Czy podejście władz skarbowych jest rzeczywiście prawidłowe

Stosunkowo niedawno Trybunał Sprawiedliwości UE rozstrzygał kwestię opodatkowania zbycia gruntów posiadanych przez osobę fizyczną z dziada pradziada lub nabytych w drodze kupna, a w wyniku decyzji odpowiedniego urzędu przekształconych z gruntu rolnego na budowlany (C-180 i 181/10; Kuć i Słaby). Spór dotyczył definicji podatnika i pojęcia "działalność gospodarcza". Trybunał wskazał, w jakim przypadku transakcje dokonywane przez osoby będące stroną postępowania mają status podatnika. Zdaniem TSUE możliwe są dwa scenariusze opodatkowania zbycia gruntów: po pierwsze jako transakcji okazjonalnej (pod warunkiem, że Polska skorzystałaby z opcji przewidzianej w Dyrektywie 2006/112); po drugie jako transakcji stanowiącej element działalności gospodarczej. W obu jednak przypadkach dokonana transakcja nie będzie opodatkowana, jeżeli stanowi coś, co Trybunał nazwał "zwykłym wykonywaniem prawa własności". W przypadku historii z gruntami ze "zwykłym wykonywaniem prawa własności" mamy do czynienia, w opinii trybunału, przy założeniu braku aktywnego działania przez zbywcę, takiego jak działania marketingowe czy czynności mające na celu podniesienie wartości zbywanego gruntu, np. jego uzbrojenie (ale już nie podział na mniejsze działki).

Pojawia się naturalnie pytanie, czy istnieją inne przypadki, w których taki argument pozwala wyłączyć dokonywane czynności z zakresu opodatkowania. W samym wyroku w sprawie C-180 i 181/10 (Kuć i Słaby) trybunał wskazał takie sytuacje, odwołując się m.in. do wcześniejszego rozstrzygnięcia w sprawie Wellcome Trust, w którym orzekł, że definicja działalności gospodarczej nie obejmuje nabywania i zbywania papierów wartościowych przez powiernika w ramach zarządzania przez niego majątkiem fundacji charytatywnej. Działa on bowiem w tym przypadku na takich samych zasadach jak inwestor prywatny. Podobne tezy, chociaż w nieco innym kontekście, padły w rozstrzygnięciu w sprawie C-77/01 (EDM), w której trybunał przyznał, że "zwykła sprzedaż akcji" nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu. Brak statusu podatnika z powyższych przyczyn charakteryzuje poza tym spółki holdingowe, które czerpią korzyści z samego faktu posiadania udziałów - otrzymanie dywidendy można bowiem uznać za zwykłe wykonywanie prawa własności.

W kontekście ostatniego z podanych przykładów dotyczących dywidendy ciekawa jest koncepcja zasad opodatkowania dywidendy rzeczowej proponowana przez władze skarbowe. W jednej z niedawno wydanych interpretacji Ministerstwo Finansów uznało, że wypłata dywidendy w formie rzeczowej stanowi dostawę towarów lub świadczenie usług. Przy czym ze względu na brak wynagrodzenia czynność taka stanowi nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu. Pomijam tutaj dość istotną kwestię neutralności podatku VAT, która zostaje naruszona przy takim podejściu władz skarbowych (wykazany podatek należny nie zostanie przez nikogo odliczony). Równie ważna jest bowiem odpowiedź na pytanie, czy zdarzenie takie nie stanowi właśnie "zwykłego wykonywania prawa własności". Podobne wątpliwości związane są z niektórymi przypadkami przekształceń własnościowych, np. takich jak podział przez wydzielenie.

Warto zatem przyjrzeć się wskazanym powyżej przypadkom i zastanowić, czy w świetle wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE takie podejście władz skarbowych jest rzeczywiście prawidłowe.

Zbywany grunt jest transakcją opodatkowaną niezależnie od tego, czy jest okazjonalna, czy wykonywana w ramach działalności gospodarczej

@RY1@i02/2012/111/i02.2012.111.07100020b.803.jpg@RY2@

Roman Namysłowski, dyrektor w Ernst & Young

Roman Namysłowski

dyrektor w Ernst & Young