Trudno określić kiedy świadczenia od sponsorów podlegają opodatkowaniu VAT

Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, co do zasady, podlega odpłatna dostawa towarów i usług na terytorium kraju. Definicję świadczenia usług zawiera natomiast art. 8 ust. 1 ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

● przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,

● zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,

● świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Przenosząc te zasady na grunt czynności wykonywanych przez sponsorów, trzeba zauważyć, że w większości przypadków przekazywanie przez nich towarów czy usług wiąże się z informowaniem o danym wydarzeniu. Informacje takie często przybierają formę reklamy. Zaznaczmy bowiem, że działania podatnika polegające na informowaniu o wydarzeniu, o jego organizatorze, a także o podmiotach obejmujących patronat medialny nad tym wydarzeniem mają charakter i cel reklamowy. Nie da się ukryć, że ich celem jest zachęcenie do udziału w wydarzeniu, zwiększenie prestiżu i nadanie rozgłosu całemu wydarzeniu. Konsekwencją świadczonych usług może być niewątpliwie wzrost dochodów u sponsora nagród.

Zaznaczmy, że polski ustawodawca nie zdefiniował w sposób jednoznaczny pojęcia reklamy. W wyrokach Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawach: C-73/92 między Komisją Europejską a Hiszpanią, C-69/92 między Komisją Europejską a Wielkim Księstwem Luksemburga oraz C-668/92 między Komisją Europejską a Republiką Francuską ETS stwierdził natomiast, że pojęcie usługi reklamowe powinno być rozumiane w sposób szeroki. Zdaniem Trybunału pojęcie usług reklamowych obejmuje wszelką działalność promocyjną, tzn. taką, której celem jest informowanie odbiorców o istnieniu firmy oraz o jakości oferowanych produktów lub usług w celu zwiększenia ich sprzedaży. Podobne stanowiska przyjmują polskie sądy. Już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 grudnia 2000 r. (sygn. akt III SA 2892/92) uznał, że prezentacja logo firmy zwraca uwagę na jej wyroby oraz ma na celu zwiększenie sprzedaży i przychodów. Z kolei w wyroku z 16 stycznia 1998 r. (sygn. akt I SA/Gd326/96) NSA stwierdził, iż reklama może dotyczyć nie tylko oferowanych towarów, ale także samej firmy i jej znaku.

Dla zaistnienia czynności opodatkowanej muszą być spełnione przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Przede wszystkim należy zatem ustalić, czy wykonano dane świadczenie i czy miało ono charakter odpłatny. Czynnik odpłatności jest szeroko akcentowany w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jako element, który często przesądza o istnieniu czynności opodatkowanej lub jej braku. Nie ulega wątpliwości, że o odpłatności (wynagrodzeniu) można mówić wówczas, kiedy pomiędzy zapłatą a świadczeniem istnieje bezpośredni i wyraźny związek o charakterze przyczynowym. Bezpośredni związek istnieje wówczas, gdy jest możliwa bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść na rzecz świadczącego daną usługę. Ważne jest to, aby wartość odpłatności była wyrażona w sposób określony. Odpłatność może przybierać różne formy, nie można jej zatem utożsamiać tylko i wyłącznie ze świadczeniem pieniężnym, albowiem wynagrodzenie może również przybrać postać rzeczową (zapłatą za usługę może być inna usługa).

Przepisy podatkowe nie definiują pojęcia usługa sponsoringu. Aby taka jednak zaistniała, bardzo ważne jest spełnienie warunku wzajemności zobowiązań. Świadczenia - zobowiązania muszą być obustronne. Warto odwołać się jeszcze do wyroku C-376/9 Federal Republic of Germany vs European Parliament and Council of the European Union. W sporze tym ETS stanął na stanowisku, że sponsoring podlega opodatkowaniu na tych samych zasadach co świadczenie usług reklamowych. Zaznaczono, że wszystkie formy reklamy pośredniej i sponsoringu, jak również nieodpłatnej dystrybucji przynoszą te same rezultaty jak reklama bezpośrednia i dlatego też powinny być uregulowane w ten sam sposób.

Wracając do kwestii wzajemności zobowiązań, zaznaczmy, że umowa sponsoringu może obejmować na przykład przekazanie przez sponsora produktów - towarów, które będą przeznaczone na nagrody, w zamian za poinformowanie uczestników o firmie będącej sponsorem. W takim przypadku będziemy mieli właśnie do czynienia ze świadczeniami wzajemnymi. Z jednej strony, będzie to odpłatna dostawa towarów lub świadczenie usług dokonane przez sponsora, z drugiej strony - będzie to odpłatne świadczenie usługi reklamowej przez sponsorowanego. Dodajmy, że obie te czynności będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odpłatny charakter transakcji wynika z faktu, że dochodzi w niej do ekwiwalentnej obustronnej wymiany (czyli niejako umowy barterowej) polegającej na dostawie towaru za świadczenie usługi reklamowej. Realizowaną czynność sponsoringu będzie należało w tym przypadku potraktować jako zamianę towaru na usługę reklamową, czyli usługę mieszczącą się w zakresie wspomnianego wcześniej art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Sponsor wydaje towar lub świadczy usługę firmie w zamian za usługę reklamową. Z podatkowego punktu widzenia, większość zawieranych umów sponsoringu dotyczy w istocie zakupu przez sponsora usług reklamowych świadczonych przez sponsorowanego.

Dla celów podatkowych czynności podejmowane na podstawie umowy sponsorskiej można potraktować jako darowiznę, usługę sponsoringu lub reklamę

Strony zawarły umowę, zgodnie z którą firma AAA (sponsor) przekaże firmie BBB (sponsorowany) świadczenie rzeczowe - trzy samochody, które zostaną wykorzystane jako nagrody w konkursie organizowanym podczas sponsorowanej imprezy. W zamian za to firma BBB wyświadczy na rzecz sponsora AAA usługę reklamową podczas tego konkursu. Będzie ona polegała na nagłośnieniu nazwy i logo sponsora.

W celu poprawnego rozliczenia zawartej transakcji dla potrzeb VAT każda ze stron powinna wykonane świadczenie udokumentować fakturą VAT, oczywiście jeśli jest czynnym podatnikiem VAT. Sponsor powinien wystawić fakturę VAT obejmującą wartość przekazanych towarów i zastosować do jej opodatkowania stawkę VAT właściwą dla sprzedaży tych towarów w kraju. Dodajmy, że przysługuje mu również prawo do odliczenia podatku od nabycia tych towarów lub ich produkcji. Z drugiej strony, firma będąca podmiotem sponsorowanym ma prawo odliczyć VAT na ogólnych zasadach. Przekazanie towarów ma bowiem związek z czynnościami opodatkowanymi VAT. Firma BBB powinna ponadto wystawić fakturę VAT sponsorowi za usługę reklamową, wykazując w niej podstawę opodatkowania zgodnie z umową (w wartości otrzymanych towarów, jeżeli ich dostawa jest ekwiwalentna) oraz należny VAT z zastosowaniem 22-proc. stawki VAT.

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Art. 5 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).