Jaki sposób rozliczania podatku od towarów i usług może wybrać mały podatnik

Powstanie obowiązku podatkowego u przedsiębiorców, którzy są podatnikami VAT, wiąże się z rozliczeniem tego podatku. Ustawa o VAT przewiduje ogólną zasadę, która określa powstanie obowiązku podatkowego. Od tej zasady są jednak wyjątki, które dotyczą konkretnych usług lub towarów. Inny sposób powstania obowiązku podatkowego może dotyczyć nie tylko określonych czynności, ale też podatników. Specyficznie powstaje obowiązek podatkowy u małych podatników, którzy wybrali tzw. kasową metodę rozliczeń.

Zasada ogólna

W ustawie o VAT określono, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Jeżeli podatnik wysyła towar nabywcy lub wskazanej przez niego osobie trzeciej, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru jednej z tych osób.

Jeżeli podatnik wydaje towar prowadzącemu przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzającemu funduszami inwestycyjnymi, agentom, zleceniobiorcom lub innej osobie świadczącej usługi o podobnym charakterze, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania przez podatnika zapłaty za wydany towar, nie później jednak niż w terminie 30 dni, licząc od dnia wykonania usługi przez ten podmiot. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi (dotyczy to również faktur za częściowe wykonanie usługi). Jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części. Są to ogólne zasady, które odnoszą się do wszystkich podatników, w tym również tzw. małych podatników.

Metoda kasowa

Mały podatnik może skorzystać z innego sposobu rozliczania VAT. Mały podatnik może wybrać metodę rozliczeń (tzw. metoda kasowa) polegającą na tym, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90 dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Warunkiem takiego rozliczania jest pisemne zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który mały podatnik będzie stosował metodę kasową. Trzeba pamiętać, że uregulowanie należności w części przez kontrahenta małego podatnika powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części.

Rozliczenia kwartalne

Mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową, składają w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy kwartalne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale.

Jednak takiego rozliczenia kwartalnego, kiedy obowiązek podatkowy powstał według ogólnej zasady, nie będzie się stosować. W zakresie czynności, w stosunku do których obowiązek podatkowy powstał przed okresem, za który podatnik rozlicza się metodą kasową, obowiązek podatkowy nie powstaje z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90 dnia.

Wybór kasowej metody rozliczeń nie jest definitywny, gdyż podatnik może z niej zrezygnować lub stracić prawo do niej. Mały podatnik może zrezygnować z metody kasowej, nie wcześniej jednak niż po upływie 12 miesięcy, w trakcie których rozliczał się tą metodą, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do końca kwartału, w którym stosował tę metodę. Mały podatnik traci natomiast prawo do rozliczania podatku metodą kasową, począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym stracił status małego podatnika. W przypadku podatnika, który zrezygnował z metody kasowej lub utracił prawo do stosowania tej metody, obowiązek podatkowy w stosunku do czynności wykonanych w okresie, kiedy podatnik stosował tę metodę, powstaje z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90 dnia.

Należy też pamiętać, że podatnik, który nabył towary i usługi od małych podatników rozliczających się metodą kasową, udokumentowane fakturą VAT-MP, może obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określoną w tej fakturze, w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym:

● uregulował część należności na rzecz małego podatnika - w tej części,

● uregulował w całości należność na rzecz małego podatnika,

● przypada 90 dzień od dnia otrzymania towaru lub wykonania usługi.

Przepisu tego nie stosuje się do małych podatników rozliczających się metodą kasową.

Praktyczne rozliczenie

Zasada określająca powstanie obowiązku podatkowego przez małych podatników rozliczających się metodą kasową jest dla nich korzysta, bo powoduje, że rozlicza się VAT dopiero po zapłaceniu faktury (lub w przypadku braku zapłaty po 90 dniach).

Jeżeli przykładowo podatnik wybrał we wrześniu metodę kasową rozliczeń, która obliguje go jednocześnie do rozliczania się z podatku za okresy kwartalne, dokonując sprzedaży usług 15 października ujmuje tę sprzedaż w deklaracji kwartalnej za okres od 1 października do 31 grudnia, gdy powstanie w jej przypadku obowiązek podatkowy, tzn. gdy zapłata z tytułu tej sprzedaży zostanie do 31 grudnia uregulowana przez nabywcę.

Uregulowanie należności z tytułu tej sprzedaży w okresie od 1 do 12 stycznia następnego roku lub brak w ogóle zapłaty powoduje, że obowiązek podatkowy powstaje - przy zapłacie od 1 do 12 stycznia - w dniu jej dokonania, a przy braku uregulowania należności do 12 stycznia - 90 dnia od dnia wykonania usługi, tzn. 13 stycznia. W takich przypadkach podatek z tytułu tej transakcji powinien być zadeklarowany w deklaracji za I kwartał 2010 r., czyli od 1 stycznia do 31 marca, składanej w urzędzie skarbowym do 25 kwietnia.

Słownik

- to podatnik podatku od towarów i usług:

● u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku 1,2 mln euro

● prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze (z wyjątkiem komisu) - jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku 45 tys. euro

Wystawianie faktur VAT

W fakturach wystawianych przez małych podatników rozliczających się metodą kasową musi się znaleźć oznaczenie faktura VAT-MP oraz dodatkowo termin płatności należności określonej w fakturze.

Limity w 2010 roku

● 5 067 000 zł (1,2 mln euro) - wartości sprzedaży

● 190 000 zł (45 tys. euro) - kwoty prowizji.

Bogdan Świąder

bogdan.swiader@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 21, art. 99 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Par. 18 rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 212, poz. 1336).

Par. 5 ust. 2 rozporządzenia ministra finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 212, poz. 1337).