Organy podatkowe mogły nakładać sankcję VAT na podatników

Obowiązująca do 1 grudnia 2008 r. 30-proc. sankcja VAT mogła być nakładana na podatników, którzy nieprawidłowo rozliczyli VAT. Stanowisko takie potwierdził ostatnio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 142/09, nieprawomocny). Sąd powoła się na rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 15 stycznia 2009 r. (sygn. akt C-502/07), który uznał, że przepisy I i VI Dyrektywy nie sprzeciwiają się wprowadzaniu przez państwa członkowskie UE sankcji administracyjnych takich jak polska 30-proc. sankcja VAT.

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 109 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 ze zm. obowiązującymi do 30 listopada 2008 r.) w razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określa wysokość tego zobowiązania w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 proc. kwoty zaniżenia tego zobowiązania. Z kolei art. 109 ust. 5 określał sankcję, w sytuacji gdy podatnik wykazał w deklaracji kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej. Sankcja wynosiła wtedy 30 proc. kwoty zawyżenia.

A zatem w sytuacji, gdy podatnik wykazał w deklaracji podatek niższy, niż powinien lub wyższy niż powinien, organy podatkowe ustalały dodatkowe zobowiązanie w VAT.

Przez lata podatnicy twierdzili, że sankcja taka jest niezgodna z przepisami dyrektyw UE w sprawie VAT oraz że jest to dodatkowy podatek, który nie może być nakładany przez organy podatkowe, bowiem zakazuje tego konstytucja. Organy podatkowe twierdziły z kolei, że są zobowiązane stosować sankcję VAT, bo takie są przepisy ustawy. Spór rozstrzygnął dopiero ETS. W przywołanym wyroku Trybunał uznał polską sankcję za zgodną z przepisami wspólnotowymi.

WSA w Warszawie potwierdził natomiast, że organy podatkowe miały obowiązek ustalać i nakładać 30-proc. sankcję VAT na podatników. Skarżący w omawianym wyroku zawyżył w deklaracji podatek do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe.

Warto również zwrócić uwagę, że ogólna sankcja w VAT została zlikwidowana na mocy nowelizacji ustawy o VAT, która weszła w życie 1 grudnia 2008 r. Ponadto art. 13 ustawy z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 r. nr 209, poz. 1320) stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowelizacji należy stosować przepisy art. 109-111 ustawy o VAT w brzmieniu nadanym nowelizacją. Przywołane przepisy art. 109-111 ustawy określają jedynie sankcję w wysokości 30 proc. kwoty podatku naliczonego w sytuacji, gdy podatnik nie prowadzi ewidencji obrotu za pomocą kasy fiskalnej. A zatem jeśli organ podatkowy nie wydał decyzji, w której określił sankcję VAT, do 30 listopada lub decyzja ta nie stała się ostateczna, to na podatnika, który zawyżył lub zaniżył swoje rozliczenia podatkowe, organy nie nałożą już sankcji.