Bezrobotnemu skierowanemu na staż pensję wypłaci starosta

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa zadania państwa w zakresie m.in. łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej.

Zadania te wykonywane są przez instytucje rynku pracy działające w celu: pełnego i produktywnego zatrudnienia, rozwoju zasobów ludzkich, osiągnięcia wysokiej jakości pracy, wzmacniania integracji oraz solidarności społecznej, a także zwiększania mobilności na rynku pracy.

Wspomniane dążenia realizowane są często przy pomocy finansowej państwa adresowanej nie tylko do pracowników, ale także i do pracodawców. Dlatego warto znać uprawnienia, które pracodawcy mogą ułatwić, czy zminimalizować wydatki związane z utrzymaniem pracowników.

Pośrednictwo pracy

Jedną z usług rynku pracy definiowaną przez ustawę jest tzw. pośrednictwo pracy. Polega ono w szczególności na:

●  udzielaniu pomocy bezrobotnym i poszukującym pracy w uzyskaniu odpowiedniego zatrudnienia oraz pracodawcom w pozyskaniu pracowników o poszukiwanych kwalifikacjach zawodowych,

● pozyskiwaniu i upowszechnianiu ofert pracy, w tym przez przekazywanie ich do internetowej bazy udostępnianej przez ministra właściwego do spraw pracy,

● udzielaniu pracodawcom informacji o kandydatach do pracy, w związku ze zgłoszoną ofertą pracy,

● informowaniu bezrobotnych i poszukujących pracy oraz pracodawców o aktualnej sytuacji i przewidywanych zmianach na lokalnym rynku pracy,

● inicjowaniu i organizowaniu kontaktów bezrobotnych i poszukujących pracy z pracodawcami,

● współdziałaniu powiatowych urzędów pracy w zakresie wymiany informacji o możliwościach uzyskania zatrudnienia i szkolenia na terenie ich działania,

● informowaniu bezrobotnych o przysługujących im prawach i obowiązkach.

Co ważne powyższe wyliczenie nie jest wyczerpujące, a zatem poszczególne urzędy pracy mogą prowadzić pośrednictwo pracy także w innych formach.

Potwierdził to również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2007 r. (II SA/Wa 1245/06, niepublikowany). W orzeczeniu tym WSA stwierdził, że art. 36 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawiera jedynie przykładowy katalog zadań wykonywanych przez pośrednika pracy. Jest to zatem katalog otwarty, wyliczenie przykładowe, co oznacza, iż za wykonywanie zadań z zakresu pośrednictwa pracy można uznać także inne działania.

Pośrednictwo pracy dla bezrobotnych i poszukujących pracy oraz pracodawców realizowane przez powiatowe i wojewódzkie urzędy pracy jest prowadzone nieodpłatnie. A zatem, chcąc pozyskać pracownika, potencjalny zakład pracy nie musi ponosić kosztów związanych z jego rekrutacją w postaci np. ogłoszeń prasowych czy internetowych. Oferta pracy powinna być zgłoszona do jednego powiatowego urzędu pracy, właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy albo miejsce wykonywania pracy albo innego wybranego przez siebie urzędu.

Pracodawca, zgłaszając ofertę pracy, może nie wyrazić zgody na podawanie do wiadomości publicznej informacji umożliwiających jego identyfikację przez osoby niezarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy. Oferta taka może być udostępniona w pełnym zakresie wyłącznie tym bezrobotnym lub poszukującym pracy, którzy spełniają wymagania określone w ofercie i których powiatowy urząd pracy kieruje do pracy u tego pracodawcy. Praktyka taka ma na celu nieujawnianie np. polityki płacowej firmy, która poszukuje pracowników wobec osób postronnych, niezainteresowanych podjęciem zatrudnienia.

W zasadzie Powiatowy Urząd Pracy powinien przyjąć każdą ofertę pracy, z jaką do niego zgłosi się potencjalny pracodawca. Wyjątkiem są propozycje, w których pracodawca zawarł wymagania, które naruszają zasadę równego traktowania w zatrudnieniu w rozumieniu przepisów prawa pracy i mogą dyskryminować kandydatów, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie lub orientację seksualną.

Urząd może również odmówić przyjęcia ofert także w przypadku, kiedy pracodawca w okresie do 365 dni przed dniem zgłoszenia oferty pracy został skazany prawomocnym wyrokiem za naruszenie praw pracowniczych lub jest objęty postępowaniem wyjaśniającym w tej sprawie.

Instrumenty rynku pracy

Innymi narzędziami mającymi wspomagać wzrost zatrudnienia są tzw. instrumenty rynku pracy. Wymienione są one w treści art. 44 ustawy. Część z nich adresowana jest do pracownika. Można wymieć tutaj m.in:

● finansowanie kosztów przejazdu do pracodawcy,

● finansowanie kosztów zakwaterowania w miejscu pracy osobie, która podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową,

● staż,

● przygotowanie zawodowe dorosłych poza miejscem stałego zamieszkania.

