Samorządy odliczą VAT nie tylko od wydatków na inwestycje

Gdzie istnieją największe pola do optymalizacji rozliczeń w podatku VAT (za przeszłość, ale także w przyszłości), czy podstawą optymalizacji są tylko wydatki inwestycyjne, czy istnieje możliwość zwrotu VAT od wydatków bieżących?

Co do zasady odpowiedź na postawione wyżej pytanie jest twierdząca - nie tylko wydatki inwestycyjne ponoszone przez jednostkę samorządu terytorialnego (j.s.t.) mogą być podstawą do wystąpienia o zwrot podatku VAT. Kwestia ta zależy jednak od specyfiki wykonywanych przez j.s.t. czynności. O ile bowiem wydatki inwestycyjne dają się w większości przypadków w sposób prosty powiązać z generowaniem w przyszłości transakcji opodatkowanych (przykładowo wynajmu sali gimnastycznej), o tyle w przypadku wydatków bieżących związek ten jest trudniej dostrzegalny.

Warto przypomnieć, że w ramach działalności bieżącej j.s.t. wypełnia we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność różne zadania nałożone na nią na mocy odpowiedniej ustawy. Przykładowo wśród zadań własnych wymienionych w art. 7 ustawy o samorządzie gminnym znajdują się między innymi sprawy z zakresu gospodarki nieruchomościami, lokalnego transportu zbiorowego, obsługi dróg, edukacji, kultury etc. Należy jednocześnie zauważyć, że katalog ten ma charakter otwarty. Na mocy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 z późn. zm.) gmina może także oddawać w najem lub dzierżawę, sprzedawać oraz dokonywać innych czynności związanych z posiadanymi nieruchomościami.

Należy zwrócić uwagę, że w większości przypadków wydatki bieżące j.s.t. są więc związane z prowadzeniem działalności niepodlegającej VAT. Jednocześnie, jak już wskazano, wystarczy wykazać równoczesny związek tych wydatków z czynnościami opodatkowanymi, aby powstała możliwość odliczenia VAT od wydatków ponoszonych przez j.s.t. (lub jej jednostkę organizacyjną).

Przykładem takiej sytuacji jest ponoszenie kosztów funkcjonowania i utrzymania targowiska miejskiego (koszty utrzymania czystości, dostaw wody i prądu, odbierania ścieków czy bieżących remontów). Koszty takie są zazwyczaj ponoszone na rzecz firm zewnętrznych, a ich poniesienie jest dokumentowane fakturami VAT. Co do zasady z tytułu wynajmu miejsc w hali targowej j.s.t. pobiera opłatę targową (zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 z późn. zm.). Ponieważ opłata ta jest pobierana przez jednostkę organizacyjną j.s.t. jako organ władzy publicznej, stanowi to czynność niepodlegającą VAT. Zdarza się jednak, że j.s.t. poza opłatą targową pobiera także opłatę za rezerwację stoiska handlowego - w takim wypadku, występując jako podatnik VAT (ponieważ jest to umowa cywilno-prawna). j.s.t. nie jest w stanie obiektywnie przyporządkować wydatków odrębnie do czynności opodatkowanych oraz niepodlegających VAT.

W efekcie j.s.t. będzie mogła odliczyć całość VAT naliczonego od wydatków związanych z funkcjonowaniem i utrzymaniem targowiska.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych ministra finansów - przykładowo z dnia 29 czerwca 2012 sygn. IPTPP1/443-306/12-2/MS czy z dnia 21 marca 2012 r. sygn. ILPP1/443-1570/11-2/AW.

Należy jednocześnie zauważyć, że gdyby j.s.t. nie pobierała opłaty za rezerwację, ani też żadnych innych opłat mogących stanowić przedmiot opodatkowania VAT, nie mogłaby odzyskać podatku VAT naliczonego z tytułu wydatków na utrzymanie targowiska.

Innymi przykładami wydatków, z tytułu których j.s.t. mogłaby potencjalnie odzyskać zapłacony VAT są koszty:

wutrzymania ładu przestrzennego i ochrony środowiska,

wedukacji publicznej,

wzwiązane z kulturą, w tym utrzymania bibliotek i innych instytucji kultury,

wutrzymania zieleni miejskiej,

wutrzymania cmentarzy,

wutrzymania porządku publicznego i bezpieczeństwa.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej z 18 stycznia 2012 r. sygn. IPPP1/443-1551/11-2/AS.

Dodatkowo w większości przypadków możliwe będzie także uzyskanie zwrotu podatku VAT od wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem urzędu miasta t.j.:

wzakup materiałów biurowych, mebli i innego wyposażenia na potrzeby urzędu miasta,

wzakup energii elektrycznej, wody i innych mediów na potrzeby urzędu miasta,

wusługi sprzątania i ochrony budynku urzędu miasta,

wremonty budynku urzędu miasta.

Należy dodać, że również zakup usług doradztwa prawnego, doradztwa podatkowego czy strategicznego, a także innych usług prawnych czy doradczych może stanowić podstawę do wystąpienia przez j.s.t. o zwrot podatku VAT, o ile dotyczą one zarówno czynności opodatkowanych, jak i nieopodatkowanych.

Podstawa prawna

Art. 86, 87, 90 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.).

PRZYKŁAD

Koszty utrzymania targowiska miejskiego

● Czynności niepodlegające VAT - opłata targowa - obrót 200 000 zł - (VAT należny = 0 zł)

● Czynności zwolnione z VAT - brak

● Czynność opodatkowane VAT - opłata za rezerwację - obrót 10 000 zł netto - (VAT należny = 2300 zł)

● Wydatki na utrzymanie targowiska - koszty mediów i remontów - zakupy 150 000 zł netto - (VAT naliczony = 34 500 zł)

Biorąc pod uwagę, że w powyższym przykładzie występują wyłącznie czynności opodatkowane VAT oraz czynności niepodlegające VAT, jak również nie ma obiektywnej możliwości przypisania faktur zakupowych do poszczególnych czynności, j.s.t. będzie mogła wystąpić o zwrot całej kwoty naliczonego VAT, to znaczy całości VAT naliczonego od wydatków na utrzymanie targowiska (34 500 zł).

@RY1@i02/2012/177/i02.2012.177.08800110f.802.jpg@RY2@

Przemysław Szywacz doradca podatkowy w KPMG

Przemysław Szywacz

doradca podatkowy w KPMG