Jak wykazać przekazanie samochodu wykorzystywanego w firmie na potrzeby osobiste podatnika

Podatnik prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W grudniu 2011 r. nabył samochód osobowy za kwotę 54 900 zł, w tym VAT 9900 zł. Podatek naliczony w kwocie 5940 zł odliczył w deklaracji VAT-7 za grudzień 2011 r. Samochód został ujęty w ewidencji środków trwałych w grudniu 2011 r. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje metodą liniową z 20-proc. ustawową roczną stawką amortyzacyjną. VAT i zaliczki na podatek dochodowy płaci za okresy miesięczne. Wartość początkowa samochodu wyniosła 50 400 zł (obok ceny nabycia netto wynoszącej 45 000 zł i nieodliczonej kwoty VAT powiększyły ją koszty rejestracji i ubezpieczenia pojazdu). Obecnie (wrzesień 2014 r.) podatnik zamierza wycofać samochód z działalności gospodarczej i przekazać go na potrzeby osobiste. Czy takie działanie pociągnie za sobą jakieś skutki w zakresie podatku dochodowego (podatnik rozlicza się podatkiem liniowym, prowadząc podatkową księgę przychodów i rozchodów metodą kasową) i VAT (przedsiębiorca jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny i wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane VAT)?

ODPOWIEDŹ

@RY1@i02/2014/203/i02.2014.203.071000700.101.jpg@RY2@

Marcin Szymankiewicz doradca podatkowy

Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2) wszelkie inne darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty VAT należnego o kwotę VAT naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Dostawa opodatkowana

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że podatnik na swoje potrzeby osobiste przekazuje samochód osobowy, przy nabyciu którego odliczył VAT naliczony w kwocie 5940 zł (9900 zł x 60 proc.) w grudniu 2011 r. Pozostałe 3960 zł (9900 zł - 5940 zł) VAT wynikającego z otrzymanej faktury zakupu, zgodnie z obowiązującym w ówczesnym stanie faktycznym przepisem art. 3 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym, nie stanowiło kwoty podatku naliczonego. Spełnione są zatem przesłanki, aby przekazanie tego pojazdu uznać za dostawę opodatkowaną VAT na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT.

W przedstawionym stanie faktycznym nie znajdą zastosowania przepisy art. 7 ust. 3, ust. 4 i ust. 7 ustawy o VAT, wyłączające konieczność opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów, gdyż dotyczą one nieodpłatnie przekazanych prezentów o małej wartości i próbek, z którymi w tym przypadku nie mamy do czynienia.

Jeżeli podatnik wycofa pojazd z działalności i przekaże na potrzeby osobiste (do majątku prywatnego), to musi czynność tę opodatkować według 23-proc. stawki VAT (art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT).

Przy dostawie towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów. Posiłkując się art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT, który wyłącza z podstawy opodatkowania kwotę VAT, wydaje się, że podatnik powinien za podstawę opodatkowania przyjąć cenę nabycia netto, tj. kwotę 45 000 zł.

VAT od tej nieodpłatnej dostawy towarów wyniesie zatem 10 350 zł (45 000 zł x 23 proc.).

Obowiązek podatkowy powstanie zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy o VAT z chwilą dokonania dostawy towaru, za którą należy uznać moment przekazania samochodu na potrzeby osobiste. Jeżeli podatnik wycofa samochód z działalności i przekaże na potrzeby osobiste, tak jak planuje, we wrześniu 2014 r., to obowiązek podatkowy od tej nieodpłatnej dostawy powinien rozpoznać we wrześniu 2014 r. (w dacie przekazania pojazdu).

Sposób dokumentowania

Na udokumentowanie nieodpłatnej dostawy podatnik nie powinien wystawić faktury wewnętrznej, może natomiast wystawić dokument wewnętrzny (odpowiadający treści dawnej faktury wewnętrznej), na podstawie którego ujmie dostawę w ewidencji prowadzonej dla celów VAT.

Stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy z 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, przepisy art. 90b ust. 1 pkt 2 oraz ust. 6 ustawy o VAT, w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2014 r., stosuje się również odpowiednio do sprzedaży pojazdów samochodowych, o których mowa w art. 7 wspomnianej ustawy z 7 lutego 2014 r., tj. pojazdów samochodowych nabytych, importowanych lub wytworzonych przez podatnika przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przy których nabyciu, imporcie lub wytworzeniu kwotę podatku naliczonego stanowiło 50 proc. lub 60 proc. kwoty podatku m.in. wynikającej z faktury otrzymanej przez podatnika - nie więcej jednak niż odpowiednio 5000 zł lub 6000 zł.

Przez sprzedaż rozumie się m.in. odpłatną dostawę towarów, a zatem i dostawę, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o VAT (zob. art. 2 pkt 22 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ustawy o VAT). Oznacza to, że w związku z dostawą tego samochodu czytelnik będzie uprawniony do korekty podatku naliczonego na plus.

Wartość początkowa przedmiotowego pojazdu przekracza 15 000 zł, a to oznacza, że korekty należy dokonać stosując odpowiednio art. 90b ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT.

Okres korekty

Jeśli w ciągu 60 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym odpowiednio nabyto, dokonano importu lub oddano do używania pojazd samochodowy, wobec którego kwotę VAT naliczonego stanowiło 60 proc. kwoty VAT z faktury, nastąpi zmiana jego wykorzystywania na służące wyłącznie działalności gospodarczej, podatnik może dokonać korekty VAT naliczonego odliczonej przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tego pojazdu (art. 90b ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT).

Przedmiotowy samochód został nabyty w grudniu 2011 r., a zatem 60-miesięczny okres korekty upłynie z końcem listopada 2016 r. Dostawa (nieodpłatna) samochodu ma mieć miejsce we wrześniu 2014 r., a zatem w 34. miesiącu okresu korekty. Oznacza to, że do upływu okresu korekty pozostanie 26 miesięcy. Kwotę korygowanego VAT stanowi kwota 3960 zł, która przy nabyciu pojazdu nie stanowiła (zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami) kwoty podatku naliczonego.

Kwota korekty podatku naliczonego wyniesie zatem 1716 zł (3960 zł : 60 m-cy x 26 m-cy). O tę kwotę podatnik będzie mógł powiększyć VAT naliczony za wrzesień 2014 r., kiedy dokona (nieodpłatnej) dostawy pojazdu.

Podatek dochodowy

W przedstawionym stanie faktycznym podatnik dokona korekty zwiększającej kwotę VAT naliczonego, a zatem zastosowanie powinien znaleźć art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o PIT w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 312).

Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 7f ustawy o PIT przychodem z działalności gospodarczej jest również kwota podatku od towarów i usług:

a) nieuwzględniona w wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, podlegających amortyzacji zgodnie z art. 22a-22o ustawy o PIT, lub

b) dotycząca innych rzeczy lub praw niebędących środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi, o których mowa w lit. a

- w tej części, w jakiej dokonano korekty powodującej zwiększenie podatku odliczonego zgodnie z przepisami ustawy o VAT.

Podatnik powinien zatem we wrześniu 2014 r. rozpoznać przychód w wysokości 1716 zł.

Ponieważ rozlicza się on w formie podatku liniowego, to należny PIT od tego przychodu wyniesie 326,04 zł (1716 zł x 19 proc.).

Natomiast wycofanie samochodu (środka trwałego firmy) z działalności i przekazanie na potrzeby osobiste nie rodzi po stronie podatnika przychodu.

Stosownie do art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem art. 22k ustawy o PIT, począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek lub wartość wprowadzono do ewidencji, z zastrzeżeniem art. 22e ustawy o PIT, do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór. Suma odpisów amortyzacyjnych obejmuje również odpisy, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów (dalej: KUP).

Samochód amortyzowany był metodą liniową z 20-proc. roczną stawką. Jego wartość początkowa wynosi 50 400 zł, zatem miesięczny odpis amortyzacyjny wynosił 840 zł (50 400 zł x 20 proc. : 12 m-cy).

