Komentarze

W kolejnej, trzeciej już, części komentarza do ustawy o VAT kontynuujemy omawianie przepisów normujących reguły definiowania miejsca świadczenia usług. Czytelnicy znajdą tu omówienie zasad definiowania podstawy opodatkowania transakcji odpłatnych i nieodpłatnych, w obrocie krajowym i międzynarodowym. Dla części podatników pewnym zaskoczeniem może być to, że na płaszczyźnie VAT (a nie tylko podatków dochodowych) funkcjonują regulacje dotyczące transakcji między podmiotami powiązanymi. Brak rynkowości ceny świadczeń w tego rodzaju transakcjach może stanowić przesłankę doszacowania podstawy opodatkowania nie tylko w podatkach dochodowych, lecz także w VAT, przy czym w tej daninie ustawodawca był nieco bardziej oszczędny w słowach, co - jak to się często zdarza - może być przyczyną wątpliwości interpretacyjnych.

Nie tylko przedsiębiorców, ale każdego, kto chociaż raz miał okazję przywozić towary spoza Unii Europejskiej, zainteresują regulacje normujące opodatkowanie VAT importu towarów. Otóż importerzy towarów, a dokładniej ci, którzy zgodnie z przepisami prawa podatkowego mają status podatników VAT z tytułu importu towarów (patrz komentarz do art. 17 ustawy o VAT), znajdują się w nieco innej sytuacji proceduralnej niż podatnicy dokonujący zwykłej sprzedaży krajowej czy różnych form sprzedaży za granicę, a nawet nabywający towary z UE lub będący importerami usług. Dla nich prawodawca przewidział szczególne procedury rozliczania VAT, zapisane w art. 33-40 omawianej ustawy. W praktyce okazuje się niejednokrotnie, że nawet doświadczeni podatnicy w mniej typowych okolicznościach nie do końca potrafią odnaleźć się przy rozliczaniu podatkowym importu towarów (np. w przypadku nadpłaty). W tej części komentarza, w zwięzły, ale opatrzony przykładami z życia importerów sposób, omówione zostały najważniejsze zasady opodatkowania VAT importu towarów.

Ta część komentarza poświęcona jest również regulacjom art. 41 i 42 ustawy o VAT, w których ustawodawca zapisał normy prawne stanowiące o właściwości stawki podstawowej VAT, znacznej części stawek obniżonych, a także zasady opodatkowania niezwykle atrakcyjną fiskalnie zerową stawką VAT eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Prawidłowe stosowanie stawek VAT ma niezwykle istotne znaczenie, a naruszenie obowiązujących w tym zakresie reguł może prowadzić do powstawania zaległości podatkowych, co w efekcie niejednokrotnie skutkuje nie tylko obowiązkiem uregulowania zaległości wraz z odsetkami, lecz także sankcjami karnymi skarbowymi.

W opracowaniu tym skomentowane zostały również zwolnienia od VAT mające charakter przedmiotowy, tj. takie, dla których zastosowania istotny jest (lub w znacznej mierze decydujący) charakter czynności, a status świadczącego niekiedy nie ma znaczenia lub jest tylko jednym z elementów niezbędnych do zwolnienia danej czynności. Zwłaszcza w połączeniu z zagadnieniem właściwości innych stawek VAT (osobiście uznaję zwolnienie od VAT za jedną ze stawek VAT, chociaż bardzo specyficzną) prawidłowe stosowanie zwolnień ma niezwykle istotne znaczenie. Jest to ważne już nie tylko dla świadczącego, lecz także dla nabywcy. O ile bowiem ostrożnościowe naliczenie VAT według stawki podstawowej u wykonawcy czynności skutkuje jedynie nadpłaceniem podatku i niepotrzebnym, dodatkowym obciążeniem fiskalnym, o tyle u nabywcy może rodzić zaległość podatkową. Pamiętać bowiem trzeba (o czym będzie w kolejnych częściach komentarza, w wyjaśnieniu do art. 88 ustawy o VAT), że podatnik nabywający towary lub usługi nie może rozliczyć VAT wykazanego w fakturze dotyczącej czynności zwolnionej. Dlatego konieczne jest, by wystawca faktury unikał tworzenia po swojej stronie nadpłat determinowanych bezpodstawnym wykazaniem kwoty VAT przy czynnościach podlegających zwolnieniu. Z tego też powodu w odniesieniu do zwolnienia od VAT nie można mówić o prawie, ale o obowiązku jego stosowania.

Ponadto omówiona została część zwolnień właściwych dla importu towarów, z których korzystają nie tylko przedsiębiorcy, lecz także zwykły Kwiatkowski, który nawet nie wykonuje działalności gospodarczej, ale jako importer, jest zobligowany do rozliczenia polskiego VAT.

Kolejną, czwartą część komentarza opublikujemy 27 października

Uwaga! Komentarz do ustawy o VAT publikowaliśmy już w 2012 roku. Jednak po obszernych nowelizacjach w latach 2013 i 2014 treść ustawy znacznie się zmieniła. Dlatego uznaliśmy, że należy ją omówić jeszcze raz.

@RY1@i02/2014/183/i02.2014.183.071000100.802.jpg@RY2@

Radosław Kowalski doradca podatkowy

Radosław Kowalski

doradca podatkowy