Środki przymusu wciąż zbyt ogólnie

Posłowie mają jeszcze szanse, aby poprawić przepisy projektu nowej ustawy o broni palnej i środkach przymusu bezpośredniego. Chodzi między innymi o doprecyzowanie definicji niektórych środków przymusu bezpośredniego, m.in. "przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej", czy "środków pirotechnicznych o właściwościach ogłuszających i olśniewających" oraz dokładne ustalenie warunków użycia np. paralizatorów. Apelują o to Helsińska Fundacja Praw Człowieka oraz stowarzyszenie Amnesty International.

- Zwracamy uwagę na mankamenty regulacji, które można jeszcze na etapie prac parlamentarnych wyeliminować - tłumaczy Barbara Grabowska, prawniczka z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Podkreśla, że nowa ustawa jest konieczna. Obowiązujące obecnie regulacje mają charakter podustawowy i za sprawą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego stracą moc w czerwcu.

- Ustawodawca ma więc niewiele czasu, aby wypełnić potencjalną lukę. Inaczej może się okazać, że funkcjonariusze nie będą wiedzieć, w jakich okolicznościach mogą się posługiwać środkami przymusu i czy w ogóle mają do tego podstawę prawną - dodaje prawniczka.

Organizacje sugerują parlamentarzystom wprowadzenie obowiązku dokumentowania przez funkcjonariusza każdego przypadku użycia przymusu bezpośredniego, a nie tylko takiego, gdy skutkiem jego użycia jest "zranienie osoby lub wystąpienie innych widocznych objawów zagrożenia życia lub zdrowia tej osoby albo jej śmierć, zranienie albo śmierć zwierzęcia albo zniszczenie mienia".

Pozytywnie oceniają zaś, że resort spraw wewnętrznych w efekcie konsultacji wprowadził do projektu zakaz celowania paralizatorem elektrycznym w głowę.

- Należałoby zawęzić zakres stosowania tych urządzeń poprzez wyłączenie możliwości kierowania wiązki energii elektrycznej w kierunku szyi oraz klatki piersiowej. Może stanowić to bowiem poważne zagrożenie dla życia i zdrowia osób z problemami kardiologicznymi. Należy także wprowadzić precyzyjne ograniczenie czasowe używania paralizatora, maksimum 5 sekund - przekonują organizacje.

Na tym etapie parlamentarzyści powinni odpowiedzieć także na pytanie , czy rzeczywiście potrzebne jest rozszerzenie uprawnień do stosowania paralizatorów na kolejne służby: Biuro Ochrony Rządu, Straż Ochrony Kolei, Straż Leśną, Straż Marszałkowska, Państwową Straż Rybacką oraz Państwową Straż Łowiecką.

Organizacje cieszą się z kolei z uwzględnienia ich uwag, np. w sprawie używania broni wobec kobiet w widocznej ciąży oraz dzieci do 13 lat. Projekt przewiduje, że co do zasady nie używa się wobec nich środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej, z wyjątkiem sytuacji, w której zachodzi konieczność odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie lub zdrowie.

Ewa Ivanova

ewa.ivanova@unfor.pl

Projekt ustawy po pierwszym czytaniu