Za wrzesień 2014 r. podatnik może zatem rozpoznać jako KUP ostatni odpis amortyzacyjny od przedmiotowego samochodu w kwocie 840 zł.

Wycofanie samochodu z działalności i przekazanie go na potrzeby osobiste oznacza, iż z miesiącem tego wycofania podatnik powinien zaprzestać dokonywania odpisów amortyzacyjnych od tego samochodu stosownie do art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT.

Protokół wycofania

Przepisy ustawy o PIT ani rozporządzenia w sprawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów, którą podatnik prowadzi, nie wskazują, jakim dokumentem powinno nastąpić wycofanie środka trwałego z ewidencji w sytuacji przekazania samochodu na potrzeby osobiste podatnika.

W praktyce przyjmuje się, iż będzie to protokół wycofania z ewidencji środków trwałych oraz przekazania na potrzeby osobiste. Konieczne natomiast będzie zawarcie stosownej adnotacji w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Podatnik powinien w niej wskazać datę likwidacji środka trwałego, tj. wycofania, oraz jej przyczynę (tj. przekazanie na potrzeby osobiste).

Inna możliwość

Podatnik powinien pamiętać, że gdyby wycofany z działalności środek trwały (tj. przedmiotowy samochód) sprzedał przed 1 października 2020 r., to stosownie do art. 10 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 1 pkt 3 i pkt 8 ustawy o PIT powinien rozpoznać przychód z działalności. Wówczas niezamortyzowana część wartości początkowej stanowić będzie dla niego, w myśl art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, koszt uzyskania przychodów.

Przedsiębiorca dokonywał odpisów amortyzacyjnych za miesiące od stycznia 2012 r. do września 2014 r., tj. łącznie 33 miesiące. Łączna ich kwota wyniosła 27 720 zł (840 zł x 33 m-ce), a niezamortyzowana wartość pojazdu 22 680 zł (50 400 zł - 27 720 zł) i to ona będzie mogła stanowić dla podatnika KUP w przypadku odpłatnego zbycia tego pojazdu przed 1 października 2020 r. (zakładając, że samochód nie zostanie ponownie wprowadzony do majątku firmy i kontynuowana będzie jego amortyzacja).

Schemat rozliczenia*

VAT - 8634 zł (10 350 zł - 1716 zł),

PIT - 326,04 zł.

VAT - 45 000 zł (poz. 19 deklaracji VAT-7),

PIT - 1716 zł (przychód/podstawa opodatkowania).

VAT - 23 proc.

PIT - 19 proc.

VAT (do zapłaty): 8634 zł (10 350 zł - 1716 zł),

VAT (należny): 10 350 zł (45 000 zł x 23 proc.),

VAT (naliczony): 1716 zł,

PIT: 326,04 zł (1716 zł x 19 proc.).

VAT - nie.

VAT - deklaracja VAT-7,

PIT - nie ma obowiązku składać deklaracji zaliczkowej, powinna jednak uwzględnić przychody i koszty przy obliczeniu zaliczki na podatek dochodowy podlegający wpłacie do urzędu skarbowego, a po zakończeniu roku podatkowego uwzględnić w zeznaniu rocznym PIT-36L po stronie przychodów i kosztów uzyskania przychodów.

VAT-7 - 27 października 2014 r. (25 października 2014 r. przypada na sobotę),

PIT-36L - do 30 kwietnia 2015 r.

* W schemacie rozliczenia nie uwzględniono innych przychodów i kosztów uzyskania przychodów czytelnika.

Marcin Szymankiewicz

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.). Rozporządzenie ministra finansów z 23 grudnia 2013 r. w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych (Dz.U. poz. 1719). Rozporządzenie ministra finansów z 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień (Dz.U. poz. 1722). Ustawa z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. nr 247, poz. 1652 ze zm.). Ustawa z 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 312). Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Rozporządzenie ministra finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. nr 152, poz. 1475 ze zm.).