Jakie skutki ma przekazanie towarów

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorcy współpracują z wieloma kontrahentami. W celu zwiększenia sprzedaży podejmują też działania o charakterze promocyjnym i reklamowym. Działania te często mają istotne i bezpośrednie przełożenie na poziom osiąganych przychodów przedsiębiorców.

W ramach prowadzonych akcji promocyjnych i reklamowych podatnicy dokonują nieodpłatnego przekazania towarów kontrahentom i klientom. Z punktu widzenia przepisów ustawy o VAT czynności te stanowią nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z przedsiębiorstwem.

W tym miejscu warto przytoczyć wyrok WSA w Lublinie z 2 grudnia 2009 r. (sygn. akt SA/Lu 513/09), który podkreślił, że opodatkowanie czynności świadczonych nieodpłatnie stanowi wyjątek i jest dopuszczalne jedynie w przypadkach wyraźnie wymienionych w ustawie. Dokonując wykładni takich przepisów, pamiętać należy o zasadzie, zgodnie z którą wyjątki nie powinny być interpretowane rozszerzająco.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu tym podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przez dostawę towarów rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności:

1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2) wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części.

Cytowane przepisy odnoszą się do takiego przekazania towarów, które nastąpiło wyłącznie na cele inne niż związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem. Oznacza to, że przepis ten pomija nieodpłatne przekazania takich towarów, które zostały dokonane na cele związane z przedsiębiorstwem prowadzonym przez podatnika. Przepis określa tylko rodzaje towarów, których przekazanie na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem zostało wyłączone z zakresu przedmiotowego opodatkowania VAT.

W październiku 1995 r. podatniczka kupiła sklep po spółdzielni, odliczając podatek naliczony od zakupu w kwocie 1320 zł. Przez trzy lata przed dokonaniem zakupu użytkowała budynek sklepu na podstawie umowy dzierżawy. Podatniczka prowadzi dalej działalność gospodarczą, ale obecnie jest ona zawieszona. Zamierza ją zlikwidować, a jednocześnie pozostawić budynek sklepu na własny użytek. Podatniczka nie ponosiła nakładów na ulepszenie budynku, a jedynie na bieżące remonty. Czy przekazując na cele osobiste budynek sklepu, może korzystać ze zwolnienia od VAT?

Przekazanie przedmiotowego budynku na cele osobiste stanowi dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu. Z uwagi na to, że przed jego nabyciem w 1995 roku podatniczka użytkowała go dla celów prowadzonej działalności na podstawie umowy dzierżawy, a po nabyciu nie dokonywała jego ulepszeń, pierwsze zasiedlenie w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o VAT nastąpiło w momencie zawarcia umowy dzierżawy. Dostawa budynku, która nastąpi w wyniku przekazania go na cele osobiste, będzie miała miejsce po okresie dłuższym niż dwa lata od pierwszego zasiedlenia. W konsekwencji na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT transakcja ta będzie mogła korzystać ze zwolnienia od podatku. Potwierdził to dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji z 29 grudnia 2009 r. (nr ITPP2/443-869/09/AP).

Należy zatem uznać, że przekazanie przez podatnika bez wynagrodzenia towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele związane z tym przedsiębiorstwem nie stanowi dostawy towarów, nawet jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z tym nabyciem.

W konsekwencji nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Potwierdził to m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 15 kwietnia 2010 r. (nr ILPP2/443-310/08/10-S/ISN).

Warto jeszcze wspomnieć o możliwości obniżenia VAT. Na mocy art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Podstawowym kryterium decydującym o prawie podatnika do odliczenia podatku naliczonego w związku z zakupionymi lub wyprodukowanymi towarami jest bezpośredni i bezsporny związek z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.

Firmy przekazują towary nieodpłatnie nie tylko swoim klientom czy kontrahentom. Prezenty ofiarowane są także pracownikom. Przedstawmy taką sytuację na przykładzie. Załóżmy, że spółka na podstawie regulaminu wewnętrznego prowadzi akcję pozyskania nowych klientów. Akcja ta skierowana jest do pracowników spółki - za znalezienie nowego klienta generującego przychody otrzymują oni punkty zgodnie z zasadami zawartymi w regulaminie. Zebranie odpowiedniej liczby punktów uprawnia pracowników do wymiany ich na określone nagrody z katalogu spółki. Zasady przyznawania punktów oraz wymiany ich na nagrody są takie same dla wszystkich pracowników. Czy spółka musi rozliczać tego typu nieodpłatne przekazania towarów na rzecz pracowników?

Opodatkowaniu VAT podlega generalnie każde nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, z którym wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tego towaru, z wyjątkiem przekazania towarów stanowiących drukowane materiały reklamowe i informacyjne bądź spełniających warunki do uznania ich za prezenty o małej wartości lub próbki. Jeżeli natomiast podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego, to nieodpłatne przekazanie tych towarów pozostaje neutralne podatkowo (podatnik nie musi ich opodatkować).

Analizując powołane wyżej przepisy, należy stwierdzić, że swoją dyspozycją obejmują one każde nieodpłatne zbycie towarów, zarówno do celów innych niż prowadzona działalność gospodarcza, jak i do celów tej działalności.

Analiza przepisów podatkowych wskazuje, że opisane działania spółki wypełniają przesłanki określone w art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, tj. że nieodpłatne świadczenie w ramach prowadzonej przez spółkę działalności promocyjnej należy traktować jako dostawę towarów, a więc podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W naszym przykładzie wystąpi konieczność opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów na cele niezwiązane z przedsiębiorstwem przez spółkę będącą podatnikiem VAT, któremu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Przedsiębiorca jest podatnikiem VAT. Zajmuje się m.in. dostawą nieruchomości, dzierżawą gruntu i majątku, wieczystym użytkowaniem gruntów. W związku z konkursami organizowanymi podczas miejskich imprez dokonuje nieodpłatnego wydania towarów o wartości jednostkowej powyżej 10 zł w formie nagród oraz różnego rodzaju upominków (koszulki, monety okolicznościowe, torby, parasole itp.). Wydanie upominków i nagród nie jest związane z czynnościami opodatkowanymi, a jedynie z promocją miasta. Czy nieodpłatne przekazanie nagród i upominków podlega VAT?

Przez dostawę towarów rozumie się przekazanie towarów na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem. Przekazanie nagród i upominków nie zwiększy sprzedaży opodatkowanej, a jedynie może służyć m.in. zachęcaniu turystów do odwiedzania miasta i okolic, a tym samym zwiększy dochody przedsiębiorców gminy, co przyczyni się do rozwoju społeczno-gospodarczego miasta. Nieodpłatne przekazanie towarów niezwiązane z przedsiębiorstwem podlega VAT.

Reasumując: spółka, przekazując nieodpłatnie swoim pracownikom towary jako nagrody w prowadzonej akcji pozyskania nowych klientów, dokonuje dostawy towarów podlegającej opodatkowaniu VAT. Takie stanowisko zaprezentował m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 20 stycznia 2010 r. (nr IPPP3-443-1017/09-4/JF).

Nie uznaje się za dostawę towarów przekazywania drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych oraz prezentów o małej wartości i próbek

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).