Odmowa wypłaty dodatku za urlop to decyzja administracyjna

Policjantowi, który nabył w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze, oraz uprawnionym członkom jego rodziny przysługuje świadczenie pieniężne, zwane dopłatą do wypoczynku. Jest to uprawnienie typowo pracownicze, dlatego jego konkretyzacja nie następuje w formie decyzji. Odmiennie jest w przypadku, gdy komendant policji odmawia funkcjonariuszowi wypłaty świadczenia. Wówczas następuje to w drodze rozstrzygnięcia administracyjnego.

Nabycie uprawnień

Dopłata do wypoczynku należy się funkcjonariuszowi, gdy uzyska on prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze. Uprawnienie do pełnego urlopu policjant nabywa z upływem 6 miesięcy służby. Po tym okresie może on otrzymać już połowę urlopu. [przykład 1]

Tryb wypłaty dopłaty reguluje rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 4 marca 2002 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin (Dz.U. nr 23, poz. 236 ze zm., dalej: rozporządzenie).

Dopłata do wypoczynku przysługuje policjantowi oraz każdemu uprawnionemu członkowi jego rodziny w wysokości 26,35 proc. kwoty bazowej dla żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy, ogłaszanej corocznie w ustawie budżetowej. Kwota dopłaty po jej wyliczeniu podlega zaokrągleniu do pełnego złotego w górę. Zgodnie z ustawą budżetową na 2014 r. kwota bazowa wynosi 1523,29 zł.

Liczbę członków rodziny policjanta, na których przysługuje dopłata do wypoczynku, ustala się według stanu rodzinnego policjanta, istniejącego w dniu złożenia wniosku o wypłatę dopłaty, nie później jednak niż w ostatnim dniu służby pełnionej w danym roku kalendarzowym.

Niezbędny wniosek

Dopłatę do wypoczynku wypłaca komórka finansowa jednostki organizacyjnej policji, właściwa dla miejsca pełnienia służby policjanta. Świadczenie wypłaca się na wniosek funkcjonariusza. Zgodnie z par. 2 ust. 3 rozporządzenia wniosek ten można składać nie wcześniej niż:

1) po dokonaniu opłaty lub przedpłaty za korzystanie przez policjanta lub uprawnionych członków jego rodziny z wczasów, innych form zorganizowanego lub indywidualnego wypoczynku, za pobyt na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych oraz leczniczo-opiekuńczych, a także za korzystanie z usług turystycznych, których czas trwania, wraz z podróżą, obejmuje co najmniej 7 dni;

2) na 30 dni przed:

a) dniem rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych albo takiej części urlopu, którego wymiar łącznie z dotychczas wykorzystanym urlopem osiągnie 14 dni kalendarzowych w roku, za który przysługuje dopłata do wypoczynku, albo

b) zwolnieniem ze służby, albo

c) upływem danego roku kalendarzowego w pozostałych przypadkach.

Przepis powyższy reguluje moment, od którego funkcjonariusz może złożyć wniosek. Nie określa on jednak skutków uchybienia tego terminu. Czy zatem złożenie wniosku za 2014 r. w 2015 r. oznacza, że policjant nie dostanie świadczenia? Funkcjonariusz powinien otrzymać dodatek, ponieważ roszczenie o jego wypłatę przedawnia się po upływie trzech lat od daty, kiedy powinna nastąpić wypłata. Okres ten liczy się od pierwszego dnia po upływie trzydziestu dni od daty złożenia wniosku.

Gdy komendant mówi "nie"

W przypadku spełnienia wymogów formalnych komendant policji zobowiązany jest do dokonania czynności w postaci ustalenia wysokości i wypłaty świadczenia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 3102/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), przyznawanie świadczeń socjalno-bytowych policjantom ma charakter czynności materialno-technicznej, a więc co do zasady nie wymaga formy decyzji administracyjnej. Odwrotnie jest w sytuacji uznania przez organ, że wnioskodawcy nie przysługuje uprawnienie do otrzymania dopłaty do wypoczynku. W takim przypadku organ ma obowiązek wydać stosowną decyzję administracyjną. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie NSA. Zgodnie z nim dopuszcza się w określonych sprawach administracyjnych, aby ich pozytywne załatwienie nastąpiło poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, jednak odmowa dokonania takiej czynności powinna być dokonana w drodze decyzji (por. m.in. wyrok NSA z 24 marca 2010 r., I OSK 1577/09). [przykład 2]

Służba małżonków

W myśl par. 4 rozporządzenia w razie zbiegu uprawnień do dopłaty do wypoczynku z tytułu służby obojga małżonków dopłatę do wypoczynku można otrzymać tylko z tytułu służby jednego z nich. Przepis ten nie dotyczy jednak przypadku, gdy małżonkowie pełnią służbę w różnych formacjach, np. mężczyzna w straży pożarnej a jego żona w policji. Zbieg uprawnień następuje więc tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie pełnią służbę w policji, bez względu na to, czy jest to ta sama jednostka organizacyjna.

