Maciej Gutowski, Piotr Kardas: Wybór sędziów do KRS przez Sejm wpłynie na ocenę wadliwości powołań sędziowskich

Starania o uchwalenie nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa spełniającej konstytucyjne, unijne i konwencyjne wymogi w zakresie standardu prawa do sądu zderzyły się z wetem prezydenta i odpowiedzią w postaci prezydenckiego projektu ustawy. Dalekim od racjonalnego spojrzenia na prawo, skrajnie radykalnym, pozbawionym szans na realizację, jednak niepozostawiającym żadnych złudzeń co do przyszłej politycznej konfrontacji.

Jednocześnie sprawa tzw. neo-KRS nabrała niezwykłej aktualności, ponieważ wspólna kadencja sędziowskiej piętnastki w radzie kończy się 12 maja, zaś marszałek Sejmu poinformował o rozpoczęciu procedury wyboru sędziowskich członków KRS na podstawie aktualnie obowiązujących, budzących zasadnicze wątpliwości konstytucyjne przepisów. Zgodnie z prezentowanymi publicznie zapowiedziami wybory te mają zostać przeprowadzone dwustopniowo. W pierwszej kolejności zorganizowane zostaną prawybory wyłaniające kandydatów podczas sędziowskich zgromadzeń ogólnych. Następnie zaś Sejm dokona wyboru (czy też „potwierdzenia” – jak wskazuje jedno ze stowarzyszeń sędziowskich) wyłonionych w tej procedurze kandydatów zgodnie z art. 11b-11d ustawy o KRS (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1186). Do udziału i przeprowadzenia prawyborów wezwali prezesi sądów apelacyjnych, zaś szef Kancelarii Prezydenta oświadczył, że skoro prawo ich nie przewiduje, to prezesi sądów, przeprowadzając je, naruszą zasadę legalizmu i popełnią przestępstwo. Podobne stanowisko przedstawiła tzw. neo-KRS. Tym samym niezwykle praktycznego i aktualnego wymiaru nabrał spór o interpretację art. 187 ust. 1 pkt 2 konstytucji w kontekście oceny (nie)zgodności z ustawą zasadniczą nowelizacji ustawy o KRS z 2017 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 3). W tym zakresie prezentowane są trzy stanowiska, które chcielibyśmy poddać analizie prawnej, pozostawiając na boku specyficzne narracje łączące elementy prawne z określonymi strategiami politycznymi.