po upływie roku od oceny poprzedniej lub oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu. Do tego okresu nie wlicza się okresów usprawiedliwionej nieobecności w pracy nauczyciela trwającej dłużej niż miesiąc i okresów ferii wynikających z przepisów w sprawie organizacji roku szkolnego.

Jeśli ocena pracy jest dokonywana z inicjatywy dyrektora szkoły, organu sprawującego nadzór pedagogiczny, organu prowadzącego szkołę, rady szkoły lub rady rodziców, dyrektor szkoły powiadamia o tym na piśmie nauczyciela co najmniej na miesiąc przed dokonaniem oceny.

Na wniosek nauczyciela dyrektor szkoły zasięga, a z własnej inicjatywy dyrektor szkoły może zasięgnąć, opinii na temat pracy nauczyciela właściwego doradcy metodycznego, a w przypadku braku takich możliwości - innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego, natomiast w przypadku nauczyciela zakładu kształcenia nauczycieli lub nauczyciela publicznego kolegium pracowników służb społecznych - opiekuna naukowo-dydaktycznego. Opinie te powinny być wyrażone na piśmie.

Jak wskazuje Karta nauczyciela w art. 6a ust. 8 ocenę pracy ustala się po zapoznaniu nauczyciela z jej projektem oraz wysłuchaniu jego uwag i zastrzeżeń. Rozporządzenie precyzuje ten zapis. Zgodnie z jego przepisami dyrektor szkoły ma obowiązek zapoznać nauczyciela z pisemnym projektem oceny i wysłuchać jego uwag i zastrzeżeń. Nauczyciel może zgłosić swoje uwagi na piśmie, jednak nie później niż w ciągu 3 dni od daty zapoznania się z projektem oceny.

Na wniosek nauczyciela przy zapoznawaniu go z projektem oceny i wysłuchaniu jego uwag i zastrzeżeń może być obecny przedstawiciel wskazanej przez nauczyciela zakładowej organizacji związkowej.

Dyrektor szkoły doręcza nauczycielowi oryginał karty oceny pracy. Jej wzór stanowi załącznik do rozporządzenia (patrz: wzór). Odpis karty oceny pracy włącza się do akt osobowych nauczyciela.

Od ustalonej oceny pracy, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, przysługuje:

● nauczycielowi - prawo wniesienia odwołania, za pośrednictwem dyrektora szkoły, do organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą,

● dyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły - prawo złożenia wniosku o ponowne ustalenie oceny jego pracy do organu, który tę ocenę ustalił art. 6a ust. 9 Karty nauczyciela.

Organ powołuje w celu rozpatrzenia odwołania lub wniosku zespół oceniający. Od oceny dokonanej przez zespół oceniający nie przysługuje odwołanie.

Odwołanie od oceny pracy nauczyciela rozpatruje (z jednym zastrzeżeniem), w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania - powołany przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny zespół oceniający w składzie:

1) przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą jako przewodniczący zespołu,

2) przedstawiciel rady pedagogicznej szkoły,

3) przedstawiciel rodziców wchodzących w skład rady szkoły, a w szkole, w której rada szkoły nie została powołana - przedstawiciel rady rodziców,

4) właściwy doradca metodyczny,

5) przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej wskazanej przez nauczyciela.

W przypadku odwołania od oceny pracy nauczyciela konsultanta w skład zespołu oceniającego zamiast przedstawicieli wymienionych w pkt 2 - 4 powołuje się drugiego przedstawiciela organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad szkołą oraz przedstawiciela nauczycieli konsultantów zatrudnionych w danej placówce doskonalenia nauczycieli.

Natomiast w przypadku odwołania od oceny pracy nauczyciela doradcy metodycznego w skład zespołu oceniającego powołuje się - poza osobami wymienionymi w pkt 1 - 3 i 5 - przedstawiciela nauczycieli konsultantów zatrudnionych we właściwej placówce doskonalenia nauczycieli.

