Otrzymanie zaliczki poprzez Dotpay lub PayPal podlegaVAT

Sprzedawcy działający w ramach portali aukcyjnych lub sklepów internetowych wykorzystują różne metody obsługi płatności za towary i usługi. Zapłata może być realizowana przy użyciu tradycyjnych sposobów takich jak np. przelew.

Coraz częściej jednak uczestnicy korzystają z internetowych systemów płatności, których działanie opiera się z reguły na stworzeniu indywidualnych kont, na które wpływa zapłata.

Z zastosowania tych systemów mogą wynikać konsekwencje m.in. w podatku od towarów i usług - zwłaszcza odnośnie do powstania obowiązku podatkowego, podstawy opodatkowania oraz zwolnienia od obowiązku prowadzenia kas fiskalnych.

Obowiązek podatkowy w VAT z reguły powstaje wraz z dokonaniem dostawy towaru lub świadczeniem usługi. Zapłata na indywidualne konto sprzedawcy nie wywoła tego skutku (art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług).

Wyjątek nastąpi, gdy przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę itp. W takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania takiej kwoty (art. 19 ust. 11 tej ustawy). Szczególne znaczenie ma zatem ustalenie momentu otrzymania takiej zaliczki przez sprzedawcę za pośrednictwem systemu internetowego. Nie sposób przeanalizować tej kwestii w odniesieniu do wszystkich systemów. W artykule ograniczono się zatem do dwóch spośród tych, które są używane w Polsce - Dotpay oraz PayPal.

Dotpay jest agentem rozliczeniowym (w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych, Dz.U. nr 169, poz. 1385 z późn. zm.). Aby odbierać płatności w tym systemie, sprzedawca musi posiadać w jego ramach indywidualne konto rozliczeniowe. Zapłata za nabyty towar (usługę) jest automatycznie rejestrowana na tym koncie, a sprzedawca zawiadamiany o zasileniu. Od momentu potwierdzenia przez Dotpay (o wpływie na konto) sprzedawca może tymi środkami dowolnie dysponować - w tym przelać je na rachunek bankowy (o ile np. konto nie jest zablokowane decyzją Głównego Inspektora Informacji Finansowej lub zajęte przez komornika).

System PayPal, który nie prowadzi działalności bankowej, zajmuje się emisją pieniądza elektronicznego oraz świadczeniem usług finansowych ściśle powiązanych z tą emisją (w rozumieniu art. 4 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.). Sprzedawca, który zamierza otrzymywać zapłatę w tym systemie, musi w jego ramach posiadać wspomniane indywidualne konto (specjalne lub firmowe). Po jego założeniu będą na nie wpływać pieniądze (w formie elektronicznej) od kontrahenta (nabywcy towaru czy usługi), o czym sprzedawca jest zawiadamiany. Wpływ na konto jest równoznaczny z ich otrzymaniem przez sprzedawcę, który może je wpłacić np. na własny rachunek bankowy lub wykorzystać do zapłaty za nowe towary w ramach systemu.

Powyższe reguły ustalania momentu otrzymania płatności w obu przykładowych systemach wskazują, że wpływ zaliczki na indywidualne konto jest równoznaczny z jej otrzymaniem w rozumieniu przywołanego art. 19 ust. 11 ustawy o VAT.

Z otrzymywaniem płatności za pośrednictwem internetowych systemów płatności związane jest ustalanie podstawy opodatkowania VAT.

Zgodnie z ogólnymi zasadami podstawą opodatkowania jest obrót, tj. kwota należna z tytułu sprzedaży, która obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Jest to kwota netto, gdyż pomniejsza się ją o wartość należnego podatku. Przepisy wymieniają, kiedy można zmniejszyć podstawę opodatkowania, np. w przypadku udokumentowanych, prawnie dopuszczalnych i obowiązkowych rabatów (np. bonifikaty) - art. 29 ust. 1 - 4 tej ustawy.

W przypadku płatności za pośrednictwem systemów internetowych, kwota należna sprzedawcy wynika z reguły z porozumienia (np. umowy sprzedaży) zawartego z nabywcą. Kwota, o której mowa, jest wyższa od tej, którą realnie sprzedawca otrzyma. Obaj wspomniani pośrednicy (Dotpay i Paypal) pomniejszają bowiem sumę, która wpływa na indywidualne konto sprzedawcy, o prowizję - w wysokości określonej umową zawartą ze sprzedawcą.

Mimo że prowizja zmniejsza wynik ekonomiczny całej transakcji, to biorąc pod uwagę treść przywołanych przepisów, nie obniży podstawy opodatkowania. Podobny pogląd wyraził naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie w interpretacji z 25 września 2007 r. (nr USX/443-48/07).

