Pełno formalności w drodze do pomnika przyrody

Przypomniał o tym wojewoda kujawsko-pomorski. Badając uchwałę Rady Gminy Brzuze w sprawie ustanowienia pomników przyrody, dostrzegł dobre intencje - tj. ochronę czterech lip drobnolistnych - ale jednocześnie wiele uchybień formalnych, które zadecydowały o nieważności uchwały. W toku postępowania nadzorczego jednostka samorządu terytorialnego nie próbowała bronić swoich racji. Jeszcze wcześniej, bo w ramach opracowywania projektu uchwały, radni też milczeli. Nie dokonali uzgodnienia projektu aktu z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (RDOŚ). Tymczasem taki obowiązek wynika wprost z art. 44 ust. 3a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.).

"Dokonanie uzgodnienia projektu uchwały z właściwym dyrektorem należy uznać za konieczny element postępowania zmierzającego do podjęcia przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwały w przedmiocie ustanowienia pomników przyrody. Niespełnienie tego obowiązku determinuje stwierdzenie, że organ (...) naruszył obowiązujące prawo w stopniu istotnym" - wskazał wicewojewoda kujawsko-pomorski Zbigniew Ostrowski w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność wspomnianej uchwały.

Na marginesie trzeba podkreślić, że konieczność uzgodnienia projektu niewątpliwie stanowi ograniczenie autonomii rady gminy, ale wydaje się niezbędne, ponieważ RDOŚ jest organem wyspecjalizowanym w problematyce ochrony środowiska, więc czasem może dostrzec przeciwwskazania do ustanawiania pomników przyrody, których nie widzą gminni prawnicy. Uzgodnienie jest daleko idącą formą współdziałania organów administracji publicznej przy stanowieniu prawa. Wymaga bowiem zgody obu stron na określone brzmienie projektowanych przepisów. Brak jednomyślności powoduje, że uchwała nie może zostać podjęta. To niejedyny wymóg formalny, którego musi dopełnić rada gminy. Innym, równie ważnym, są obligatoryjne elementy, jakie powinna zawierać uchwała w przedmiotowej sprawie (patrz ramka). Brak któregokolwiek z nich powoduje, że uchwała nie może wejść w życie. W omawianym przypadku rada zamieściła wspomniane elementy w uzasadnieniu do projektu uchwały, zamiast w samym akcie prawa miejscowego. To również błędne podejście - uznał wojewoda. Wydaje się to logiczne, ponieważ uzasadnienia uchwał samorządowych nie są publikowane w wojewódzkich dziennikach urzędowych, stanowiących jedyne oficjalne źródło lokalnego prawa.

Jednym z elementów uchwały jest dokładne oznaczenie miejsca położenia pomnika przyrody. W tym przypadku nie można jednak o tym przesądzić. Powinno się to ograniczyć do wskazania numeru ewidencyjnego działki. Organ nadzoru jako niedopuszczalne uznał określenie w uchwale imienia i nazwiska osoby fizycznej będącej właścicielem działki, na której znajduje się pomnik. Akty prawa miejscowego muszą być bowiem zgodne z ustawą z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1182 ze zm.). Zakazuje ona przetwarzania danych osobowych, a więc m.in. ich upubliczniania, jeśli nie ma na to zgody osoby fizycznej albo nie przewiduje tego wprost jakiś przepis. Tymczasem żadna z regulacji ustawy o ochronie przyrody nie wskazuje, by w uchwale ustanawiającej pomnik określać jakiekolwiek dane osobowe.

z 31 października 2014 r., nr 85/2014

Uchwała w sprawie pomnika przyrody powinna określać:

● dane chronionego pomnika (w przypadku drzewa będzie to: gatunek, obwód pnia, wiek, położenie),

● precyzyjne położenie pomnika,

● podmiot sprawujący nadzór nad pomnikiem,

● cele uzasadniające ochronę.

DGP przypomina

Pomnik przyrody to jedna z 10 przewidzianych w polskim prawie form ochrony przyrody. Pomnikiem może zostać uznany pojedynczy twór przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska (np. drzewa, wodospady, krzewy, głazy, jaskinie), jeśli warto je chronić ze względu na wartości przyrodnicze, naukowe, kulturowe, historyczne lub krajobrazowe.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl