Na jakich zasadach można stosować 0-procentową stawkę VAT w eksporcie

Czy ważne jest, dokąd wywożony jest towar

@RY1@i02/2013/004/i02.2013.004.18300150e.813.jpg@RY2@

Eksport to potwierdzony przez urząd celny, określony w przepisach celnych wywóz towarów do kraju trzeciego, czyli takiego, który nie należy do UE. W takim wypadku transakcja opodatkowana jest zerową stawką VAT. Jest to bardzo korzystne dla przedsiębiorców, ponieważ choć sami nie muszą płacić podatku, to mogą odliczyć podatek naliczony przy produkcji towaru.

Sprzedaż towarów zagranicznemu kontrahentowi będzie mogła być uznana za eksport tylko wtedy, gdy towary fizycznie zostaną przetransportowane poza granicę Unii. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 8 listopada 2012 r. w sprawie C-165/11 Profitube orzekł, że składy celne nie mają statusu eksterytorialnego, a realizowane w nich dostawy towarów są transakcjami krajowymi. W praktyce oznacza to, że nie można wyeksportować towaru unijnego do składu celnego, a więc podatnik nie może opodatkować ich 0-proc. stawką VAT.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy towary musi wywozić ich producent

@RY1@i02/2013/004/i02.2013.004.18300150e.814.jpg@RY2@

W zależności od tego, kto wywozi towary, rozróżniamy eksport bezpośredni oraz pośredni. Z eksportem bezpośrednim mamy do czynienia wtedy, gdy unijny przedsiębiorca lub podmiot przez niego upoważniony sam wywozi towary z Polski poza terytorium UE. To on zgłasza towar do odprawy i na niego wystawione są dokumenty celne.

Eksport pośredni zachodzi wówczas, gdy towary z Polski poza terytorium Unii wywozi nabywca z kraju trzeciego. Nie musi osobiście przetransportować produktów. Może zlecić to profesjonalnemu przewoźnikowi. Ważne jest natomiast, żeby wywóz odbywał się na jego rzecz i żeby to właśnie on był wpisany w dokumentach celnych jako zgłaszający towary do odprawy.

Warunkiem skorzystania z 0-proc. stawki VAT przez polskiego przedsiębiorcę przy eksporcie pośrednim jest to, żeby zagraniczny kontrahent przekazał mu dokumenty celne będące dowodem na to, że towary zostały faktycznie wywiezione. Jeżeli nabywca z kraju trzeciego nie wywiąże się z tego obowiązku, wówczas polski podatnik będzie musiał zapłacić VAT.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 8 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy potwierdzenie wywozu musi mieć pieczęć

@RY1@i02/2013/004/i02.2013.004.18300150e.815.jpg@RY2@

Przedsiębiorca, który chce stosować 0-proc. stawkę VAT, musi być w stanie udowodnić, że towary fizycznie opuściły terytorium Unii.

Ustawa o podatku od towarów i usług nie określa, jakie konkretnie dokumenty musi posiadać podatnik, żeby skorzystać z preferencji. Przepisy precyzują jedynie, że powinna z nich wynikać tożsamość towarów będących przedmiotem dostawy i wywozu. W praktyce oznacza to, że dokumenty wywozowe muszą dotyczyć dokładnie tych towarów, na które podatnik wcześniej wystawił fakturę i które mają być objęte 0-proc. stawką VAT.

Obecnie wszyscy eksporterzy muszą wysyłać za pomocą systemu kontroli eksportu (ECS) elektroniczne zgłoszenie celne. Jeżeli dany przedsiębiorca nie jest zarejestrowany w systemie, musi skorzystać z usług agencji celnej. Po tym, jak celnicy odprawią towary i transport opuści granicę, funkcjonariusze przesyłają eksporterowi przy pomocy tego samego systemu ECS dokument elektroniczny potwierdzający zamknięcie procedury wyprowadzenia towaru poza obszar Unii, tzw. komunikat IE-599. Ten komunikat jest bezsprzecznie uznawany za dowód na to, że towary zostały wywiezione poza UE i że przedsiębiorca dokonał eksportu. Dla potrzeb kontroli może być wydrukowany z systemu.

Problem pojawia się przy eksporcie pośrednim. W tym przypadku zagraniczny kontrahent powinien przesłać polskiemu przedsiębiorcy wydruk komunikatu IE-599. Niestety, część urzędów skarbowych uważa, że sam wydruk nie uprawnia do zastosowania 0-proc. stawki VAT. Ich zdaniem komunikat IE-599 przesłany do podatnika w formie pliku .xml nie jest kopią dokumentu celnego, o którym mowa w art. 41 ust. 11 ustawy o VAT. Utrzymują, że dokumentem potwierdzającym eksport pośredni na potrzeby zastosowania zerowej stawki VAT jest wydruk komunikatu wraz z pieczęcią właściwego urzędu celnego.

