Współpraca przedsiębiorców a VAT

prawnik z Kancelarii Prawniczej Magnusson

Istnieją przypadki, że przedsiębiorca wykonuje swoje usługi, wykorzystując majątek swojego klienta. Przykładem tego rodzaju współpracy jest korzystanie z pomieszczeń czy też narzędzi udostępnionych przez kontrahenta. Oprócz oczywistych korzyści dla obu stron polegających często na umożliwieniu czy też przyspieszeniu wykonania danej usługi udostępnienie usługobiorcy poszczególnych składników majątku może również pozwolić na obniżenie kosztów świadczonej usługi. Powstaje jednak pytanie odnośnie do konsekwencji podatkowych tego rodzaju współpracy usługobiorców z klientami. Nie można bowiem wykluczyć, że w świetle szerokiej definicji usług zawartej w ustawie o VAT przykładowo udostępnienie usługobiorcy narzędzi w celu wykonania usługi zostanie potraktowane przez organy podatkowe jako odpłatna usługa wymagająca wystawienia przez klienta faktury i obciążenia usługobiorcy rynkową wartością tego rodzaju świadczenia, co w oczywisty sposób znacząco komplikuje wzajemne rozliczenia stron.

Opisane wątpliwości w zakresie opodatkowania współpracy przedsiębiorców były przedmiotem zarówno wyroków sądów administracyjnych, jak i interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych przez organy podatkowe.

W szczególności należy tu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I FSK 1788/07), zgodnie z którym NSA uznał, że przy ustalaniu, stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przedmiotu opodatkowania świadczenia usług o złożonym charakterze, jakie stanowią umowy kooperacyjne, należy uwzględniać podstawowy cel wynikający z takich porozumień gospodarczych, a nie dokonywać wyodrębniania poszczególnych czynności służących realizacji tego celu dla potrzeb podatkowych w sposób oderwany od ich sensu gospodarczego. W konsekwencji NSA uznał, że nie można traktować nieodpłatnego, czasowego udostępniania maszyn i urządzeń kontrahentom, służącym im jedynie do wykonania działalności zleconej przez spółkę, jako niezależnego świadczenia usługi, podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tego rodzaju czynności o charakterze technicznym, pomocniczym nie mają samodzielnej racji bytu bez realizacji usługi produkcji czy montażu, do których wykonania są niezbędne. Z tego względu nie mogą być traktowane jako odrębne świadczenie usług i stanowić odrębnego przedmiotu opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Analogiczne stanowisko do stanowiska NSA zostało również zaprezentowane przez dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 21 stycznia 2009 r. (nr ILPP1/443/W-108/08-2/HMW) zmieniającej pierwotne stanowisko organu podatkowego. W interpretacji dyrektor izby skarbowej potwierdził, że przedmiotowe przekazanie stanowi bowiem element składowy współpracy stron i ma na celu umożliwienie podwykonawcy realizację zlecenia. Przekazanie narzędzi i maszyn jest składnikiem usługi głównej wkalkulowanym w cenę wynagrodzenia, co zdaniem organu podatkowego wskazuje, że nie można zakwalifikować tego rodzaju transakcji jako nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT.