Tylko odrębny lokal podlega VAT

Przedmiotem podlegającym opodatkowaniu VAT może być jedynie prawnie i fizycznie wyodrębniona część budynku lub budowli. Dlatego dopóki nie zostanie ustanowiona odrębna własność lokali, nie można mówić o istnieniu nieruchomość lokalowej.

Organy podatkowe zakwestionowały spółce rozliczenie VAT za poszczególne miesiące 2005 roku. W toku kontroli stwierdzono bowiem, że lokale mieszkalne i użytkowe, znajdujące się w budynku wybudowanym przez spółkę, zostały fizycznie wydane odbiorcom z chwilą podpisania protokołów odbioru lokali. Protokoły podpisane były na kilka lub kilkanaście miesięcy przed przeniesieniem prawa własności lokali w formie aktu notarialnego. Płatność za lokale dokonywana była w formie zaliczek i dokumentowana przez spółkę fakturą VAT. Uwzględniano ją w rozliczeniach za miesiąc, w którym zaliczka została wpłacona.

W ocenie organu spółka nieprawidłowo ustaliła moment powstania obowiązku podatkowego, co do części wpłat na poczet pozostałej ceny lokalu. Podatniczka uznała, że jest on powiązany z podpisaniem aktu notarialnego. Zdaniem organu obowiązek podatkowy w stosunku do części wpłat powinien powstać 30. dnia, licząc od dnia wydania, czyli podpisania protokołu odbioru, a nie podpisania aktów notarialnych. Jako podstawę organ wskazał art. 19 ust. 10 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Ostatecznie sprawa trafiła do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględnił jej skargę. Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z definicją przez towar rozumie się rzeczy ruchome, jak i wszelkie postacie energii, budynki, budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty. Przez dostawę towarów rozumie się natomiast przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przedmiotem podlegającym opodatkowaniu VAT może być więc jedynie prawnie i fizycznie wyodrębniona część budynku lub budowli, wymienionego w klasyfikacji wydanej na podstawie przepisów o statystyce publicznej.

Sąd zauważył, że rzeczy rozumiane jako wyodrębniony przedmiot materialny rzadko występują w jednorodnej, nieskomplikowanej postaci. Poszczególne elementy składające się na rzecz stają się jej częściami składowymi. Część składowa nieruchomości nie może być przedmiotem własności i innych praw rzeczowych i dzieli los prawny rzeczy głównej. Wojewódzki sąd administracyjny przypomniał, że w ocenie Sądu Najwyższego część budynku może być przedmiotem samoistnego posiadania tylko wówczas, gdy stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności.

Sąd administracyjny podzielił ten pogląd. Przedmiotem podlegającym opodatkowaniu VAT może być jedynie prawnie i fizycznie wyodrębniona część budynku lub budowli. Dlatego dopóki nie zostanie ustanowiona odrębna własność lokali, nie można mówić o istnieniu nieruchomość lokalowej, a poszczególne lokale w budynku stanowią części składowe rzeczy głównej (budynku). Zdaniem sądu lokale użytkowe i mieszkalne, wydane przyszłym właścicielom protokołami zdawczo-odbiorczymi, jeszcze przed dopuszczeniem do użytkowania budynku (zakończeniem budowy) oraz przed ustanowieniem odrębnej własność lokali nie stanowiły rzeczy. Sąd zgodził się co prawda, że zasadniczo do wydania rzeczy rzeczywiście nie jest konieczne przeniesienie jej własności. Istotne jest jednak, by taka rzecz istniała. W przypadku skarżącej niezbędnym warunkiem powstania nieruchomości lokalowej (rzeczy) jest jej ustanowienie i przeniesienie na kupującego w formie aktu notarialnego.