Wcześniej przywołane jedno zastrzeżenie dotyczy odwołania od oceny pracy nauczyciela zakładu kształcenia nauczycieli lub nauczyciela publicznego kolegium pracowników służb społecznych. Wtedy rozpatruje, w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania, powołany przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny zespół oceniający w składzie:

1) przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny jako przewodniczący zespołu,

2) przedstawiciel rady programowej,

3) właściwy opiekun naukowo-dydaktyczny,

4) na wniosek nauczyciela - przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej wskazanej przez nauczyciela.

Zespół może ustalić nową ocenę pracy lub podtrzymać ocenę kwestionowaną przez nauczyciela. Rozstrzygnięcia co do utrzymania lub ustalenia nowej oceny pracy zapadają większością głosów, a w przypadku równej liczby oddanych głosów decyduje przewodniczący zespołu.

Od oceny dokonanej przez zespół oceniający nie przysługuje odwołanie. Nauczyciel może zwrócić się do sądu pracy z pozwem o ocenę prawidłowości i rzetelności dokonanej oceny. Sąd bada, jak taka ocena została przeprowadzona. W wyroku SN z 2 września 1998 r. (I PKN 500/98, OSNP 2000, nr 3, poz. 106) można przeczytać: prawidłowość i rzetelność negatywnej oceny pracy nauczyciela mianowanego (art. 6a w związku z art. 23 ust. 1 pkt 5 Karty nauczyciela) podlega kontroli sądu pracy rozpatrującego powództwo o przywrócenie do pracy.

Omówione przepisy rozporządzenia stosuje się odpowiednio do nauczycieli religii, z tym że organ upoważniony do dokonania oceny ma obowiązek uwzględnić ocenę merytoryczną nauczyciela religii ustaloną przez właściwą władzę kościelną.

● realizację indywidualnego planu pracy z dzieckiem, przestrzeganie i ochronę przez pracownika pedagogicznego praw dziecka, pobudzanie inicjatywy wychowanków, realizację innych zadań zawodowych wynikających z regulaminu placówki, poprawność merytoryczną prowadzonych zajęć wychowawczych i opiekuńczych,

● zaangażowanie zawodowe pracownika pedagogicznego, inicjowanie i uczestnictwo w działaniach mających na celu powrót dziecka do rodziny oraz utrzymywanie przez dziecko kontaktów z rodzicami, podejmowanie innowacyjnych działań wychowawczych i opiekuńczych, zainteresowanie dzieckiem i jego środowiskiem, współpracę z rodzicami,

● działania pracownika pedagogicznego w zakresie wspierania rozwoju dziecka, z uwzględnieniem jego możliwości i potrzeb,

● kulturę osobistą i poprawność używanego języka, stosunek do dzieci, wzajemne relacje pomiędzy pracownikiem pedagogicznym i wychowankami,

● aktywność pracownika pedagogicznego w jego doskonaleniu zawodowym, w tym w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych,

● przestrzeganie porządku pracy, w tym przede wszystkim punktualności, pełnego wykorzystania czasu zajęć oraz właściwe prowadzenie dokumentacji.

● działania w zakresie pozyskiwania i przygotowywania rodzin zamierzających przysposobić dziecko,

● zakres i sposób prowadzenia poradnictwa i terapii rodzinnej dla rodziców naturalnych i ich dzieci przebywających poza rodziną,

● pozyskiwanie kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej albo prowadzenia placówki rodzinnej, prowadzenie dla nich szkoleń, wspieranie oraz promowanie rodzinnych form opieki zastępczej,

● podejmowanie działań innowacyjnych w zakresie pracy z rodziną,

● współdziałanie z powiatowym centrum pomocy rodzinie, placówkami, ośrodkami pomocy społecznej, szkołami i organizacjami społecznymi, mające na celu umożliwienie wychowankom przebywającym w placówkach powrotu do rodziny, umieszczenie ich w rodzinie zastępczej lub w placówce rodzinnej albo przysposobienie,

● aktywność pracownika pedagogicznego w jego doskonaleniu zawodowym, w tym w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych,

● przestrzeganie porządku pracy, w tym przede wszystkim punktualności, pełnego wykorzystania czasu zajęć oraz właściwe prowadzenie dokumentacji.

● zakłady poprawcze i inne - rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 11 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli zakładów poprawczych, schronisk dla nieletnich i rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (Dz.U. nr 34, poz. 317),

● szkoły artystyczne - rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 2 lipca 2001 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli szkół artystycznych, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (Dz.U. nr 73, poz. 772),

● placówki opiekuńczo-wychowawcze i inne - rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 2 maja 2001 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy pracowników pedagogicznych placówek opiekuńczo-wychowawczych i ośrodków adopcyjno-opiekuńczych, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (Dz.U nr 50, poz. 523 z późn. zm.).

@RY1@i02/2011/008/i02.2011.008.209.0010.001.jpg@RY2@

Wzór

● poprawność merytoryczną i metodyczną prowadzonych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych,

● stopień realizacji indywidualnego planu resocjalizacji nieletniego oraz oferty resocjalizacyjnej zakładu,

● działania w zakresie przygotowania nieletniego do samodzielności życiowej z uwzględnieniem jego możliwości i potrzeb rozwojowych,

● zaangażowanie zawodowe w działalność resocjalizacyjną zakładu oraz podejmowanie działań innowacyjnych i współpracę z instytucjami wspomagającymi proces resocjalizacji,

● aktywność w podejmowaniu działań profilaktycznych, edukacyjnych i wychowawczych,

● aktywność w doskonaleniu zawodowym, w tym w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych,

● przestrzeganie ustalonego porządku pracy oraz prawidłowość prowadzenia dokumentacji,

● przestrzeganie i ochronę praw nieletniego,

● respektowanie i przestrzeganie zadań związanych z bezpieczeństwem zakładu,

● kulturę osobistą, poprawność używanego języka, zgodność postępowania z zasadami etyki zawodowej,

● sposoby przeciwdziałania negatywnym przejawom zachowań nieletnich.

● stopień realizacji zadań ośrodka,

● aktywność w podejmowaniu działalności w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania demoralizacji,

● aktywność w doskonaleniu zawodowym, w tym w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych,

● prawidłowość prowadzenia dokumentacji,

● kulturę osobistą oraz zgodność postępowania z zasadami etyki zawodowej,

● poprawność, terminowość i rzetelność sporządzanych opinii,

● trafność doboru technik diagnostycznych oraz umiejętność ich interpretowania,

● sposób prowadzenia mediacji,

● sposób sprawowania opieki specjalistycznej nad nieletnim.

● poprawność merytoryczną i metodyczną prowadzonych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prawidłowość realizacji innych zadań zawodowych wynikających ze statutu szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony,

● zaangażowanie zawodowe nauczyciela (uzyskiwane wyniki w pracy, uczestnictwo w pozalekcyjnej działalności szkoły, udział w pracach sekcji, wydziałów lub zespołów przedmiotowych, podejmowanie innowacyjnych działań w zakresie nauczania, wychowania i opieki, zainteresowanie środowiskiem ucznia, współpraca z rodzicami),

● aktywność nauczyciela w doskonaleniu zawodowym lub działalności artystycznej,

● działania nauczyciela w zakresie wspomagania wszechstronnego rozwoju ucznia, z uwzględnieniem jego możliwości i potrzeb,

● kulturę osobistą oraz przestrzeganie porządku pracy (punktualność, pełne wykorzystanie czasu lekcji, właściwe prowadzenie dokumentacji).

Magdalena Sobczak

magdalena.sobczak@infor.pl

Art. 6a ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 2 listopada 2000 r. w sprawie kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczyciela, trybu postępowania odwoławczego oraz składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego (Dz.U. nr 98, poz. 1066 z późn. zm.).