Podstawę odliczenia stanowi wystawiona faktura

Podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktur, nawet jeśli wystawił je niezarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług.

Skarżący kupuje i sprzedaje surowce wtórne. Jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT. W czerwcu 2008 r. kupił złom od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Przed zakupem kontrahent przedstawił dokumenty potwierdzające fakt zarejestrowania jako podatnik VAT, NIP i REGON. Pracownik skarżącego spisał te wszystkie dane i firma kupiła złom. Został on przyjęty na magazyn i zaewidencjonowany w księgach i w rejestrach zakupów. Podatek naliczony został wykazany i odliczony w deklaracjach VAT. Następnie firma sprzedała złom, wystawiła faktury i dopełniła innych formalności. W sierpniu 2008 r. skarżący dowiedział się, że osoba, od której kupił złom, nie była jednak zarejestrowanym podatnikiem VAT.

Podatnik chciał wiedzieć, czy prawidłowo odliczył VAT, skoro później okazało się, że uczynił tak na podstawie faktur wystawionych przez podatnika, który nie był zarejestrowany do celów VAT.

Organ podatkowy uznał, że podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku. Jego zdaniem, fakt niezarejestrowania się wystawcy faktury jako czynnego podatnika VAT oznacza pozbawienie kontrahenta prawa do odliczenia podatku naliczonego. Ponadto faktura nie rodzi prawa do odliczenia VAT, a jedynie jest dowodem, który potwierdza to prawo.

Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego. Uzasadniając swoje stanowisko, przeanalizował przepisy dyrektyw oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). WSA wskazał, że zgodnie z orzeczeniem Trybunału (w sprawie o sygn. akt C-438/09) art. 17 ust. 6 VI dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisom krajowym, na mocy których podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia VAT zapłaconego innemu podatnikowi będącemu usługodawcą niezarejestrowanym dla celów tego podatku. W efekcie tego wyroku podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktur wystawionych przez niezarejestrowanego podatnika VAT.

Trybunał przypomniał, że prawo do odliczenia VAT stanowi integralną część systemu VAT i nie może być ograniczane. Ponadto prawo do odliczenia jest wykonywane w sposób bezpośredni w stosunku do całego podatku obciążającego czynności powodujące naliczenie podatku. Jak przypomniał TSUE, system odliczeń ma bowiem na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT podlegającego zapłacie lub uiszczonego w ramach jego całej działalności gospodarczej. Wspólny system VAT gwarantuje dzięki temu neutralność wszystkich rodzajów działalności gospodarczej - niezależnie od jej celu lub wyników - pod warunkiem że ona sama podlega opodatkowaniu VAT. Co więcej, zgodnie z przepisami dyrektyw, aby skorzystać z odliczenia VAT, podatnik musi posiadać fakturę wystawioną zgodnie z art. 22 ust. 3 VI dyrektywy.

WSA wskazał, że ze stanu faktycznego w omawianej sprawie nie wynika, że faktury, z których podatnik odliczył VAT, są fakturami pustymi. Gdyby była to pusta faktura, podatnik nie mógłby rzeczywiście odliczyć VAT. Skoro jednak nie jest to tego rodzaju faktura, to podatnikowi będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku.

OPRAC. ŁZ

@RY1@i02/2011/088/i02.2011.088.086.003a.001.jpg@RY2@

Mirosław Siwiński, doradca podatkowy, Kancelaria Prawna Witold Modzelewski

W wyroku WSA w Gdańsku, kierując się wykładnią wspólnotową oraz wyrokiem w sprawie C-438/09, uchylił interpretację ministra, zgodnie z którą brak zarejestrowania się wystawcy jako podatnika VAT wykluczać miałby odliczenie naliczonego podatku z faktur wystawionych przez taki podmiot. Jednocześnie jednak WSA stwierdził, że "faktura nieodzwierciedlająca rzeczywiście dokonanej czynności przez jej wystawcę, która rodziłaby u niego obowiązek podatkowy, nie daje odbiorcy tej faktury prawa do odliczenia określonej w niej kwoty jako podatek, nawet gdy pozostaje on w dobrej wierze, że wszedł w posiadanie towaru wykazanego na fakturze na podstawie skutecznej czynności cywilnoprawnej mającej miejsce pomiędzy nim a wystawcą faktury". Niestety, WSA nie rozwinął tej myśli, co ma podstawowe znaczenie w toczonych obecnie bardzo licznych postępowaniach dotyczących handlu złomem. Organy kwestionują bowiem najczęściej właśnie dokonanie transakcji, mimo dowodów na odbiór towaru i jednocześnie braku jakichkolwiek dowodów dotyczących ściśle transakcji nabycia złomu, opierając się wyłącznie na ustaleniach dotyczących poprzednich szczebli obrotu. Taka wykładnia jest contra legem (przeciw prawu), co znalazło już wyraz w orzeczeniach innych sądów.