Świadczenie w postaci dopłaty do wypoczynku jest związane z korzystaniem przez policjanta z urlopu wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym. Jednak jeśli w danym roku funkcjonariusz, w związku z zawieszeniem w czynnościach służbowych, w ogóle nie skorzysta z nabytego prawa do urlopu w naturze, to wówczas nie przysługuje mu dopłata do wypoczynku. Z par. 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wynika bowiem, że policjantowi nie udziela się urlopu wypoczynkowego w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 czerwca 2013 r. (sygn. akt I OSK 1105/12), w przypadku zawieszenia w czynnościach służbowych policjant wprawdzie nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego, a zatem spełnia jedną z przesłanek określonych w par 1 ust. 1 rozporządzenia, jednak dopłata do wypoczynku nie może mu zostać przyznana, gdyż jest zawieszony w czynnościach służbowych.[przykład 3]

PRZYKŁAD 1

Po połowie roku w połowie wymiaru

Marek C. rozpoczął służbę w policji 1 kwietnia 2014 r. Prawo do urlopu w wymiarze 13 dni nabędzie on po 6 miesiącach służby, czyli po 1 września 2014 r. Urlop 26-dniowy będzie mu przysługiwał po roku służby, czyli po 1 kwietnia 2015 r. Z tym dniem będzie mógł się ubiegać o wypłatę dodatku do wypoczynku. Od 1 stycznia każdego następnego roku służby będzie przysługiwał funkcjonariuszowi urlop w pełnym, 26-dniowym wymiarze.

PRZYKŁAD 2

Ustnie się nie liczy

Funkcjonariusz wystąpił do komendanta powiatowego policji o wypłatę dodatku do wypoczynku. Przełożony nie wypłacił mu tego świadczenia, ani nie wydał decyzji odmownej. Ustnie przekazał tylko, że nie należy mu się dopłata. Komendant policji musi wydać rozstrzygnięcie administracyjne. Dzięki temu policjant będzie mógł się odwołać do organu drugiej instancji. Orzeczenia te będą mogły też podlegać kontroli pod względem legalności przez sąd administracyjny.

PRZYKŁAD 3

Zawieszenie w czynnościach

Komendant rejonowy odmówił funkcjonariuszowi dopłaty do wypoczynku za lata 2012-2013, wskazując, że był on zawieszony w czynnościach służbowych, a następnie został zwolniony ze służby. Organ podał, że za okres zawieszenia w czynnościach służbowych nie przysługuje urlop wypoczynkowy, a więc nie przysługuje także dopłata do wypoczynku. Komendant stołeczny policji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarga funkcjonariusza została oddalona przez sąd administracyjny. W uzasadnieniu wyroku stwierdził on, że policjant nabył prawo do urlopu wypoczynkowego w latach 201-2013, jednak nie spełnił drugiego warunku określonego w par. 1 ust. 1 rozporządzenia, a mianowicie w tym czasie, do dnia zwolnienia ze służby w policji, nie pełnił służby, gdyż był zawieszony w czynnościach.

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl

EKSPERT RADZI

Chorobowe nie uzasadnia obniżenia przyznanego świadczenia

Policjant przebywa na ciągłym zwolnieniu lekarskim. W związku z tym nie realizuje obowiązków na swoim stanowiska pracy. Zadania muszą wykonywać za niego inni funkcjonariusze. Czy można mu obniżyć dodatek służbowy?

Nie można obniżyć policjantowi przebywającemu na chorobowym dodatku służbowego. Co do zasady istnieje ścisły związek pomiędzy przyznaniem policjantowi tego składnika w określonej wysokości a sposobem wykonywania przez niego obowiązków. Szczególnie uzasadniony przypadek powodujący, że dodatek służbowy może być obniżony, dotyczy nienależytego wywiązywania się z obowiązków służbowych, nienależytej realizacji zadań i czynności służbowych, a także zmiany zakresu obowiązków służbowych, warunków służby bądź ustania innych przesłanek, które uzasadniały przyznanie go w określonej wysokości. Nie obejmuje natomiast sytuacji, gdy przyczyną niewykonywania przez policjanta obowiązków służbowych jest choroba. Zgodnie bowiem z art. 121 ust. 1 ustawy o policji, w razie choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych oraz w okresie pozostawania bez przydziału służbowego, policjant otrzymuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia o charakterze stałym i inne należności pieniężne należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym - z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian, mających wpływ na prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych lub na ich wysokość. Powyższy przepis ma charakter gwarancyjny i chroni policjanta w wymienionych w nim sytuacjach przed nieuzasadnionym obniżeniem składników uposażenia. Samo zaś niezrealizowanie zadań służbowych w okresie choroby, kiedy policjant podlega ochronie, nie może być zmianą, o jakiej mowa w tym przepisie. Pogląd ten potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2013 r. (I OSK 1782/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać ponadto należy, że w świetle art. 100 i art. 104 ust. 3 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o policji uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków. Dodatek służbowy funkcjonariusz może otrzymywać za należyte wykonywanie obowiązków służbowych. Stosownie do treści par. 6 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 6 grudnia 2001 r. dodatek służbowy jest dodatkiem o charakterze stałym.

Podstawa prawna

Art. 100, art. 104 ust. 3, art. 121 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.). Par. 6 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, par. 8 ust. 5 pkt 2, par. 9 ust. 5 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. nr 152, poz. 1732 ze zm.).

Żołnierz zachowuje klasę kwalifikacyjną także po zmianie stanowiska służbowego

Żołnierz pełniący służbę w korpusie podoficerów zawodowych został wyznaczony na nowe stanowisko służbowe oznaczone inną niż dotychczas specjalnością wojskową. Czy powoduje to utratę prawa do dodatku motywacyjnego?

Nie, wyznaczenie żołnierza na nowe stanowisko nie powoduje automatycznie utraty uprawnień do dodatku motywacyjnego. Aby jednak mógł otrzymać ten składnik uposażenia, oprócz posiadania odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej musi też uzyskać w opinii służbowej ocenę bardzo dobrą. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 25 września 2012 r. (II SA/Bd 646/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zdobywanie klasy kwalifikacyjnej jest procesem długotrwałym. Jest to okres, w którym żołnierz zawodowy uzyskuje odpowiedni poziom wiedzy i umiejętności praktycznych, co potwierdza egzamin. Dlatego wraz z zachowaniem (posiadaniem) klasy kwalifikacyjnej uzyskanej na uprzednio zajmowanym stanowisku służbowym żołnierz zawodowy zachowuje również uprawnienie do związanego z uzyskaną klasą kwalifikacyjną dodatku motywacyjnego, pomimo że został wyznaczony na stanowisko służbowe oznaczone inną specjalnością wojskową. Oznacza to, że wraz z wyznaczeniem na stanowisko służbowe o innej specjalności wojskowej żołnierz zawodowy nie traci automatycznie uzyskanej wcześniej klasy kwalifikacyjnej, lecz nadal ją posiada (do chwili potwierdzenia lub utraty). Inna interpretacja ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych byłaby niezgodna z istotą dodatku.

Na tę kwestię zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 maja 2013 r. (sygn. akt I OSK 3024/12). W orzeczeniu tym NSA stwierdził, że dodatek motywacyjny, zgodnie z jego nazwą, powinien mieć rzeczywiście charakter motywacyjny. Przyjęcie innej wykładni przepisu art. 80 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych doprowadziłaby do sytuacji, w której dodatek motywacyjny nie spełniałby celu, dla którego został wprowadzony, gdyż żołnierz, któremu przyznano dodatek motywacyjny, z chwilą przeniesienia na nowe stanowisko służbowe byłby, co do zasady, pozbawiany prawa do przedmiotowego świadczenia.

Podstawa prawna

Art. 46a, art. 80 ust. 1a ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 z późn. zm.). Par. 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ministra obrony narodowej z 1 czerwca 2010 r. w sprawie nadawania, potwierdzenia, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych (Dz.U. nr 110, poz. 732).

Oprac. Leszek Jaworski