Jak dokonać rocznej korekty VAT

Bogdan Świąder, ekspert GP

BOGDAN ŚWIĄDER

ekspert GP

- W sytuacjach, kiedy nie można ustalić całości lub części kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami opodatkowanymi i zwolnionymi z opodatkowania, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, wobec których przysługuje mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. W tym celu konieczne jest obliczenie wskaźnika procentowego, który określa stosunek wartości sprzedaży opodatkowanej do wartości sprzedaży ogółem. Proporcję tę ustala się na podstawie obrotu osiągniętego w roku poprzedzającym rok podatkowy, wobec którego jest liczona proporcja. Trzeba pamiętać, że do obrotu nie wlicza się obrotu uzyskanego z dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeśli są zaliczane do środków trwałych podatnika - używanych przez niego na potrzeby prowadzonej działalności. Ponadto do obrotu nie wlicza się kwot uzyskanych z tytułu transakcji dotyczących nieruchomości lub usług pośrednictwa finansowego dokonywanych sporadycznie.

- Przedsiębiorcy przy zakupie majątku przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego. W zakresie, w jakim towary lub usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, może on bowiem obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W opisanej sytuacji podatnik, który zbywa swoje przedsiębiorstwo, m.in. w drodze darowizny, zachowuje prawo do odliczenia VAT. Nie musi więc dokonywać korekty również w zakresie tych towarów handlowych bądź usług, których nie zdążył jeszcze wykorzystać na potrzeby czynności opodatkowanych. Wynika to z zasady neutralności VAT. Ponadto prawo do odliczenia VAT jest ustalane na dzień nabycia towarów i usług. Zatem będzie miał tu zastosowanie art. 91 ust. 9 ustawy o VAT, który stwierdza, że w przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części korekta określona w ust. 1-8 jest dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

- Przepisy ustawy o VAT regulują kwestię obowiązku korygowania podatku naliczonego od wcześniej nabytych towarów, środków trwałych wykorzystywanych przez przedsiębiorcę do wykonywania czynności opodatkowanych, które są następnie przedmiotem zbycia, także w formie darowizny, przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy o VAT, w przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części korekty określonej w ust. 1-8 dokonuje nabywca przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że zbycie przedsiębiorstwa ma miejsce wówczas, gdy cały jego majątek przechodzi na własność jednego nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą poprzednika. W opisanym przypadku przedsiębiorstwo w drodze darowizny przekazane zostanie trzem osobom, zatem każda z nich otrzyma jedynie część przedsiębiorstwa. W efekcie należy uznać, że jest to czynność przekazania składników majątkowych, a nie zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Tym samym nie znajdzie tu zastosowania art. 6 pkt 1 ustawy o VAT. Zatem obdarowany, który w drodze darowizny otrzyma składniki majątkowe przedsiębiorstwa, nie musi dokonywać korekty VAT, gdyż nie ma tu zastosowania wspomniany już art. 91 ust. 9. Obowiązek korekty podatku naliczonego, jeśli zajdzie taka konieczność, będzie spoczywał na przedsiębiorcy, który zamierza dokonać darowizny. Podobny pogląd wyraził dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji nr ILPP1/443-997/08-2/BD.