Po głosowaniu czas na zdjęcie wyborczych plakatów

25 maja 2014 r. wybraliśmy deputowanych do Parlamentu Europejskiego. Pozostało tylko uprzątnąć plakaty i hasła. Obowiązki te spoczywają na pełnomocnikach komitetów wyborczych. Nie chodzi oczywiście o osobiste usunięcie przez pełnomocnika plakatów i haseł wyborczych oraz urządzeń ogłoszeniowych. Odpowiada on jednak za skuteczne doprowadzenie do zdjęcia wymienionych elementów w okresie 30 dni po dniu wyborów.

Ustalenie zasad

Aby przeciwdziałać wywieszaniu materiałów wyborczych gdzie popadnie, ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.) wyraźnie określiła zasady umieszczania plakatów i haseł. I tak wójt (burmistrz, prezydent miasta) przed głosowaniem musiał wyznaczyć miejsca na bezpłatne umieszczenie urzędowych obwieszczeń i plakatów komitetów wyborczych oraz podać wykaz tych miejsc do wiadomości publicznej. Liczba i ich wielkość miała umożliwić wszystkim komitetom wywieszanie plakatów, a także rozplakatowanie urzędowych obwieszczeń wyborczych. Władze gminne były również zobowiązane by do miejsc tych miała łatwy dostęp jak największa liczba wyborców.

Komitety wyborcze mogły także umieszczać plakaty i hasła na ścianach budynków, przystankach komunikacji publicznej, tablicach i słupach ogłoszeniowych, ogrodzeniach, latarniach, urządzeniach energetycznych, telekomunikacyjnych i innych. Ale wyłącznie po uzyskaniu zgody właściciela lub zarządcy nieruchomości, obiektu czy urządzenia. Z art. 110 par. 3 kodeksu wyborczego wynika, że plakaty i hasła powinny być umieszczone w taki sposób, aby można je było usunąć bez powodowania szkód. W razie ich powstania poszkodowany może domagać się odszkodowania na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym (wyrok NSA z 8 września 2006 r., I OSK 1144/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W trakcie kampanii policja i straż gminna, kierując się względami bezpieczeństwa, miała też prawo usuwać niektóre plakaty i hasła. Chodziło o te, które mogłyby stanowić zagrożenie np. w ruchu lądowym. Koszty tego usunięcia również ponoszą pełnomocnicy komitetów wyborczych.

Polecenie wójta

Po eurogłosowaniu plakaty i inne materiały agitacyjne muszą być zdjęte przez pełnomocników niezależnie od tego, czy zostały one umieszczone w miejscach wyznaczonych przez władze samorządowe czy w innym miejscu, za zgodą właściciela lub zarządcy nieruchomości, obiektu albo urządzenia.

Gdy dany pełnomocnik zbagatelizuje obowiązek i nie usunie materiałów wyborczych w terminie, wójt postanowi o ich usunięciu na koszt komitetów.

Z kolei, gdy wójt nie wykona swoich obowiązków i nie usunie materiałów wyborczych, to właścicielowi nieruchomości, na której nie uprzątnięto wyborczych plakatów, może na podstawie art. 6 ust. 1a ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) złożyć skargę na bezczynność właściwego organu. Skargę taką może bowiem złożyć każdy, czyj interes prawny lub faktyczny został przez taką bezczynność naruszony. Właściciel nieruchomości, na której ciągle znajdują się plakaty z dawno zakończonej kampanii wyborczej, ma interes w tym, aby materiały wyborcze były usunięte, a właściwy komitet wyborczy został obciążony kosztami.

Materiały wyborcze muszą zawierać wyraźne oznaczenie komitetu wyborczego, od którego pochodzą. Trudno będzie więc pełnomocnikowi podważyć, że dany plakat nie agitował na rzecz kandydata określonego komitetu wyborczego. Nieskuteczna też będzie obrona, że zadanie usunięcia wszystkich materiałów wyborczych zlecone zostało firmie sprzątającej. Kodeks wyborczy wyraźnie czyni odpowiedzialnym pełnomocnika komitetu wyborczego za ich terminowe usunięcie. Jego rola w takiej sytuacji sprowadza się do należytego nadzoru, tak aby firma wykonała prawidłowo powierzone jej zlecenie.

Surowa grzywna

Pełnomocnik nie tylko musi uiścić koszty uprzątnięcia materiałów wyborczych, lecz także ponosi odpowiedzialność wykroczeniową. Za nieusunięcie plakatów i haseł wyborczych oraz urządzeń ogłoszeniowych ustawionych w celu prowadzenia kampanii w terminie 30 dni po dniu wyborów grozi mu grzywna w wysokości 5 tys. zł. Tą samą karę nakłada się na osobę, która umieszcza plakaty i hasła wyborcze na ścianach budynków, przystankach komunikacji publicznej, tablicach i słupach ogłoszeniowych, ogrodzeniach, latarniach, urządzeniach energetycznych, telekomunikacyjnych i innych bez zgody właściciela lub zarządcy nieruchomości, obiektu albo urządzenia.

Grzywna grozi także za naruszenie przepisów porządkowych przy ustawianiu własnych urządzeń ogłoszeniowych w celu prowadzenia kampanii wyborczej, a także za umieszczanie materiałów wyborczych w taki sposób, że nie można ich usunąć bez powodowania szkód.

WAŻNE

Materiał wyborczy to każdy pochodzący od komitetu wyborczego, upubliczniony i utrwalony przekaz informacji mający związek z zarządzonymi wyborami. Jest nim m.in. plakat wyborczy przedstawiający wizerunek kandydata biorącego udział w wyborach i opatrzony danymi pozwalającymi na identyfikację stosownego komitetu wyborczego (wyrok WSA w Krakowie z 6 marca 2013 r., III SA/Kr 686/12)

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl