Zasada neutralności VAT powinna być przestrzegana

W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8 maja 2013 r. (C-271/12 w sprawie PetromaTransports SA) podatnik, który otrzymał błędnie wystawioną fakturę VAT, może odliczyć podatek naliczony, jeżeli właściwemu organowi przedstawił korektę, zanim ten wydał decyzję.

Trybunał przypomniał, że odliczenie jest elementem, od którego zależy konstrukcja VAT. System odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru podatku. Odliczenie gwarantuje realizację zasady neutralności. Prawidłowo wystawiona faktura VAT jest dokumentem wystarczającym, aby dokonać odliczenia.

Z powyższego wynika kilka wniosków i jedna smutna refleksja. Pierwszy wniosek jest oczywisty. Skoro odliczenie jest konieczne dla realizacji zasady neutralności, to wszelkie ograniczenia odliczenia stanowią wyjątek. Natomiast jeżeli wyjątek ma zachować należny mu z definicji walor nadzwyczajnej rzadkości, to trzeba go interpretować ściśle i stosować ostrożnie. Zupełnie na odwrót, niż przyjęło się w prawie krajowym w odniesieniu do ulg i zwolnień podatkowych.

Drugi wniosek jest taki, że prawidłowo wystawiona faktura VAT, w tym naprawiona korektą, korzysta z domniemania autentyczności. Należy przyjąć, że faktura odzwierciedla czynność w niej opodatkowaną, zaś podmiot, od którego pochodzi, jest jej rzeczywistym wystawcą, a nie tylko figuruje jako wystawca, jak niekiedy podnoszą organy. Obalenie domniemania wymaga od organu dochowania standardu szczególnej staranności podczas postępowania dowodowego i oceny zebranych dowodów. Można nawet przyjąć, że ocena dowodu jest ważniejsza od samego dowodu. Przede wszystkim nie może być ona oderwana od realiów gospodarczych. Organ ma obowiązek przeprowadzić test zgodności dowodów z rzeczywistością, a nie z własnym wyobrażeniem o rzeczywistości. Przykładowo organ nie może czynić podatnikowi zarzutu, że kupił towar od dostawcy, który nie miał własnego środka transportu, w sytuacji gdy korzystanie z cudzych środków transportu jest powszechnym zjawiskiem gospodarczym.

W nieco szerszej perspektywie interpretacyjnej uwzględniającej wcześniejsze orzeczenia (np. C-438/ 09 Dankowski, C-354/03 OptigenLtd) oczywisty jest kolejny wniosek. Jeżeli podatnik zna wystawcę faktury, a sama faktura spełnia wszystkie niezbędne elementy treści, to podatnik dochował należytej staranności i nie można mu odmówić odliczenia podatku naliczonego. Skoro prawidłowo wystawiona faktura jest jedynym dokumentem, od którego prawo uzależnia stosowanie odliczenia podatku naliczonego, to od podatnika można oczekiwać tyko tyle, że upewni się, iż wystawca faktury jest nim rzeczywiście. Innych działań weryfikacyjnych podatnik nie powinien podejmować. Nie musi dociekać, jaki jest cel działań dostawcy, ani nawet czy jest on właścicielem towaru, szczególnie że opodatkowana dostawa nie jest tym samym, co cywilnoprawna sprzedaż.

Niestety, organy podatkowe w Polsce nie traktują zasady neutralności z należytym poszanowaniem. Mnożą się przypadki, gdy dostawca nie płaci podatku. Wówczas organ dokonuje prewencyjnego zabezpieczenia na majątku nabywcy. Argumentacja kwitnącego procederu z grubsza jest zawsze taka sama - dostawca okazał się nieuczciwy, zatem fikcyjne są faktury, które otrzymał podatnik. Proceder w istocie jest wyrazem odrzucenia domniemania autentyczności faktury, jak i samego odliczenia rozumianego jako konieczny warunek realizacji zasady neutralności. Tymczasem postępowanie rozwija się tak, że im bliżej końca, tym bardziej nie ma dowodów na obronę wstępnie postawionych tez. Wtedy działający w amoku organ dokonuje ocen niebywałych.

Organ ma obowiązek przeprowadzić test zgodności dowodów z rzeczywistością, a nie z własnym wyobrażeniem o rzeczywistości

@RY1@i02/2013/130/i02.2013.130.071000200.802.jpg@RY2@

Marek Bytof Taxways

Marek Bytof

Taxways