Faktura dokumentuje tylko czynności opodatkowane

Jeżeli nie dochodzi do czynności podlegających opodatkowaniu VAT, to nie powinny one być dokumentowane fakturą VAT, lecz innym dokumentem księgowym, np. notą księgową. Faktura VAT służy jedynie do dokumentowania transakcji objętych przepisami ustawy.

Szkoła wyższa wystąpiła o interpretację podatkową w zakresie VAT. Uczelnia wyjaśniła, że wraz z dwoma innymi zawarła umowę o utworzenie wydawnictwa konsorcjum akademickiego. Na jej podstawie utworzona została jednostka wspólna pod taką właśnie nazwą, której zadaniem jest wspólne wydawanie publikacji przez zainteresowane uczelnie. Podstawą utworzenia jednostki wspólnej był art. 31 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Uczelnia zapytała czy utworzona jednostka będzie odrębnym od tworzącej go uczelni podatnikiem VAT? Ponadto czy współpraca pomiędzy uczelniami w ramach tego przedsięwzięcia (wzajemne rozliczenia z tytułu finansowania działalności lub podziałów zysku) podlega VAT, czy można ją dokumentować notą księgową?

Zdaniem wnioskodawcy działalność wydawnictwa nie ma charakteru samodzielnego. Ponieważ jest ono w całości zależne od decyzji uczelni, które je powołały, konsorcjum nie będzie odrębnym podatnikiem VAT. Również w pozostałym zakresie uczelnia uznała, że nie powstają obowiązki podatkowe. W jej ocenie nie wystąpi świadczenie usług, ponieważ wydawnictwo nie świadczy usług w rozumieniu ustawy o VAT na rzecz uczelni, które je tworzyły. W konsekwencji rozliczenia dokonywane między uczelniami będą neutralne dla VAT i nie trzeba ich dokumentować fakturami.

Organ interpretacyjny zgodził się tylko z tezą, że konsorcjum nie jest oddzielnym podatnikiem VAT. W pozostałym zakresie uznał stanowisko uczelni za nieprawidłowe. W jego ocenie w sprawie dojdzie do sprzedaży usług. Będzie to sprzedaż przez jeden podmiot innym podmiotom, której celem jest przeniesienie kosztów utrzymania wydawnictwa przez podmiot będący pierwotnym nabywcą usługi (będący podatnikiem VAT czynnym) na podmioty, które z danych usług faktycznie korzystają. W rezultacie ostateczne obciążenie spoczywa na rzeczywistym użytkowniku - beneficjencie usług. Rozliczenia pomiędzy stronami umowy powinny być dokonywane fakturami VAT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał jednak, że interpretacja fiskusa jest błędna. Sąd przypomniał, że opodatkowaniu VAT podlega w szczególności odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Inaczej mówiąc, żeby dane zdarzenie mogło zostać uznane za podlegające opodatkowaniu, musi ono stanowić odpłatną dostawę towarów lub odpłatne świadczenie usług w rozumieniu ustawy. W obszernym uzasadnieniu wyroku sąd wyjaśnił, że porozumienie zawarte pomiędzy uczelniami w zakresie wspólnej działalności wydawniczej w ramach konsorcjum ma charakter działania złożonego i wspólnego. Jego zadaniem jest realizacja jednego z podstawowych zadań uczelni, jakim jest wydawanie publikacji, ma też zalety gospodarcze poprzez wspólne działania w ramach konsorcjum. Dążeniem uczelni jest wypracowanie zysku, a jeżeli nie da się tego osiągnąć, to zminimalizowanie kosztów działalności wydawniczej uczelni. Sąd zwrócił uwagę, że w ramach tej działalności skarżąca uczelnia jako lider konsorcjum zobowiązana jest do dokonywania rocznych rozliczeń funkcjonowania wydawnictwa. Wzajemne rozliczenie z tytułu finansowania działalności lub podziału zysku dokonywane przez skarżącą jako lidera nie stanowią świadczenia usług i nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Ponieważ nie dochodzi do czynności podlegających opodatkowaniu, to w konsekwencji czynność ta powinna być dokumentowana nie fakturą VAT, ale innym dokumentem księgowym, np. notą księgową. Faktura VAT służy jedynie do dokumentowania transakcji objętych przepisami ustawy.

Wyrok WSA w Rzeszowie z 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 760/10, niepublikowany.

Oprac. Aleksandra Tarka

@RY1@i02/2011/010/i02.2011.010.086.003a.001.jpg@RY2@

Paweł Mikuła ekspert w PricewaterhouseCoopers, biuro w Katowicach

Wyrok rzeszowskiego sądu zasługuje na aprobatę. W stanie faktycznym rozstrzygnięcia uczelnie zawarły porozumienie, na podstawie którego zobowiązały się do współpracy w określonym celu. Ustaliły również rozkład odpowiedzialności za przedsięwzięcie pomiędzy sobą (określony udział w zyskach lub stratach). W związku z koniecznością pokrycia strat albo uczestnictwa w zysku konieczne są określone przepływy pieniężne pomiędzy uczestnikami porozumienia. Takie przepływy pieniężne nie są opodatkowane VAT. Opodatkowaniu VAT podlega bowiem przede wszystkim odpłatna dostawa towarów lub świadczenie usług. W przypadku dokonywania takich rozliczeń pieniężnych co do zasady do świadczenia usług nie dochodzi. Taką tezę potwierdził również ETS w orzeczeniu C-77/01 EDM v Fazenda Pública z 29 kwietnia 2004 r.. Trybunał uznał w nim, że czynności wykonywane przez członków konsorcjum zgodnie z umową i w proporcji do swojego udziału w takim konsorcjum nie stanowią dostawy towarów albo świadczenia usług za wynagrodzeniem. W praktyce organy podatkowe zajmują jednak różne stanowiska. Przypadek każdego porozumienia / konsorcjum powinien być szczegółowo analizowany.