Czy włoski VAT jest neutralny dla podatników

starszy konsultant w dziale doradztwa podatkowego Pricewaterhouse-Coopers

Włoski system podatku od wartości dodanej jest pod tym względem od lat uznawany za niedoskonały i mało przyjazny dla przedsiębiorców. Przede wszystkim, obowiązujące we Włoszech przepisy jako regułę ogólną wskazują zasadę przenoszenia nadwyżki podatku naliczonego do następnych okresów rozliczeniowych. Podatnicy mogą, co prawda, wystąpić o bezpośredni zwrot omawianej kwoty, niemniej jednak uprawnienie to jest uzależnione od spełnienia przez przedsiębiorcę wielu warunków. Włoskie regulacje dotyczące refundacji nadwyżki VAT naliczonego były w przeszłości przedmiotem rozstrzygnięć Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Przykładowo, w wyroku z 25 października 2001 r. (sprawa C-78/00 Komisja Europejska przeciwko Republice Włoskiej) ETS wskazał, że ze względu na to, że zwrot nadwyżki VAT jest jednym z najważniejszych czynników gwarantujących zachowanie zasady neutralności wspólnego systemu VAT, warunki określone przez państwa członkowskie nie mogą podważać tej zasady poprzez zmuszenie podatnika do ponoszenia całościowego lub częściowego ciężaru VAT.

Obecnie przedmiotem postępowania przed ETS (sprawa C-244/08 - w toku, postępowanie wszczęte z inicjatywy Komisji Europejskiej) jest inna włoska regulacja, zgodnie z którą w określonych przypadkach podatnicy, którzy: posiadają na terytorium tego państwa stałe miejsce prowadzenia działalności i dokonują sprzedaży opodatkowanej VAT, ale ich siedziba znajduje się w innym kraju UE lub poza jej terytorium, nie mają prawa do uwzględniania wartości włoskiego VAT naliczonego wynikającego z dokonanych zakupów w standardowych rozliczeniach VAT dokonywanych na podstawie przepisów włoskiego prawa. W celu odzyskania dyskutowanych kwot podmioty te zobowiązane są do składania wniosków na zasadach opartych na przepisach VIII i XIII Dyrektywy VAT UE (określających konstrukcję tzw. zwrotu VAT dla podmiotów zagranicznych).

Zgodność takiego mechanizmu z podstawowymi zasadami wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej może budzić uzasadnione wątpliwości.

Na tle zaprezentowanych rozwiązań włoskich polskie regulacje dotyczące zasad występowania o bezpośredni zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym prezentują się zdecydowanie korzystnie. W tym zakresie należy mocno zaakcentować zmiany przepisów art. 87 ustawy o VAT, wprowadzone ustawą z 7 listopada 2008r. (obowiązujące od 1 stycznia 2008 r.). W szczególności takie rozwiązania jak:

skrócenie terminu zwrotu VAT do 60 dni,

nieznaczne, aczkolwiek istotne z praktycznego punktu widzenia, zmodyfikowanie warunków ubiegania się o zwrot VAT w przyspieszonym terminie 25 dni, oraz

wyraźne przyznanie podatnikowi prawa do uzyskania zwrotu w przypadku niedokonania w danym okresie rozliczeniowym czynności opodatkowanych.

Powodują one, że polskie rozwiązania w omawianym zakresie, pod względem ich przyjazności dla podatników, jeżeli nawet nie plasują się obecnie w czołówce europejskiej, to jednak zostawiają w tyle rozwiązania państw takich jak Włochy.