Pozostałe skierowane są dla pracodawcy, np.:

●  dofinansowanie wyposażenia miejsca pracy,

●  refundowanie kosztów poniesionych z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego.

Z uwagi na temat artykułu omówiona zostanie tylko ta druga część instrumentów rynku pracy.

Refundacja kosztów wyposażenia

Starosta z Funduszu Pracy może zrefundować podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie. Pomoc ta nie może być wyższa niż sześciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia (art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Szczegółowe warunki i tryb otrzymywania refundacji określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 17 kwietnia 2009 r. w sprawie dokonywania refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 62, poz. 512).

Pracodawca, który decyduje się na pozyskanie tej formy pomocy, musi wiedzieć, iż refundacja stanowi pomoc de minimis w rozumieniu przepisów:

●  rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz. UE L 379 z 28 grudnia 2006 r., str. 5),

●  rozporządzenia Komisji (WE) nr 875/2007 z 24 lipca 2007 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis dla sektora rybołówstwa i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1860/2004 (Dz.Urz. UE L 193 z 25 lipca 2007 r., str. 6), w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu produktów rybołówstwa.

Oznacza to, że refundacji nie można udzielić, jeżeli łącznie z inną pomocą ze środków publicznych, niezależnie od jej formy i źródła pochodzenia, spowoduje to przekroczenie dopuszczalnej intensywności pomocy określonej dla danego przeznaczenia.

Treść wniosku

Pracodawca, który zamierza wyposażyć lub doposażyć stanowisko pracy dla skierowanego bezrobotnego, może złożyć do starosty właściwego ze względu na siedzibę tego podmiotu lub ze względu na miejsce wykonywania pracy przez skierowanego bezrobotnego wniosek o refundację.

Wniosek ten musi zawierać:

●  oznaczenie podmiotu, w tym REGON, NIP, datę rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, symbol podklasy rodzaju prowadzonej działalności określony zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD), oznaczenie formy prawnej prowadzonej działalności gospodarczej,

●  liczbę stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych,

●  kalkulację wydatków dla poszczególnych stanowisk pracy i źródła ich finansowania,

●  wnioskowaną kwotę refundacji,

●  szczegółową specyfikację i harmonogram wydatków dotyczących wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy, w szczególności na zakup środków trwałych, urządzeń, maszyn, w tym środków niezbędnych do zapewnienia zgodności stanowiska pracy z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii,

●  rodzaj pracy, jaka będzie wykonywana przez skierowanych bezrobotnych,

●  wymagane kwalifikacje i inne wymagania niezbędne do wykonywania pracy, jakie powinni spełniać skierowani bezrobotni,

●  proponowaną formę zabezpieczenia zwrotu refundacji,

●  podpis podmiotu lub osób uprawnionych do reprezentowania podmiotu zamierzającego wyposażyć lub doposażyć stanowisko pracy dla skierowanego bezrobotnego.

Wzory wniosków pracodawca może otrzymać w powiatowym urzędzie pracy lub pobrać je na stronach internetowych urzędu.

Do wniosku o refundację ubiegający się powinien złożyć oświadczenia o:

●  niezaleganiu w dniu złożenia wniosku z wypłacaniem w terminie wynagrodzeń pracownikom oraz z opłacaniem w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,

●  niezaleganiu w dniu złożenia wniosku z opłacaniem w terminie innych danin publicznych,

●  nieposiadaniu w dniu złożenia wniosku nieuregulowanych w terminie zobowiązań cywilnoprawnych,

●  prowadzeniu działalności gospodarczej, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, przez okres co najmniej sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku, z tym że do okresu prowadzenia działalności gospodarczej nie wlicza się okresu zawieszenia działalności gospodarczej,

●  niekaralności w okresie dwóch lat przed dniem złożenia wniosku za przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, w rozumieniu kodeksu karnego,

●  nieznajdowaniu się w trudnej sytuacji ekonomicznej, w rozumieniu Komunikatu Komisji - Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz.Urz. UE C 244 z 1 października 2004 r., str. 2),

●  nierozwiązaniu, w okresie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku, stosunku pracy z pracownikiem za wypowiedzeniem dokonanym przez wnioskodawcę.

Wniosek ten zostanie przez starostę uwzględniony tylko wtedy, gdy ubiegający się spełnia wszystkie z powyższych warunków. W razie wskazania w oświadczeniach nieprawdy, osoby odpowiedzialne narażają się na odpowiedzialność karną.

Kolejnymi przesłankami uzyskania dotacji jest prawidłowe wypełnienie samego wniosku i nieotrzymanie pomocy de minimis.

O samym uwzględnieniu albo odmowie uwzględnienia wniosku, starosta powiadamia podmiot ubiegający się o refundację w formie pisemnej w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. W przypadku nieuwzględnienia wniosku starosta podaje przyczynę odmowy.

Umowa o refundację

Podstawę do refundacji stanowi umowa, która jest podpisywana pomiędzy wnioskującym a właściwym starostą, w imieniu którego działa powiatowy urząd pracy. Umowa ta pod rygorem nieważności musi być zawarta na piśmie i zawierać zobowiązania wnioskodawcy co najmniej do:

●  zatrudnienia na wyposażonym lub doposażonym stanowisku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego przez okres 24 miesięcy,

●  utrzymania przez okres 24 miesięcy stanowisk pracy utworzonych w związku z przyznaną refundacją,

●  zwrotu, w terminie 30 dni od otrzymania wezwania starosty, całości przyznanej refundacji wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia uzyskania środków, w przypadku złożenia niezgodnych z prawdą oświadczeń lub naruszenia innych warunków umowy,

●  zwrotu, w terminie 30 dni od otrzymania wezwania starosty, przyznanej refundacji w wysokości proporcjonalnej do okresu niezatrudniania na utworzonych stanowiskach pracy skierowanych bezrobotnych, wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia uzyskania środków, w przypadku niespełnienia powyższych warunków.

Sama refundacja jest dokonywana po przedłożeniu przez podmiot rozliczenia i udokumentowania poniesionych w okresie od dnia zawarcia umowy do dnia zatrudnienia skierowanego bezrobotnego kosztów na wyposażenie lub doposażenia jego stanowiska pracy oraz spełnieniu innych warunków określonych w zawartej umowie.

Co ważne, w myśl par. 11 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 17 kwietnia 2009 r. rozliczenie poniesionych i udokumentowanych przez podmiot kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy oraz wydatkowania przez bezrobotnego otrzymanych środków na podjęcie działalności gospodarczej, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej jest dokonywane w kwocie brutto.

Żądane zabezpieczenie

Wniosek o udzielenie refundacji powinien zawierać m.in. proponowaną formę zabezpieczenia zwrotu refundacji na wypadek zaistnienia przesłanek do zwrotu tej refundacji, czyli w przeważającej mierze w razie niedotrzymania przez przedsiębiorę, który otrzymał refundację, warunków umowy, na jakich była ona przyznana.

Formami zabezpieczenia zwrotu refundacji mogą być: poręczenie, weksel z poręczeniem wekslowym (aval), gwarancja bankowa, zastaw na prawach lub rzeczach, blokada rachunku bankowego albo akt notarialny o poddaniu się egzekucji przez dłużnika.

Refundacja kosztów składek

Innym instrumentem rynku pracy adresowanym do pracodawcy jest możliwość zrefundowania mu poniesionych kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego (art. 47 ustawy). Umowę o taką refundację zawiera starosta (lub w jego imieniu urząd pracy) z zainteresowanym pracodawcą. Refundacja może nastąpić tylko wtedy gdy:

●  pracodawca zatrudniał skierowanego bezrobotnego w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 12 miesięcy,

●  po upływie 12 miesięcy zatrudnienia skierowany bezrobotny jest nadal zatrudniony.

Kwota refundowanych składek nie może przekroczyć 300 proc. wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu spełnienia powyższych warunków, czyli obecnie jest to 3828 zł.

Staż dla bezrobotnych

Jedną z najbardziej znanych i popularnych form pomocy ustanowionej ustawą, która przysługuje zarówno pracodawcy, jak i bezrobotnemu, jest staż dla bezrobotnych. Jest to forma współpracy, dzięki której można pozyskać dodatkowe osoby do pracy, nie zwiększając przy tym kosztów zatrudnienia.

W swoim założeniu ma on służyć zwiększeniu praktycznych umiejętności określonych kategorii osób bezrobotnych i tym samym ułatwić im znalezienie pracy.

Korzyścią dla pracodawcy jest natomiast to, iż nie musi on stażystom płacić wynagrodzenia za wykonywane przez nich obowiązki. Starosta bowiem wypłaci stażyście stypendium wynoszące około 800 zł brutto.

Po odbyciu stażu możliwe jest zatrudnienie byłego już stażysty. Dla pracodawcy jest to kolejna korzyść, bowiem nabywa pracownika, który zna specyfikę firmy i dodatkowo dysponuje pewnym doświadczeniem.

Warunki, aby zostać stażystą

Na wstępie trzeba wspomnieć, iż nie każda osoba, która posiada status bezrobotnego, może być stażystą. Mogą nimi być tylko osoby znajdujące się w szczególnej sytuacji na rynku pracy, a zatem:

●  bezrobotni do 25 roku życia,

●  bezrobotni długotrwale albo po zakończeniu realizacji kontraktu socjalnego, albo kobiety, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka,

●  bezrobotni powyżej 50 roku życia,

●  bezrobotni bez kwalifikacji zawodowych, bez doświadczenia zawodowego lub bez wykształcenia średniego,

●  bezrobotni samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia,

●  bezrobotni, którzy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie podjęli zatrudnienia,

●  bezrobotni niepełnosprawni.

Co do zasady staż może odbywać się przez sześć miesięcy. Należy jednak zauważyć, że bezrobotni, którzy nie ukończyli 25 roku życia, a także bezrobotni w okresie 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie poświadczającym ukończenie szkoły wyższej, którzy nie ukończyli 27 roku życia (czyli od daty ukończenia szkoły wyższej), mogą być na stażu do 12 miesięcy.

Podstawa odbywania stażu

Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, według programu określonego w umowie. Przy ustalaniu programu powinny być uwzględnione predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, poziom wykształcenia oraz dotychczasowe kwalifikacje zawodowe bezrobotnego.

Program powinien określać:

●  nazwę zawodu lub specjalności, której program dotyczy,

●  zakres zadań wykonywanych przez bezrobotnego,

●  rodzaj uzyskiwanych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych,

●  sposób potwierdzenia nabytych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych,

●  opiekuna osoby objętej programem stażu.

Po zakończeniu stażu pracodawca jest obowiązany wydać opinię zawierającą informacje o zadaniach realizowanych przez bezrobotnego i umiejętnościach praktycznych pozyskanych w trakcie stażu. Właściwy starosta natomiast wydaje bezrobotnemu zaświadczenie o odbyciu stażu.

Niezbędne formalności

Przede wszystkim pracodawca, który chce zorganizować staż dla bezrobotnych (zwany organizatorem) składa do właściwego starosty wniosek o zawarcie umowy.

Wniosek taki powinien zawierać:

●  dane organizatora: firmę lub imię i nazwisko, siedzibę i miejsce prowadzenia działalności oraz imię i nazwisko osoby upoważnionej do reprezentowania organizatora,

●  liczbę pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy,

●  liczbę przewidywanych miejsc pracy, na których bezrobotni będą odbywać staż,

●  imię i nazwisko oraz stanowisko opiekuna bezrobotnego,

●  proponowany okres odbywania stażu, nie krótszy niż trzy miesiące,

●  opis zadań, jakie będą wykonywane podczas stażu przez bezrobotnego, w tym nazwę zawodu lub specjalności, zgodnie z klasyfikacją zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy, nazwę komórki organizacyjnej i stanowiska pracy oraz zakres zadań zawodowych,

●  wymagania dotyczące predyspozycji psychofizycznych i zdrowotnych, poziomu wykształcenia oraz minimalnych kwalifikacji niezbędnych do podjęcia stażu przez bezrobotnego na danym stanowisku pracy.

Pracodawca może we wniosku wskazać imię i nazwisko bezrobotnego, którego przyjmuje na staż lub przygotowanie zawodowe. Zatem nie ma przeszkód, żeby spróbować pozyskać na staż osobę bezrobotną, którą np. ktoś nam polecił.

Bezrobotny nie może odbywać ponownie stażu u tego samego organizatora na tym samym stanowisku pracy, na którym wcześniej go odbywał.

Istnieje także limit osób, które jednocześnie mogą odbywać staż u danego pracodawcy. Staż mogą bowiem odbywać jednocześnie bezrobotni w liczbie nieprzekraczającej liczby pracowników zatrudnionych u organizatora stażu w dniu składania wniosku w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.

O tym, czy wniosek pracodawcy został rozpatrzony pozytywnie czy nie, pracodawca powinien być poinformowany w terminie miesiąca od daty złożenia stosownego wniosku.

Jeśli decyzja jest pozytywna, to starosta powinien skierować stażystę do odbycia stosownych badan lekarskich, mających na celu stwierdzenie zdolności bezrobotnego do odbywania stażu na danym stanowisku.

Ponadto jeśli charakter pracy tego wymaga, bezrobotny może być także dodatkowo skierowany na specjalistyczne badania psychologiczne i lekarskie.

Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej pomiędzy starostą a pracodawcą. Umowa taka określa:

●  firmę lub imię i nazwisko organizatora,

●  imię i nazwisko osoby upoważnionej do reprezentowania organizatora,

●  siedzibę organizatora,

●  miejsce odbywania stażu,

●  dane bezrobotnego odbywającego staż: imię i nazwisko, datę urodzenia, adres,

●  imię i nazwisko oraz zajmowane stanowisko opiekuna bezrobotnego odbywającego staż,

●  datę rozpoczęcia i zakończenia stażu,

●  program stażu,

●  zobowiązanie organizatora do zapewnienia należytej realizacji stażu zgodnie z ustalonym programem.

Obowiązki stron

Zarówno na stażyście, jak i na jego ogranizatorze pracodawcy spoczywają określone obowiązki.

Pracodawca, u którego bezrobotny odbywa staż, powinien zapoznać bezrobotnego z jego programem oraz obowiązkami i uprawnieniami.

Ponadto musi zapewnić bezrobotnemu profilaktyczną ochronę zdrowia w zakresie przewidzianym dla pracowników i przeszkolić go w zakresie bhp, przepisów przeciwpożarowych oraz zapoznać go z obowiązującym regulaminem pracy.

Jeśli zachodzi taka potrzeba, bezrobotnemu przydziela się, na zasadach przewidzianych dla pracowników, odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej oraz niezbędne środki higieny osobistej, a także bezpłatne posiłki i napoje profilaktyczne.

