Jak obliczać limity i kwoty zwrotu VAT

Zwrot części VAT zawartego w cenie zakupionych materiałów budowlanych funkcjonuje od 2006 roku. O taką rekompensatę mogą się ubiegać osoby fizyczne kupujące towary potrzebne do budowy (rozbudowy, przebudowy) i remontów domów i mieszkań. Oczywiście zakup ten nie może być związany z wykonywaną działalnością i nie może służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych VAT. Istotną cechą systemu zwrotu jest jego limitowanie. I tak, w ciągu pięcioletniego okresu nie można odzyskać więcej, niż pozwala na to ustawa, niezależnie od liczby inwestycji i składanych w tym okresie wniosków (limity te podlegają jednak aktualizacji). Oprócz limitów pięcioletnich ustawa określa też, jaką część VAT można uzyskać, składając konkretny wniosek, z którego wynika wysokość poniesionych wydatków. Zasady obliczania limitów uległy zmianie od 2011 r. w związku z podwyżką stawek VAT. Dodatkowo szczególne zasady limitów dotyczą osób, które pozostają czy też pozostawały w związkach małżeńskich.

Podstawowe kryterium rozróżniania limitów zwrotu to rodzaj inwestycji. W oparciu o to kryterium funkcjonują dwa limity - wyższy dla inwestycji wymagających pozwolenia na budowę i niższy dla remontów, które takiego pozwolenia nie wymagają. Tak było do końca 2010 roku. Obecnie jednak wskaźniki potrzebne do obliczania limitów różnią się w zależności od tego, kiedy składany był pierwszy wniosek. Powoduje to, że funkcjonują nie dwa, a cztery limity.

Jeżeli złożenie pierwszego wniosku w pięcioletnim okresie ma miejsce w momencie obowiązywania VAT o stawce 22 proc., limit zwrotu wynosi 12,295 proc. kwoty stanowiącej iloczyn:

● 70 mkw. i ceny 1 mkw. ostatnio ogłoszonej przez GUS przed kwartałem złożenia wniosku - jeżeli inwestycja wymaga pozwolenia na budowę,

● 30 mkw. i ceny 1 mkw. ostatnio ogłoszonej przez GUS przed kwartałem złożenia wniosku - jeżeli inwestycja nie wymaga pozwolenia na budowę.

Jeżeli natomiast złożenie pierwszego wniosku w pięcioletnim okresie przypada w momencie obowiązywania VAT o stawce 23 proc., limit zwrotu wynosi 12,195 proc. kwoty stanowiącej iloczyn obliczony w analogiczny sposób jak powyżej.

Oznacza to, że osoba składająca w 2011 r. kolejny wniosek (wcześniejszy składała przed końcem 2010 r.) oblicza limit według starego wskaźnika, tj. 12,295 proc. Natomiast osoba składająca swój pierwszy wniosek w tym roku stosuje wskaźnik 12,195 proc.

Z osobnych limitów korzystają osoby, które wnioskują o zwrot z tzw. starych faktur, które były podstawą do odliczenia ulgi mieszkaniowej w PIT w latach 2004 - 2005.

Zwrotem objęte są wydatki udokumentowane fakturami wystawionymi od 1 maja 2004 r., także jeśli stanowiły one podstawę do odliczenia nieistniejących już tzw. ulg mieszkaniowych w PIT w 2004 i 2005 r. W tym przypadku obowiązują jednak niższe limity i kwoty zwrotu. Limit wynosi 9,959 proc. kwoty stanowiącej iloczyn: 70 mkw. i ceny 1 mkw. - jeżeli inwestycja wymaga pozwolenia na budowę lub 30 mkw. i ceny 1 mkw., jeżeli inwestycja nie wymagała pozwolenia na budowę. Dla wniosków składanych w IV kwartale 2011 r. limity wynoszą odpowiednio 26 623,39 zł oraz 11 410,03 zł. Kwota zwrotu dla wydatków odliczonych w ramach ulg mieszkaniowych wynosi 55,23 proc. kwoty VAT zapłaconego w cenie zakupionych materiałów budowlanych, które objęte są wnioskiem sporządzonym przez podatnika.

Natomiast wysokość kwoty zwrotu wynikającą z konkretnego wniosku (w ramach powyższych limitów) oblicza się zawsze w zależności od tego, z jaką stawką wystawione są faktury VAT. I tak, dla wydatków opodatkowanych VAT według stawki 22 proc. kwota zwrotu wynosi 68,18 proc. kwoty podatku zapłaconego w cenie zakupionych materiałów budowlanych. W przypadku gdy faktury wystawione są ze stawką VAT w wysokości 23 proc., można odzyskać 65,22 proc. kwoty podatku zapłaconego w cenie zakupionych materiałów budowlanych. Te zróżnicowane zasady wyliczania zwrotów mają na celu zapewnienie, aby w warunkach starej i nowej stawki VAT zachować porównywalne wysokości zwrotów.

Oczywiście nie ma przeszkód, aby podatnik w jednym wniosku o zwrot (w pierwszym lub kolejnym) uwzględniał faktury z różnymi stawkami VAT. W takim przypadku trzeba pamiętać, że w zależności od tego, z jaką stawką wystawione są faktury, inny wskaźnik będzie przyjęty do wyliczenia kwoty zwrotu. Do wniosku, oprócz kopii faktur zawsze należy dołączyć odpowiednie załączniki.

Obowiązujący podatnika limit zwrotu to 32 601 zł (12,195 proc. x 70 mkw. x 3819 zł).

Kwota do zwrotu wynosi: 68,18 proc. z 4400 zł + 65,22 proc. z 23 000 zł, czyli 2999,92 zł + 15 000,60 zł = 18 000,52 zł (po zaokrągleniu do pełnych złotych 18 001 zł).

