Spadkobierca dłużnika ZUS musi złożyć odrębny wniosek o udzielenie ulgi w spłacie składek

Zasady umarzania składek zostały określone w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa), z którego wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi m.in., gdy:

• dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku, lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
• nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
• nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
• wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnionych przypadkach należności mogą być przez ZUS umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Chodzi o sytuacje, gdy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną dłużnik nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Szczegółowe zasady umarzania zaległości na tej podstawie określono w rozporządzeniu ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.