Jak rozliczyć w VAT i PIT zmianę sposobu wykorzystania nieruchomości
Przedsiębiorca, który świadczy usługi architektoniczne, od rozpoczęcia działalności w 2014 r. ma status podatnika VAT czynnego i wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane VAT. Przedsiębiorca rozlicza PIT na zasadach podatku liniowego, prowadząc podatkową księgę przychodów i rozchodów metodą kasową, a VAT i zaliczki na PIT opłaca na zasadach ogólnych za okresy miesięczne. W pierwszych latach działalności przedsiębiorca wynajmował biuro, natomiast w okresie od stycznia do października 2018 r. wybudował budynek mieszkalny. Z uwagi na to, że budynek miał służyć m.in. prowadzonej działalności gospodarczej, został on zaliczony do środków trwałych. Budynek został oddany do używania w październiku 2018 r. i w tym miesiącu został też wprowadzony do środków trwałych. Oddając budynek do używania, przedsiębiorca przeznaczył 30 proc. powierzchni na prowadzenie działalności gospodarczej (biuro). W związku z tym od listopada 2018 r. przedsiębiorca dokonywał odpisów amortyzacyjnych od tego budynku. Od stycznia 2023 r. zaprzestał ich dokonywania w związku ze zmianami wprowadzonymi Polskim Ładem, który wprowadził zakaz amortyzacji budynków i lokali mieszkalnych. Z uwagi na to, że tylko część (30 proc.) budynku mieszkalnego miała być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej (biuro), a pozostała (70 proc.) służyła celom osobistym (mieszkanie), przedsiębiorca do końca 2022 r. dokonywał odpisów amortyzacyjnych w wysokości ustalonej od wartości początkowej budynku odpowiadającej stosunkowi powierzchni użytkowej wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej do ogólnej powierzchni użytkowej tego budynku. W tak ustalonej wartości początkowej budynku został uwzględniony również VAT od nakładów na wytworzenie tego budynku niestanowiący podatku naliczonego. Nakłady na realizacje tej inwestycji były udokumentowane fakturami wystawionymi na przedsiębiorcę. Ponieważ przypisanie nakładów poniesionych na wytworzenie nieruchomości stanowiącej majątek przedsiębiorstwa podatnika (wykorzystywanej zarówno do celów wykonywanej przez tego podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów osobistych) w całości do działalności gospodarczej podatnika nie było możliwe, kwotę podatku naliczonego przedsiębiorca obliczył według udziału procentowego, w jakim ta nieruchomość jest wykorzystywana do celów działalności gospodarczej, tj. 30 proc. – stosownie do art. 86 ust. 7b ustawy o VAT. Łączna kwota VAT związana z realizacją tej inwestycji wyniosła 300 000 zł, a kwota podatku naliczonego ustalona zgodnie z art. 86 ust. 7b ustawy o VAT wyniosła 90 000 zł (300 000 zł x 30 proc.). Podatek naliczony w łącznej wysokości 90 000 zł został odliczony w deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia do października 2018 r. Przedsiębiorca, dokonując tego odliczenia, nie stosował prewskaźnika, odliczenia częściowego ani odliczenia proporcjonalnego (struktury sprzedaży). W październiku 2023 r. przedsiębiorca, w związku z rozwojem firmy i zatrudnieniem nowych pracowników, podjął decyzję o przeznaczeniu dodatkowej powierzchni budynku (dotychczas używanej na cele osobiste) na cele firmowe. Po zmianie w październiku 2023 r. powierzchnia budynku zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej wynosi 40 proc. ogólnej powierzchni budynku. Czy taka zmiana powoduje dla przedsiębiorcy konieczność dokonania jakichś rozliczeń w VAT i PIT? © ℗
VAT
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zatem prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik VAT oraz towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Zasada ta wyklucza więc możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych z VAT oraz niepodlegających temu podatkowi. Podkreślić należy, że ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczy, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te są dokonane w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.
Ponadto należy podkreślić, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego przesłanek pozytywnych (wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT) oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych (określonych w art. 88 ustawy o VAT). Ten ostatni przepis określa bowiem listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W analizowanej sprawie przedsiębiorca od 2014 r. jest podatnikiem VAT czynnym, czyli odliczeniu nie sprzeciwia się art. 88 ust. 4 ustawy o VAT, a jak zakładam, w tym przypadku nie wystąpią także inne wyjątki wskazane w art. 88 ustawy o VAT.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.