Jak opodatkować VAT świadczenia z tytułu rozwiązania umowy leasingu

konsultant w TPA Horwath

@RY1@i02/2010/051/i02.2010.051.086.005b.001.jpg@RY2@

Jerzy Kuprianowicz, konsultant w TPA Horwath

Wystawienie noty obciążeniowej dokumentującej roszczenie z tytułu odszkodowania za poniesione przez finansującego straty nie przesądza o charakterze tych należności dla celów VAT, gdyż sam tytuł czynności prawnej nie warunkuje ujęcia jej skutków na gruncie przepisów podatkowych. Sposób ujęcia dla celów VAT przedmiotowego roszczenia zależy od tego, czy ma ono faktycznie charakter odszkodowania, czy też spłata pozostałych rat leasingowych oraz innych należności stanowi w rzeczywistości wynagrodzenie z tytułu sprzedaży usługi.

Opodatkowaniu VAT podlega, co do zasady, odpłatne świadczenie usług. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny między świadczącym usługę a odbiorcą, w ramach którego za wykonanie usługi zostaje wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć więc bezpośredni związek między świadczoną usługą a przekazanym za nią wynagrodzeniem. W opisanym przypadku związek taki raczej nie występuje z uwagi na odszkodowawczy charakter wynagrodzenia.

Odszkodowanie, według prawa cywilnego, jest świadczeniem, które ma na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkoda może obejmować zarówno stratę w obecnym majątku poszkodowanego, jak też utratę przyszłych korzyści. Biorąc pod uwagę tę definicję, należy stwierdzić, że wskutek przedwczesnego rozwiązania umowy spółka niewątpliwe poniosła szkodę w postaci utraty przyszłych rat leasingowych, będących po części zwrotem poniesionych przez nią nakładów na zakup samochodu. Nie jest też pewne, czy zakupiony przez finansującego na potrzeby leasingobiorcy pojazd - jeżeli zostanie zwrócony - znajdzie kolejnego nabywcę, co w efekcie mogłoby prowadzić do tego, że inwestycja ta okazałaby się dla spółki nieopłacalna. W celu zabezpieczenia się przed tym ryzykiem leasingodawcy żądają na ogół umieszczenia w umowach stosownej klauzuli, na podstawie której w razie wypowiedzenia umowy leasingu z winy klienta przysługuje im określone odszkodowanie.

W świetle dominującego stanowiska organów skarbowych należy uznać, że jeśli przedmiotowe świadczenie ma dla spółki rzeczywiście charakter odszkodowawczy, to należność ta nie powinna być opodatkowana VAT. W celu uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych spółka powinna móc udowodnić, że ta należność rzeczywiście ma taki charakter i nie jest dodatkowym wynagrodzeniem za bezumowne korzystanie z leasingowanego samochodu czy honorarium za sprzedaż pojazdu bądź polubowne załatwienie sprawy. Spółka powinna więc gromadzić wszelkie dokumenty potwierdzające fakt domagania się od leasingobiorcy zwrotu przedmiotu leasingu, w szczególności zawiadomienia organów ścigania o braku możliwości odzyskania przedmiotu leasingu.

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).