Często płatności (w tym także zaliczki) realizowane za pośrednictwem internetowych systemów płatności wpływają w walutach obcych. Powstaje wtedy konieczność ich przeliczenia na złote, które dokonywane jest na zasadach ogólnych, tj. zgodnie z art. 31a ust. 1 - 2 ustawy o VAT, według średniego kursu danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego.

Zgodnie z art. 111 ust. 1 ww. ustawy podatnicy, którzy sprzedają towary lub usługi na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, muszą ewidencjonować obrót i kwoty podatku należnego, stosując kasy rejestrujące.

Możliwe są również zwolnienia z tego obowiązku, które reguluje rozporządzenie ministra finansów z 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących. Aby z nich skorzystać, należy spełnić określone warunki oraz liczyć się z tym, że zwolnienia mają charakter czasowy (niżej omówione obowiązują do końca 2012 r. zgodnie z par. 2 ust. 1 pkt 1 i par. 3 ust. 1 pkt 2). Ze zwolnień wyłączone są także pewne kategorie towarów (par. 4 rozporządzenia).

Posłużmy się przykładem: sprzedawca zajmujący się dostawą towarów w systemie wysyłkowym i świadczeniem usług, otrzymujący płatności poprzez internetowy system płatności, może korzystać ze zwolnienia (o którym mowa w par. 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia), o ile wcześniej nie powstał wobec niego obowiązek ewidencjonowania na kasie oraz gdy obrót ze sprzedaży na rzecz wspomnianych osób nie przekroczył w poprzednim roku podatkowym (tj. 2010 r.) kwoty 40 tys. zł.

Gdy w ciągu roku obroty z takiej sprzedaży wzrosną ponad ten limit, zwolnienie utraci moc po upływie dwóch miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca, który nastąpi po tym miesiącu, w którym nastąpiło w ciągu roku podatkowego przekroczenie 40 tys. zł z działalności, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, np. sprzedaży na rzecz rolników ryczałtowych (par. 3 ust. 6 rozporządzenia). Podatnik jednak nadal może uniknąć wprowadzenia kas. Zgodnie z poglądem naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Częstochowie wyrażonym w interpretacji z 19 grudnia 2006 r. (nr PP/443-66/06) może on skorzystać z innej kategorii zwolnienia (tj. obecnie wymienionego w par. 2 ust. 1 pkt 1 oraz w załączniku rozporządzenia w poz. 36 i 37). Musi jednak spełnić kilka warunków. Część z nich wiąże się z płatnościami w ramach systemów internetowych.

W szczególności podatnik ma tak prowadzić ewidencje i gromadzić dowody, aby jednoznacznie wynikało z nich, jakiej konkretnie transakcji zapłata dotyczyła. Ewidencja musi dodatkowo umożliwić ustalenie danych, w tym adresu osób wymienionych w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, na rzecz których dokonano wysyłki towarów. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 14 października 2010 r. (nr IBPP4/443-1172/10/AZ) uznał, że prawidłowa jest ewidencja, w której podatnik otrzymujący zapłatę za pośrednictwem systemu Paypal odnośnie do każdej transakcji podawał m.in. jej unikatowy numer identyfikacyjny, dane (imię i nazwisko i adres, w tym e-mailowy) nabywcy, nazwę (ilość) zakupionego towaru, cenę jednostkową towaru oraz wartość prowizji. Oferowane przez Dotpay i PayPal możliwości generowania raportów (wyciągów itp.) umożliwiają uzyskanie także takich danych jak przywołane.

Kolejnym warunkiem jest dokonanie całości zapłaty za dostawę towarów za pośrednictwem poczty lub banku na rachunek bankowy podatnika. W stanie faktycznym będącym podstawą wydania tej interpretacji płatności dokonywane były na konto walutowe w systemie PayPal. Organ podatkowy uznał, że w takim przypadku przywołany warunek również został spełniony.

Schemat opiera się na tworzonych w ramach systemu indywidualnych kontach, które pośredniczą w transferze środków pomiędzy płatnikiem (nabywcą towaru) a odbiorcą płatności (sprzedawcą). Ich zaletą jest oparcie się na adresie e-mail, co ogranicza zakres udostępnianych informacji przez internet.

Anna Rymaszewska

anna.rymaszewska@infor.pl

Art. 19 ust. 11, art. 29 ust. 1 - 4, art. 31a ust. 1 - 2, art. 111 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 1, par. 3 ust. 1, par. 3 ust. 1 pkt 2, par. 4 rozporządzenia ministra finansów z 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. nr. 138, poz. 930).