Wniosek o zwrot składa się na formularzu VZM-1 (dostępny w każdym urzędzie skarbowym) wraz z załącznikami do sporządzenia wykazu faktur. Załącznik VZM-1A dotyczy starych faktur 2004 i 2005, dokumentujących wydatki odliczone w ramach ulg mieszkaniowych w PIT. Załącznik VZM-1B przeznaczony jest dla faktur na wydatki z 22 proc. VAT, które nie były odliczane w PIT. Natomiast załącznik VZM-1C dotyczy faktur ze stawką 23 proc. VAT.

Zasadniczym wskaźnikiem wpływającym na wysokość limitów zwrotu jest cena 1 metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania. Im jest ona wyższa, tym wyższy jest limit, przy czym we wnioskach należy stosować cenę ostatnio ogłoszoną przez GUS przed kwartałem złożenia wniosku o dokonanie zwrotu. Przykładowo, do wniosków składanych w IV kwartale 2011 r. stosuje się cenę ostatnio ogłoszoną, tj. za II kwartał 2011 r.

Wyniosła ona 3819 zł. Oznacza to, że w przypadku inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę limit zwrotu dla wniosków składanych po raz pierwszy w okresie obowiązywania 23-proc. stawki VAT wynosi obecnie 32 601 zł. W przypadku wniosków składanych w związku z remontem można odzyskać do 13 972 zł. Dla porównania stosowane do końca września limity wynosiły odpowiednio: 32 413 zł i 13 891 zł (były niższe, gdyż niższa była stosowana cena 1 mkw., tj. 3797 zł).

Jak już wskazano, limity przysługują w okresach pięcioletnich liczonych od dnia złożenia pierwszego wniosku. Data ta ma znaczenie jedynie z punktu widzenia liczenia początku 5-letniego okresu, w którym obowiązują limity. Inwestor ubiegający się o zwrot na dzień składania wniosku wylicza zawsze aktualny limit. Wynika to z tego, że cena 1 mkw. jest zmienna, co oznacza, że aktualizacji podlegają także pięcioletnie limity. Oczywiście podatnik nie nabywa przed upływem pięciu lat nowego limitu w całości, jednak bierze pod uwagę różnice (na plus lub na minus) wynikające z ogłoszenia nowej ceny 1 mkw.

W tym przypadku podatnikowi będzie przysługiwał nowy, pełny limit zwrotu części wydatków związanych z remontem, który dla wniosków składanych w ostatnim kwartale 2011 r. wynosi 13 972 zł. Wynika to z tego, że limity obowiązują w okresie pięcioletnim. Skoro pierwszy wniosek składany był 6 maja 2006 r., to upływ pięcioletniego okresu nastąpił 6 maja 2011 r.

Pięcioletnie limity kwoty zwrotu ulegają zatem podwyższeniu wraz ze wzrostem ceny 1 metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego przyjmowanej do obliczenia kwoty zwrotu. Aktualizacja dotyczy także spadku limitu w przypadku obniżenia się ceny. Z przepisów jasno bowiem wynika, że we wniosku należy uwzględnić cenę metra ostatnio ogłoszoną przed kwartałem złożenia konkretnego wniosku.

Tak. Ponieważ podatnik pierwszy wniosek składał w okresie obowiązywania 22-proc. stawki VAT na materiały budowlane, oblicza aktualny limit przy stosowaniu wskaźnika 12,295 proc. Limit ten wynosi 14 086,38 zł (12,295 proc. x 30 x 3819 zł). W rezultacie maksymalna kwota zwrotu, o jaką podatnik może ubiegać się, składając drugi wniosek, wynosi 14 086,38 zł minus kwota otrzymana w związku ze złożeniem pierwszego wniosku, tj. 5000 zł, czyli 9086,38 zł.

W przypadku osób pozostających w związku małżeńskim zastosowanie mają szczególne zasady dotyczące ustalania wysokości limitów i przysługującej kwoty zwrotu. Ponadto małżonkowie mogą składać wspólny wniosek lub wnioski odrębne. Należy jednak pamiętać, że ustawa o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym wyraźnie wyłącza z pojęcia małżonków osoby fizyczne, w stosunku do których sąd orzekł separację.

Podstawową zasadą jest, że kwota zwrotu dotyczy obojga małżonków, przy czym na jej wysokość mają wpływ rekompensaty z tytułu zakupu materiałów budowlanych otrzymane zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i po ustaniu związku. Jeżeli przed zawarciem związku małżeńskiego osoba fizyczna otrzymała rekompensatę, to kwotę zwrotu obliczoną na zasadach określonych w ustawie musi pomniejszyć o kwoty uprzednio otrzymane.

Natomiast w przypadku, gdy w czasie trwania małżeństwa lub do momentu orzeczenia przez sąd separacji osoba fizyczna otrzymała zwrot, a następnie związek małżeński ustał lub sąd orzekł separację, to przysługującą jej kwotę zwrotu powinna pomniejszyć o:

● 50 proc. kwoty uprzednio otrzymanej, jeżeli małżonkowie składali wspólny wniosek o zwrot lub

● kwotę otrzymanego zwrotu, jeżeli składany był odrębny wniosek.

Kwota zwrotu podlega zaokrągleniu do pełnych złotych

Limity odnoszące się do budowy i remontu funkcjonują niezależnie od siebie. Oznacza to, że jeżeli podatnik, składając pierwszy wniosek, wyczerpał cały limit zwrotu przysługującego mu w związku z remontem, to w dalszym ciągu przysługuje mu prawo do ubiegania się o zwrot z tytułu budowy czy innych inwestycji wymagających pozwolenia na budowę

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Ustawa z 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. nr 177, poz. 1468 z późn. zm.).