Nie było połączenia, ale VAT jest do odliczenia

Wyrok dotyczył wprawdzie rozliczeń w Irlandii przewoźnika lotniczego Ryan air, ale może mieć duże znaczenie dla polskich podatników.

Ryanair próbował przejąć w 2006 r. irlandzkiego przewoźnika. Do przejęcia ostatecznie nie doszło z uwagi na przepisy prawa konkurencji, ale Ryanair poniósł już znaczące koszty doradztwa i innych usług związanych z planowanym przejęciem. Gdy odliczył VAT wynikający z otrzymanych faktur, spotkało się to ze sprzeciwem irlandzkich organów podatkowych.

Unijny trybunał wielokrotnie potwierdzał prawo do odliczenia podatku naliczonego, mimo że inwestycja nie doszła do skutku. W tym wypadku jednak spór był głębszy, ponieważ samo nabywanie i posiadanie akcji lub udziałów innych spółek nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu dyrektywy VAT. Z tego powodu zasadniczo – zgodnie z orzecznictwem TSUE – spółce holdingowej, której jedynym przedmiotem działalności jest nabywanie akcji i udziałów, nie przysługuje prawo do odliczenia.

Powstało pytanie, czy wykładnia TSUE dotycząca spółek holdingowych ma zastosowanie również w sprawie Ryanaira, który chciał przejąć konkurenta. W tej sprawie bowiem nie mieliśmy do czynienia z holdingiem, ale z przedsiębiorstwem prowadzącym działalność operacyjną.

We wczorajszym wyroku unijny trybunał orzekł, że w tej sytuacji nie mają zastosowania jego wcześniejsze orzeczenia dotyczące nabywania akcji i udziałów. Z kilku powodów. Przede wszystkim Ryanair zamierzał po nabyciu akcji konkurenta świadczyć na rzecz tej spółki usługi w zakresie zarządzania. Takie świadczenia są opodatkowane, a zatem jest to działalność gospodarcza. Z tego względu trybunał uznał, że Ryan air działał jak podatnik.

TSUE przypomniał też – nawiązując do swoich wcześniejszych orzeczeń – że prawo do odliczenia VAT trwa, nawet jeżeli planowana działalność gospodarcza nie została później zrealizowana, a co za tym idzie, nie zaowocowała transakcjami podlegającymi opodatkowaniu. Inna wykładnia byłaby sprzeczna z zasadą neutralności VAT – stwierdził trybunał.

Ci więcej – dodał – podatnik może w niektórych przypadkach odliczyć VAT, nawet gdy nie ma bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy zakupem a czynnościami opodatkowanymi. Chodzi o koszty ogólne podatnika, które ostatecznie przekładają się na cenę dostarczanych towarów i świadczonych usług. W takiej sytuacji uważa się, że zachowują one bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika (patrz. wyrok TSUE z 14 września 2017 r. w sprawie C 132/16).

TSUE uznał, że w tym wypadku poniesione przez Ryanaira wydatki zachowują bezpośredni i ścisły związek z całością działalności gospodarczej spółki, a w konsekwencji należą do jej kosztów ogólnych. Wynika z tego, że spółka mogła w pełni odliczyć podatek naliczony w ich cenie.

Trybunał zastrzegł tylko, że w każdej takiej sytuacji przyczyną poniesienia wydatków musi być planowana działalność gospodarcza.

– Należy więc pamiętać, że zamiar podatnika, polegający na wykonywaniu działalności opodatkowanej po przejęciu spółki, powinien zostać potwierdzony przez obiektywne okoliczności (np. politykę spółki przejmującej polegającą na zaangażowaniu w zarządzanie wszystkimi spółkami zależnymi, czy też wyraźne plany inwestycyjne) – komentuje Irmina Sobczuk, associate w firmie Enodo Advisors.

Dodaje, że rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości UE zasadniczo potwierdza aktualną praktykę polskich organów podatkowych oraz sądów administracyjnych. ©℗

opinia

Podatnik nie powinien być karany za ryzyko biznesowe

Roman Namysłowski doradca podatkowy, partner w Crido

To kolejny bardzo dobry wyrok TSUE dotyczący neutralności VAT. Potwierdza, że istotny jest zamiar podatnika dotyczący wykorzystania nabytych towarów lub usług do działalności opodatkowanej, a nie to, co się ostatecznie zadziało. Oczywiście ważne jest, czy ten zamiar ma charakter realny i czy obiektywne okoliczności go potwierdzają. Jeżeli tak jest, to podatnik nie powinien być karany za podejmowane ryzyko biznesowe, gdy któreś z jego działań nie przyniosą zamierzonego efektu.

orzecznictwo

Wyrok TSUE z 17 października 2018 r., w sprawie Ryanair C 249/17 www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia