Brak statusu czynnego podatnika nie pozbawia prawa odliczenia

Na prawo odliczenia VAT nie ma wpływu okoliczność, czy wystawca faktury jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT i czy rzeczywiście uiścił podatek. Jeśli sprzedaż usług miała miejsce, lecz podmiot jej dokonujący nie posiadał statusu czynnego podatnika VAT, to nie można uznać, że nabywca powinien ponosić negatywne skutki takiego działania sprzedawcy. Inna wykładnia narusza przepisy UE.

Podatnik od stycznia do czerwca 2007 r. obniżył podatek należny o podatek naliczony wynikający z kilku faktur VAT dokumentujących nabycie usług transportowych, wystawionych przez inną firmę. Okazało się, że kontrahent był zarejestrowany jako podatnik VAT zwolniony. Organy podatkowe zakwestionowały odliczenie VAT u podatnika. Zdaniem organu wyłącznie zarejestrowani podatnicy VAT czynni, posiadający numer identyfikacji podatkowej, wystawiają faktury VAT. Dlatego przedmiotowe faktury zostały wystawione przez podmiot do tego nieuprawniony.

Ostatecznie spór o prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług wynikającego z faktur VAT dokumentujących nabycie usług transportowych trafił na wokandę. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał rację podatnikowi. Wyjaśnił, że aby ocenić poprawność materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia niezbędna jest analiza nie tylko prawa krajowego, ale całego dorobku Wspólnoty, włącznie z orzecznictwem ETS.

W ocenie sądu przywołana przez organy podatkowe w podstawie zaskarżonej decyzji wykładnia normy prawa krajowego, tj. art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a) ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 545 z późn. zm.) jest niezgodna z zasadami i normami prawa wspólnotowego zawartymi w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L 06.347.1).

Jak zauważył sąd, neutralność podatku od wartości dodanej dla podatnika wyraża się m.in. dążeniem do poszukiwania, wdrażania i ochrony rozwiązań legislacyjnych zapewniających taki stan prawny, w którym wartość podatku zapłaconego nie będzie stanowić dla niego ostatecznego kosztu. Podatnik musi mieć zapewnioną możliwość odzyskania podatku naliczonego związanego ze swoją działalnością opodatkowaną. WSA przypomniał, że wszelkie korzystne dla podatnika konsekwencje, wynikające z koncepcji neutralności podatku, są traktowane w doktrynie prawa wspólnotowego systemu VAT jako fundamentalne prawo podatnika, nie zaś jako jego przywilej.

Za sprzeczne z prawem wspólnotowym sąd uznał prawo odmowy odliczenia VAT, zawartego w fakturach podwykonawcy, dotyczących faktycznie zrealizowanych usług, na tej podstawie, że zbywca usługi nie posiadał statusu czynnego podatnika VAT i nie zapłacił należnego podatku.

W ocenie sądu organ podatkowy nie ma prawa odmówić odliczenia VAT zawartego w fakturach dotyczących faktycznie zrealizowanych usług, w których oprócz ceny sprzedaży zbywca wykazał podatek należny, który z ceną nabycia usługi został uregulowany przez nabywcę, gdy zbywca dokonał zgłoszenia rejestracyjnego jak podatnik VAT i na skutek złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia i usług stał się podatnikiem zwolnionym od podatku od towarów i usług.

Sąd podkreślił, że organy podatkowe nie kwestionują wykonania usług transportowych na rzecz skarżącego. Ponadto jego zdaniem na prawo odliczenia nie będzie miała wpływu okoliczność, czy wystawca faktury rzeczywiście uiścił podatek. Skoro zatem sprzedaż usług miała miejsce, lecz podmiot jej dokonujący nie posiadał statusu czynnego podatnika VAT, to nie można uznać, że nabywca powinien ponosić negatywne skutki takiego działania sprzedawcy.