Jeśli sprzedający ziemię ma zaległości, KRUS to ujawni

@RY1@i02/2014/196/i02.2014.196.03300020d.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Jak, przy założeniu odpowiedzialności, wyglądałaby sytuacja, gdyby grunt od danego rolnika kupiło kilku nabywców? Czy odpowiadaliby stosunkowo, np. do obszaru zakupionej ziemi?

Według art. 112 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z zbywcą. Jego odpowiedzialność ma więc charakter solidarny. Podobnie byłoby, gdyby grunt nabyło kilka osób. Wówczas ich odpowiedzialność także miałaby charakter solidarny ze zbywcą. Odpowiedzialność solidarna oznacza, że KRUS może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. Zapłata przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Czyli KRUS mógłby żądać zapłaty zaległych składek zbywcy gruntu od każdego z nabywców według własnego uznania.

Nie byłaby to więc odpowiedzialność podzielna powiązana z obszarem gruntu. Jednakże według art. 112 ust. 3 ordynacji zakres odpowiedzialności nabywcy jest ograniczony do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Zatem przyjmując, że przepis ten odpowiednio dotyczy także nabywcy gruntu rolnego, jego odpowiedzialność nie mogłaby przekroczyć wartości nabytego gruntu. Chodzi tu o wartość rynkową. Czyli nabywca gruntu nie odpowiadałby za zaległości zbywcy z tytułu składek przekraczające wartość rynkową uzyskanego gruntu.

Jaka jest praktyka KRUS co do obciążania odpowiedzialnością nabywców?

Z moich doświadczeń wynika, że oddziały KRUS obciążają nabywców gospodarstwa rolnego lub gruntów rolnych odpowiedzialnością za zaległości składkowe zbywcy. Informują ich przy tym, że jest to odpowiedzialność solidarna oraz że w razie spłaty zadłużenia przez zbywcę ich odpowiedzialność wygaśnie.

Jednak tak czy inaczej odpowiedzialności nie poniesiemy, jeżeli przy zachowaniu należytej staranności nie dowiemy się o zaległościach poprzednika. Czy jako potencjalni nabywcy możemy wystąpić do KRUS o podanie informacji i czy zostanie nam ona udzielona? Może trzeba spełnić jakieś specjalne warunki?

Moim zdaniem potencjalny nabywca może wystąpić do jednostki KRUS o wydanie zaświadczenia, czy zbywca posiada zadłużenie z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Podstawę prawną takiego uprawnienia upatrywałbym w art. 217 par. 2 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, który przewiduje, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Potencjalny nabywca ma z pewnością interes prawny w ustaleniu, czy zbywca ma zaległości składkowe. Istnienie tego interesu mogłaby udowadniać np. umowa przedwstępna sprzedaży gruntu zawarta z rolnikiem czy choćby pisemne oświadczenie zbywcy wskazujące na zamiar sprzedaży gruntu i wyrażające zgodę na uzyskanie przez potencjalnego nabywcę takiej informacji. Ponadto na możliwość uzyskania takiego zaświadczenia pośrednio wskazuje art. 112 ust. 6 ordynacji zawierający odwołanie do art. 306g ordynacji podatkowej. Przepis ten wprost przewiduje wydawanie takich zaświadczeń dla nabywców w sprawach podatkowych. Warto zauważyć, że Sąd Najwyższy uzasadniał istnienie obowiązku wydania takiego zaświadczenia przez ZUS w uchwale z 17 stycznia 2012 r. (sygn. akt I UZP 9/11, DGP 2012/12/8).

Jakie są jeszcze możliwości wykazania, że zachowaliśmy należytą staranność, a mimo to nie dowiedzieliśmy się o zaległościach?

Zachowanie należytej staranności może wynikać także z innych czynności nabywcy. Może to być np. uzyskanie zapewnienia ze strony zbywcy gruntu (zwykle jest ono zamieszczane w aktach notarialnych przy sprzedaży nieruchomości). Także brak wpisów zaległości składkowych w księdze wieczystej stwarza domniemanie braku takich obciążeń. Nie są to jednak tak pewne okoliczności wskazujące na zachowanie należytej staranności, jak zaświadczenie z KRUS o braku zaległości zbywcy. Podlega to ocenie sądu w konkretnych okolicznościach sprawy.

Rozmawiała Katarzyna Ukos