Ponieważ staż jest finansowany przez starostę, korzystający z usług stażysty obowiązany jest informować starostę o przypadkach przerwania odbywania stażu, o każdym dniu nieusprawiedliwionej nieobecności bezrobotnego oraz o innych zdarzeniach istotnych dla realizacji programu. Zawiadomienie takie powinno nastąpić niezwłocznie, jednak nie później niż w ciągu siedmiu dni od daty tego zdarzenia.

Niezwłocznie po zakończeniu stażu pracodawca jest obowiązany wydać opinię zawierającą informacje o zadaniach realizowanych przez bezrobotnego i umiejętnościach praktycznych pozyskanych w trakcie stażu.

Ważnym obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie - na wniosek bezrobotnego - dni wolnych w wymiarze dwóch dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu. Za ostatni miesiąc jego odbywania pracodawca jest obowiązany udzielić dni wolnych przed upływem terminu zakończenia stażu.

Z kolei bezrobotny musi przestrzegać ustalonego przez pracodawcę rozkładu czasu pracy, a także przepisów i zasad obowiązujących pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, w szczególności regulaminu pracy, tajemnicy służbowej, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych. Ponadto powinien on sumiennie i starannie wykonywać zadania objęte programem stażu oraz stosować się do poleceń pracodawcy i opiekuna, o ile nie są one sprzeczne z prawem.

Strony umowy mogą zrezygnować ze współpracy, przy czym jest to raczej rzadko praktykowane. W tym celu powinny skierować do starosty odpowiedni wniosek, który ze strony bezrobotnego powinien opierać się na zarzucie nierealizowania przez pracodawcę warunków odbycia stażu. Jeśli starosta uzna wniosek za zasadny, to po wysłuchaniu pracodawcy może rozwiązać umowę.

Starosta może także z urzędu lub na wniosek pracodawcy pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu w przypadku:

●  nieusprawiedliwionej nieobecności podczas więcej niż jednego dnia stażu,

● naruszenia podstawowych obowiązków określonych w regulaminie pracy, w szczególności stawienia się do pracy w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, narkotyków lub środków psychotropowych lub spożywania na stanowisku pracy alkoholu, narkotyków lub środków psychotropowych.

Przygotowanie zawodowe

Przygotowanie zawodowe w pewnych założeniach jest podobne do stażu. Mianowicie organizowane jest ono przez starostę w celu uzyskania przez, przede wszystkim, dorosłych bezrobotnych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych, potwierdzonych odpowiednimi dokumentami.

Przygotowanie zawodowe dorosłych odbywa się w formie:

●  praktycznej nauki zawodu dorosłych umożliwiającej przystąpienie do egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł zawodowy lub egzaminu czeladniczego,

●  przyuczenia do pracy dorosłych mającego na celu zdobycie wybranych kwalifikacji zawodowych lub umiejętności.

Praktyczna nauka zawodu dorosłych trwa od 12 do 18 miesięcy, a przyuczenie do pracy dorosłych trwa od 3 do 6 miesięcy. Przygotowanie zawodowe dorosłych jest realizowane na podstawie umowy w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych zawieranej między starostą a pracodawcą lub między starostą, pracodawcą i instytucją szkoleniową, wpisaną do rejestru prowadzonego przez wojewódzki urząd pracy.

Od opiekunów uczestników przygotowania zawodowego dorosłych realizowanego w formie praktycznej nauki zawodu dorosłych jest wymagane posiadanie kwalifikacji instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu.

Natomiast od opiekunów uczestników przygotowania zawodowego dorosłych realizowanego w formie przyuczenia do pracy dorosłych jest wymagane posiadanie co najmniej: wykształcenia średniego, trzyletniego stażu pracy w zawodzie obejmującym zadania zawodowe, do realizacji których są wymagane umiejętności zdobywane w trakcie przyuczenia, rocznego doświadczenia w wykonywaniu zadań z zakresu nadzoru nad pracownikami, stażystami lub praktykantami.

Korzyści dla pracodawcy

Korzyści są na pewno mniejsze niż w przypadku stażystów. Stażysta bowiem w założeniu po kilku (kilkunastu) tygodniach wdrożenia w zakładzie będzie mógł faktycznie wykonywać pewne czynności jako pracownik. Osoba przygotowywana do zawodu raczej pozostanie uczniem, który niejako tylko przy okazji nauki będzie wykonywał pracę.

Korzyścią jest to, iż osobie, która odbywa przygotowanie zawodowe, pracodawca nie musi płacić wynagrodzenia z własnego budżetu, albowiem uczestnikowi przygotowania zawodowego dorosłych przysługuje stypendium w wysokości 120 proc. zasiłku.

Ponadto starosta refunduje ze środków Funduszu Pracy pracodawcy, z którym zawarł umowę w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych, określone w umowie wydatki poniesione na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych.

Można do nich zaliczyć wydatki na:

●  materiały i surowce,

●  eksploatację maszyn i urządzeń,

●  odzież roboczą,

●  posiłki regeneracyjne i inne środki niezbędne do realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych.

Refundacja odbywa się do wysokości 2 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każdy pełny miesiąc realizacji programu. W tym miejscu należy stwierdzić, iż powyższy próg jest stanowczo zbyt niski i w praktyce może okazać się on niewystarczający na pokrycie faktycznych wydatków związanych ze szkoleniem danej osoby.

Instrumentem znacznie bardziej motywującym pracodawców do zawierania omawianych umów z pewnością jest jednorazowa premia ze środków Funduszu Pracy, która przysługuje pracodawcy, jeżeli skierowany przez starostę uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych ukończył program praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy dorosłych i zdał stosowny egzamin. Premia ta wynosi 416,80 zł za każdy pełny miesiąc programu przygotowania zawodowego dorosłych, zrealizowanego dla każdego skierowanego uczestnika.

Premia jest przyznawana na wniosek pracodawcy złożony w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu przez uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych.

Co ważne, zarówno refundacja w wysokości 2 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, jak i premia, o których była mowa powyżej, stanowią pomoc de minimis i są przyznawane zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

Prace interwencyjne

Inną formą uprawnień, z jakich mogą na podstawie ustawy skorzystać pracodawcy, jest zatrudnienie potencjalnych pracowników w ramach organizowanych prac interwencyjnych albo też robót publicznych. Zarówno przy pracach interwencyjnych, jak i robotach publicznych zatrudnienie mogą znaleźć tylko bezrobotni znajdujący się w szczególnej sytuacji na rynku pracy. Przesłanki pozostawania w szczególnej sytuacji zostały opisane przy okazji omawiania stażu.

Starosta, kierując bezrobotnego do prac interwencyjnych, ma obowiązek wziąć pod uwagę jego wiek, stan zdrowia oraz rodzaje uprzednio wykonywanej pracy.

Wniosek pracodawcy

Jeśli dany pracodawca jest zainteresowany podjęciem tej formy współpracy, powinien zgłosić wniosek o organizowanie prac interwencyjnych do wybranego powiatowego urzędu pracy. Organizator robót publicznych składa wniosek o organizowanie robót publicznych do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na miejsce wykonywania tych robót. Wniosek taki powinien zawierać:

●  nazwę pracodawcy ubiegającego się o organizowanie prac interwencyjnych lub organizatora robót publicznych, adres siedziby i miejsce prowadzenia działalności,

●  numer identyfikacji nadany w krajowym rejestrze podmiotów gospodarki narodowej REGON,

●  numer identyfikacji podatkowej NIP,

●  oznaczenie formy organizacyjnoprawnej prowadzonej działalności,

●  liczbę bezrobotnych proponowanych do zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz okres zatrudnienia,

●  miejsce i rodzaj prac, które mają być wykonywane przez skierowanych bezrobotnych, niezbędne lub pożądane kwalifikacje i inne wymogi,

●  wysokość proponowanego wynagrodzenia oraz wnioskowaną wysokość refundowanych wynagrodzeń z tytułu zatrudnienia skierowanych bezrobotnych,

●  wskazanie pracodawcy oraz adresu jego siedziby i miejsca prowadzenia działalności (w przypadku gdy organizator robót publicznych nie będzie jednocześnie pracodawcą dla skierowanych bezrobotnych).

Do wniosku należy dołączyć także oświadczenie, iż pracodawca nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu 1 pkt 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (Dz.Urz. UE L 214 z 9 sierpnia 2008 r.). W razie, gdyby oświadczenie to nie było zgodne z prawdą pracodawca organizujący prace interwencyjne albo roboty publiczne będzie zobowiązany do zwrotu otrzymanej refundacji, wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty udzielonej pomocy.

Podstawą do zorganizowania prac interwencyjnych (robót publicznych) jest umowa zawarta pomiędzy starostą (w imieniu którego działa powiatowy urząd pracy) a pracodawcą.

Powinna ona zawierać przynajmniej:

●  liczbę bezrobotnych oraz okres, na jaki zostaną zatrudnieni,

●  rodzaj i miejsce wykonywanych prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz niezbędne lub pożądane kwalifikacje bezrobotnych,

●  terminy i wysokość refundowanych z Funduszu Pracy przez starostę kosztów wynagrodzeń, nagród i składek na ubezpieczenia społeczne,

●  obowiązek informowania starosty o przypadkach wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę ze skierowanym bezrobotnym.

Pracodawca, u którego skierowani bezrobotni będą wykonywać prace interwencyjne, oraz organizator robót publicznych albo wskazany pracodawca, u którego będą wykonywane roboty publiczne, zawierają z bezrobotnymi umowy o pracę.

Korzyści dla pracodawcy

Najważniejszą korzyścią jest uzyskanie zwrotu części kosztów poniesionych na wynagrodzenia, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne skierowanych bezrobotnych.

Wysokość kwoty, która może zostać zwrócona, uzależniona jest od przesłanek, które zostały spełnione przy zatrudnieniu bezrobotnych. Starosta zwraca pracodawcy, który zatrudnił w ramach prac interwencyjnych:

●  na okres do sześciu miesięcy skierowanych bezrobotnych, część kosztów poniesionych na ich wynagrodzenia, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne. Pomocy udziela się w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak kwoty ustalonej jako iloczyn liczby zatrudnionych w miesiącu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz kwoty zasiłku określonej w art. 72 ust. 1 (obecnie 575 zł), obowiązującej w ostatnim dniu zatrudnienia każdego rozliczanego miesiąca i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia albo

●  co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy na okres do sześciu miesięcy skierowanych bezrobotnych, część kosztów poniesionych na ich wynagrodzenia, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne. Pomocy udziela się w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak kwoty połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia za każdą osobę bezrobotną.

Istnieje też możliwość, żeby starosta dokonał z Funduszu Pracy przez okres aż do 12 miesięcy zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów z tytułu zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego. Chodzi o koszty wypłaconego mu wynagrodzenia, nagród oraz opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak kwoty zasiłku określonej w art. 72 ust. 1, obowiązującej w ostatnim dniu każdego rozliczanego miesiąca i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

Jednakże przedłużenie terminu refundacji świadczeń do 12 miesięcy możliwe jest tylko w odniesieniu do niektórych kategorii osób bezrobotnych pozostających w szczególnej sytuacji na rynku pracy. Warto wspomnieć, iż powyższe okresy refundacji mogą ulec przedłużeniu, w razie gdy refundowane są odpowiednie koszty za co drugi miesiąc odbywanych prac interwencyjnych.

W przypadku robót publicznych korzyści finansowe pracodawcy kształtują się w zasadzie w ten sam sposób. Starosta zwraca bowiem organizatorowi robót publicznych, który zatrudniał skierowanych bezrobotnych przez okres do sześciu miesięcy, część kosztów poniesionych na ich wynagrodzenia, nagrody oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Pomocy udziela się w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak kwoty ustalonej jako iloczyn liczby zatrudnionych w miesiącu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w ostatnim dniu zatrudnienia każdego rozliczanego miesiąca i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

Fundusz szkoleniowy

Na wniosek pracodawcy, który utworzył fundusz szkoleniowy, starosta może refundować z Funduszu Pracy, na warunkach określonych w umowie:

●  koszty szkolenia pracowników lub pracodawcy w wysokości do 50 proc., nie więcej jednak niż do wysokości przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu zawarcia umowy, na jedną osobę,

●  w przypadku osób w wieku 45 lat i powyżej - w wysokości do 80 proc., nie więcej jednak niż do wysokości 300 proc. przeciętnego wynagrodzenia, obowiązującego w dniu zawarcia umowy, na jedną osobę.

Istnieje też inna forma pomocy, przy czym ma ona zastosowanie także do pracodawcy, który nie utworzył funduszu szkoleniowego. Mianowicie dotyczy to sytuacji, gdy pracodawca skieruje pracownika na trwające co najmniej 22 dni robocze szkolenie w wymiarze równym jego czasu pracy i udzieli mu na ten okres płatnego urlopu szkoleniowego. W tym czasie może natomiast na miejsce pracownika zatrudnić bezrobotnego. Wówczas pracodawca może wystąpić z wnioskiem do starosty o refundację z Funduszu Pracy:

●  kosztów szkolenia pracownika - w wysokości do 80 proc. przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozpoczęcia szkolenia, na jednego pracownika;

●  wynagrodzenia osoby skierowanej przez powiatowy urząd pracy, wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia, w wysokości nieprzekraczającej 40 proc. przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozpoczęcia szkolenia, za każdego skierowanego.

Przykład: Zastrzeżenia pracodawcy a udostępnienie ofert

Spółka poszukuje pracowników, którzy posiadają uprawnienia spawacza. Może ona zastrzec, iż nie chce, ażeby na tablicy ogłoszeń z ofertami pracy widniała jej nazwa. Chce natomiast pokazać tylko warunki płacy i miejsce wykonywania pracy. Nazwa zostanie ujawniona tylko tym osobom, które wykażą zainteresowanie ofertą i będą spełniały odpowiednie wymagania formalne, np. udokumentowanie posiadania niezbędnych uprawnień.

Przykład: Maksymalna kwota refundacji wyposażenia stanowiska pracy

Jan Kowalski, który prowadzi działalność gospodarczą, chce zatrudnić skierowanego do niego bezrobotnego. Wyposażenie stanowiska pracy dla tej osoby będzie kosztowało 21 tys zł. Maksymalna refundacja, jaką może otrzymać (po spełnieniu wszystkich formalności) wyniesie 18.488,88 zł.

Przykład: Rozpatrzenie wniosku o wyposażenie stanowiska pracy

Spółka z siedzibą w Płocku planuje wykonywać prace w Olsztynie. W takim wypadku spółka może wystąpić z wnioskiem o refundację do urzędu pracy w Płocku (jako właściwego ze względu na siedzibę) lub do urzędu pracy w Olsztynie (bo tam będą wykonywane roboty).

Przykład: Obowiązek zwrotu przyznanej pomocy

Pracodawca wystąpił o refundację kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla skierowanego do niego przez urząd pracy bezrobotnego. Refundacja wyniosła 18 tys. zł i została zgodnie z wnioskiem przeznaczona na utworzenie stanowiska pracy dla fakturzystki. Za uzyskane pieniądze zakupiono m.in. komputer, oprogramowanie, biurko. Po roku od otrzymania funduszy, w związku ze znacznym spadkiem zamówień, pracodawca stwierdził, że utrzymywanie stanowiska pracy dla fakturzystki jest nieopłacalne. W takim przypadku będzie musiał on zwrócić kwotę 9 tys. zł, która stanowi połowę otrzymanej refundacji i jest proporcjonalna do czasu utrzymania stanowiska pracy w stosunku do wymagań zawartych w umowie.

Ważne

Czas pracy bezrobotnego odbywającego staż nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, a bezrobotnego będącego osobą niepełnosprawną zaliczoną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - siedem godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Bezrobotny nie może odbywać stażu w niedzielę i święta, w porze nocnej, w systemie pracy zmianowej ani w godzinach nadliczbowych. Starosta może wyrazić zgodę na realizację stażu w niedzielę i święta, w porze nocnej lub w systemie pracy zmianowej, o ile charakter pracy w danym zawodzie wymaga takiego rozkładu czasu pracy.

Przykład: Maksymalna liczba stażystów

U przedsiębiorcy prowadzącego niewielki warsztat samochodowy zatrudnionych jest pięciu pracowników na pełen etat i czterech osoby na pół etatu. W takim wypadku u pracodawcy tego będzie mogło odbywać staż maksymalnie siedmiu stażystów.

Przykład: Maksymalna refundacja wydatków na przygotowanie zawodowe

Pracodawca zawarł ze starostą umowę o przygotowanie zawodowe skierowanego do niej bezrobotnego. W trakcie półrocznego szkolenia wydawał on na niezbędne do przeprowadzenia zajęć materiały kwotę 100 zł miesięcznie. Maksymalny zwrot pieniędzy, jaki będzie mógł otrzymać, wynosi niespełna 64 zł miesięcznie (tj. 2 proc. z kwoty 3081,48 zł, czyli przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2009 r. pracowników zatrudnionych w gospodarce narodowej ogłoszonego przez prezesa GUS).

Przykład: Zatrudnienie przy pracach interwencyjnych

Przy pracach interwencyjnych, jak i robotach publicznych mogą zostać zatrudnieni m. in. bezrobotni, którzy nie ukończyli 25 roku życia, bezrobotni, którzy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie podjęli zatrudnienia, bezrobotni niepełnosprawni.

Przykład: Zwrot części kosztów poniesionych na wynagrodzenia

Pracodawca, który zatrudnił trzy osoby przy pracach interwencyjnych na pełny wymiar czasu pracy, dostanie zwrot kosztów miesięcznych w wysokości maksymalnie 3 x 575 zł + 3-krotność składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe finansowane z własnych środków tego pracodawcy od refundowanego wynagrodzenia.

Przykład: Koszty zatrudnienia przy robotach interwencyjnych

Pracodawca, który w czerwcu 2009 roku zatrudnił przy robotach publicznych jednego bezrobotnego, dostanie zwrot kosztów miesięcznych w wysokości 1511,81 zł, (tj. wypłacone pracownikowi wynagrodzenie minimalne za pracę plus należność z tytułu składek opłacanych przez pracodawcę (przy założeniu, iż składka wypadkowa kształtuje się na poziomie 1,67 proc.). Przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 2009 roku wynosiło 3081,48 zł, dlatego też refundacja kosztów nie może przekraczać kwoty 1540,74 zł - połowy przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale 2009 r. i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

Przykład: Refundacja szkoleń z Funduszu Pracy

Pracodawca skierował na szkolenie dwóch pracowników, z których jeden ma 40, a drugi 50 lat. Koszt szkolenia jednej osoby wynosi 10 tys. zł. W przypadku młodszego pracownika wysokość refundacji wyniesie maksymalnie 3081,48 zł - czyli przeciętne miesięczne wynagrodzenie. Wysokość refundacji za starszego pracownika może wynieść 8 tys. zł - czyli 80 proc. kosztów szkolenia.

Renata Jęsiak

gp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 2 ust. 1 pkt 16a, 27a,32, 34-36,38, art. 44 - art. 59a, art. 61a, art. 67 - art. 70 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. nr 142, poz. 1160).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 17 kwietnia 2009 r. w sprawie dokonywania refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 62, poz. 512)

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 7 stycznia 2009 r. w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 5, poz. 25).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 7 kwietnia 2009 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. nr 61, poz. 502).