Klauzule zawarte w umowie z menedżerem decydują o podatku

Podatnikami VAT są m.in. osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel i rezultat takiej działalności.

Ustawa o VAT za działalność gospodarczą uznaje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Na podstawie ustawy o VAT za wykonywanie samodzielnie działalności gospodarczej nie uznaje się czynności wymienionych w art. 13 pkt 2 - 9 ustawy o PIT, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Trzeba pamiętać, że zgodnie z przepisami ustawy o PIT odrębnymi źródłami przychodów są:

● działalność wykonywana osobiście,

● pozarolnicza działalność gospodarcza.

Do przychodów z działalności wykonywanej osobiście zalicza się m.in. wynagrodzenia uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej. Oznacza to, że menedżer nie musi rejestrować firmy i wtedy będzie wykonywał swoje czynności w ramach działalności wykonywanej osobiście. Ponadto menedżer może też zarządzać spółką, rejestrując działalność gospodarczą, ale nie musi być odpowiedzialny za skutek swoich działań. Charakter wykonywanych czynności będzie zależał od umowy menedżerskiej podpisanej ze spółką.

Umowy menedżerskie można zaliczyć do czynności opodatkowanych VAT, gdy w zawartym kontrakcie wystąpią elementy, które będą określały niezależność oraz ryzyko działań menedżera. Osoba prowadząca działalność gospodarczą (w tym również osoba samozatrudniona) prowadzi ją na własny rachunek i na własne ryzyko. Ryzyko związane z działalnością gospodarczą to np. ryzyko inwestycyjne, czyli prawdopodobieństwo nieuzyskania przewidywanych (względnie oczekiwanych) wyników ekonomiczno-finansowych związanych z tą działalnością lub też podejmowanym przedsięwzięciem.

Podatnikami VAT są jedynie podmioty (przedsiębiorcy) działające bez stosunku podporządkowania, w warunkach niepewności, np. co do popytu, konkurencji, a także ostatecznego rezultatu finansowego podjętej działalności. Czynności wykonywane na podstawie umowy menedżerskiej, które spełniają wymogi do uznania ich za realizowane w sposób samodzielny (niezależny), powodują, że jest to działalność gospodarcza opodatkowana VAT. Jednym z warunków samodzielności jest zawarcie w kontrakcie klauzuli o odpowiedzialności menedżera wobec spółki oraz osób trzecich.

Rozliczanie przychodów uzyskiwanych z tytułu umowy o zarządzanie lub kontraktu menedżerskiego, jak i działalności gospodarczej powoduje dalsze konsekwencje podatkowe. Menedżer powinien dokonać rejestracji jako podatnik VAT. Podmioty, które są podatnikami VAT, muszą przed dniem wykonania pierwszej czynności opodatkowanej złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne VAT-R.

Co ważne, nie będą mogli zastosować zwolnienia podmiotowego z VAT. Zwolnieni są podatnicy, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku kwoty 150 tys. zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku. Jednak zwolnienia nie stosuje się do importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, oraz podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie. Oznacza to, że działalność, która stanowi samodzielną działalność gospodarczą, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, i obejmuje usługi zarządzania i doradztwa w zakresie zarządzania, nie może być objęta zwolnieniem podmiotowym z VAT.

Dodatkowo podatnicy VAT są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy.

Umowy o zarządzanie spółką mogą nie podlegać podatkowi od towarów i usług, gdy nie będą traktowane jak działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o VAT. Podpisanie kontraktu menedżerskiego, które spowoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy umowy o pracę, nie będzie objęte VAT. Cechą właściwą stosunkowi pracy jest to, że obciąża zatrudniającego ryzykiem za wykonanie czynności, podporządkowuje wykonującego zlecenie co do warunków realizacji umówionych czynności oraz wynagrodzenia.

W ramach kontraktu zleceniobiorca (menedżer) musi więc być związany ze zlecającym wykonanie czynności (spółką) więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich. Jeśli w umowie wynagrodzenie jest uzależnione od efektów pracy wykonawcy, to on ponosi ryzyko gospodarcze. W przypadku natomiast gdy w oparciu o zawarty kontrakt menedżer działa na zewnątrz w imieniu spółki jako zleceniodawcy i na jej rachunek (w ramach powierzonych czynności), to spółka przejmuje odpowiedzialność za działania zleceniobiorcy. Menedżer nie prowadzi w związku z tym działalności gospodarczej.

W konsekwencji, jeżeli świadczone usługi na podstawie kontraktu menedżerskiego nie stanowią pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz będą przychodem określonym w art. 13 pkt 7 lub pkt 9 ustawy o PIT, to czynności nie będą podlegały VAT.

Przykładowym kontraktem, który nie stanowi podstawy do rozliczania VAT, może być umowa o zarządzanie przez dyrektora samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej.

Dyrektor prowadzi wszelkie sprawy związane z zarządzaniem szpitalem, realizuje zadania statutowe, prowadzi gospodarkę mieniem i politykę kadrową, sprawuje nadzór nad wykonywaniem zadań przez pracowników, reprezentuje zakład na zewnątrz. W umowie zazwyczaj określone jest miejsce wykonywania pracy, tj. siedziba szpitala (czynności mogą być wykonywane także poza jego siedzibą). Z tytułu wykonywania czynności objętych przedmiotem umowy przysługuje wynagrodzenie w określonej wysokości. Dyrektor ponosi odpowiedzialność za zarządzenie szpitalem, nie jest to jednak odpowiedzialność wobec osób trzecich, a jedynie wobec zlecającego. Zobowiązania będą zaciągane w imieniu szpitala, a nie w imieniu własnym, gdyż dyrektor jest jedynie organem osoby prawnej, jaką jest samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej.

W konsekwencji czynności w ramach tak sporządzonej umowy o zarządzanie nie mogą być potraktowane jako prowadzenie działalności gospodarczej.

Menedżer objęty podatkiem od towarów i usług powinien dokonać rejestracji jako podatnik VAT oraz wystawiać faktury VAT z tytułu wykonywanych usług

● warunki wykonywania czynności będących przedmiotem kontraktu, np. wskazanie zakresu obowiązków,

● wynagrodzenie w stałej wysokości bez względu na osiągnięte wyniki, co odnosi się także do premii,

● brak ponoszenia ryzyka gospodarczego,

● dodatkowe świadczenia przysługujące zleceniobiorcy,

● obowiązki wykonywane za pomocą dostępnej infrastruktury spółki,

● klauzula o braku odpowiedzialności zleceniobiorcy wobec spółki oraz osób trzecich.

Bogdan Świąder

bogdan.swiader@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 15, art. 96, art. 106, art. 113 ustawy z 11 marca 2004˙r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).