Sądy są jednak innego zdania. W wyroku z 8 marca 2012 r. (I SA/Kr 2127/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że podatnicy dokonujący eksportu pośredniego nie mają możliwości otrzymania komunikatu IE-599. Dlatego w tym przypadku dokumentem potwierdzającym wywóz towarów poza obszar celny Unii może być wydruk komunikatu IE-599 przesłanego elektronicznie przez kontrahenta podatnika bez pieczęci organu celnego.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 4 i 11 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy podczas awarii ECS można towary transportować

@RY1@i02/2013/004/i02.2013.004.18300150e.816.jpg@RY2@

Zdarza się, że dochodzi do awarii systemu ECS w urzędzie celnym i wtedy odprawa towarów w formie elektronicznej nie jest możliwa. Wówczas zgłoszenie celne przeprowadzane jest w wersji papierowej na kartach SAD w procedurze awaryjnej. W takiej sytuacji przedsiębiorca powinien otrzymać od urzędu celnego potwierdzenie wywozu na karcie przeznaczonej dla eksportera, czyli SAD 3. Niezbędne jest, aby otrzymana karta SAD 3 zawierała notatkę potwierdzającą eksport wraz z datą jego dokonania, np. pieczątkę organu celnego bądź adnotację celnika.

Jeżeli polski przedsiębiorca nie otrzymał takiego potwierdzenia, to nie może go zastąpić innymi dokumentami, np. potwierdzeniem przywozu wystawionym przez kraj spoza UE, do którego towar został wysłany. Zdaniem sądów w takiej sytuacji dopuszczalne jest jedynie udokumentowanie eksportu za pomocą zaświadczenia wydanego przez urząd celny, przez który towary opuściły UE. W takim dokumencie urząd celny powinien potwierdzić okoliczność dokonania wywozu towaru poza obszar Unii. Zaświadczeniem takim może być również stosowne potwierdzenie urzędu celnego naniesione na kopii dokumentu SAD 3.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 4 i 11 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy transport towarów musi zacząć się w Polsce

@RY1@i02/2013/004/i02.2013.004.18300150e.817.jpg@RY2@

Dotychczas organy uznawały, że transport towarów poza UE musi fizycznie rozpocząć się w Polsce i nie może być przerwany. Jednak zgodnie z najnowszym orzecznictwem (uchwała NSA z 25 czerwca 2012 r., sygn. akt I FPS 3/12) towary mogą być przepakowane w innym kraju UE. W dodatku formalności związanych z wywozem produktów nie trzeba załatwiać w polskim urzędzie celnym. Przedsiębiorca może przewieźć towary z jednego kraju UE do innego, zgłosić je tam do odprawy celnej i stamtąd wywieźć np. do USA.

Sądy zmieniły też zdanie co do procedury celnej niezbędnej do uznania danej transakcji za eksport i w konsekwencji zastosowania zerowej stawki VAT. Wcześniej orzekały, że towary muszą być objęte procedurą wywozu przeprowadzoną na podstawie przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego. WSA w Warszawie w wyroku z 23 sierpnia 2012 r. (sygn. akt III SA/Wa 1903/12) uznał jednak, że nie jest istotne, jaką procedurą celną zostaną objęte towary. W praktyce oznacza to, że zerową stawkę VAT można stosować także, gdy przed opuszczeniem UE są one np. przechowywane w magazynie czasowego składowania lub naprawione w procedurze tranzytu.

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 8 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Czy można stosować 0-proc. stawkę przed wywozem towaru

@RY1@i02/2013/004/i02.2013.004.18300150e.818.jpg@RY2@

Obowiązek podatkowy w eksporcie powstaje co do zasady w dniu wystawienia faktury i od tego czasu liczony jest termin do rozliczenia VAT. Data ta nie ma żadnego związku z datą zgłoszenia towarów w urzędzie celnym ani z ewentualnym przeciąganiem się tam formalności.

WSA we Wrocławiu 23 lutego 2011 r. (I SA/Wr 1495/10) orzekł, że co prawda ustawa o VAT nie precyzuje, kiedy musi nastąpić wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej, aby móc uznać transakcję za eksport, ale polski przedsiębiorca może opodatkować swoje towary 0-proc. stawką VAT dopiero wtedy, gdy opuszczą one fizycznie UE. Jeśli towarów nie wywiózł lub nie uzyskał żadnego dokumentu przed upływem terminu na złożenie deklaracji VAT za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż, musi wykazać ją ze stawką 23-proc.

W momencie otrzymania ostatecznego komunikatu potwierdzającego wywóz może skorygować rozliczenia i wystąpić o zwrot podatku. Korekta odbywa się na bieżąco w miesiącu otrzymania potwierdzenia wywozu.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 4-9 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Paulina Bąk

paulina.bak@infor.pl