Nabycie samochodu nie zawsze rodzi obowiązek zapłaty VAT w Polsce

szef Departamentu Podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Czynnością opodatkowaną jest wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, które zdefiniowane jest w art. 9 ustawy o podatku od towarów i usług. Jest nim nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz. Istotne jest, czy samochód, o którego sprowadzenie chodzi, jest w rozumieniu ustawy nowym środkiem transportu, czy też nie. Nowy jest taki, który przejechał nie więcej niż 6 tys. km lub od momentu dopuszczenia go do użytku upłynęło nie więcej niż sześć miesięcy.

Jeśli chodzi o używany środek transportu (tu samochód) ustawa o VAT precyzuje okoliczności, w których zachodzi wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów. Aby do niego doszło, nabywcą musi być podatnik w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT lub podatnik podatku od wartości dodanej. Co więcej, nabywany środek transportu służyć ma prowadzonej przez tego podatnika działalności gospodarczej. Regulacja taka wyklucza zakwalifikowanie nabycia samochodu dla celów osobistych - tj. niezwiązanych z prowadzonym przedsiębiorstwem - jako wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. W szczególnym przypadku, kiedy to nabywającym środek transportu jest osoba prawna, ustawa jest z punktu widzenia nakładanego ciężaru podatkowego bardziej restrykcyjna. Do zaistnienia wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów nie jest bowiem wymagane, by ta osoba prawna była w myśl ustawy podatnikiem. Ponadto bez znaczenia jest przeznaczenie nabywanego środka transportu, co oznacza, że cel, dla którego sprowadzany jest samochód, jest obojętny, a przez to nie musi być w żaden sposób związany z prowadzoną działalnością gospodarczą. W obu jednak przypadkach - tj. nabycia przez podatnika lub osobę prawną bez względu na jej status podatkowy - istotne jest, aby dokonującym dostawy był podatnik określony w art. 15 ustawy o VAT lub podatnik podatku od wartości dodanej. Tylko w przypadku zaistnienia wszystkich wskazanych przesłanek zachodzi opodatkowane wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Ustawa o VAT ujednolica materię sprowadzenia do Polski samochodu, gdy chodzi o nowy środek transportu. Przepisy w tym przypadku zaostrzają obowiązek podatkowy, znacznie poszerzając liczbę sytuacji, w których należy rozliczyć się ze Skarbem Państwa. Po pierwsze, ustawa nie różnicuje podmiotów ze względu na to, czy są one podatnikami w jej rozumieniu, lub też podatnikami podatku od wartości dodanej, czy też nie. Dotyczy to zarówno dostawcy, jak i nabywcy. Po drugie, prawo nie stawia wymogu odnośnie do celu, w jakim nabywany jest pojazd. Oznacza to, że jest to cel dowolny, a więc także niezwiązany z prowadzoną działalnością gospodarczą, która nota bene przez dany podmiot w ogóle może nie być prowadzona. Podsumowując, niezależnie od cech podmiotowych uczestników czynności sprowadzenia do Polski nowego środka transportu, a także celu, dla którego pojazd jest nabywany, w myśl przepisów ustawy zaistnieje tu wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.

Ustawa o VAT przewiduje sytuacje, w których - odmiennie niż według przedstawionych powyżej zasad ogólnych - wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów nie będzie miało miejsca.